كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸ قازاقستانداعى سۋ رەسۋرستارىنا تٸكەلەي ەسەر ەتٸپ جاتىر. بۇل ەل ەكونوميكاسىنىڭ تۇراقتىلىعىنا ىقپال ەتەتٸن ماڭىزدى فاكتورلاردىڭ بٸرٸ. مۇنداي پٸكٸردٸ Qazaq Expert Club ساراپشىسى, سۋ ساياساتى جٶنٸندەگٸ مامان قۋانىش ٶزبەكوۆ ايتتى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
ونىڭ سٶزٸنشە, كەيٸنگٸ جىلدارى جايىق, توبىل, ەرتٸس جەنە ەسٸل ٶزەندەرٸندەگٸ سۋ دەڭگەيٸ تۇراقتى تٷردە تٶمەندەپ كەلەدٸ. سونىمەن قاتار بالقاش كٶلٸ مەن كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ سۋ ايدىنى دا تارىلىپ جاتىر.
ساراپشى كليماتتىق تسيكلدٸڭ ٶزگەرگەنٸنە نازار اۋداردى. قىس جىلىنىپ, قاردىڭ جينالۋى مەن ەرۋ تەرتٸبٸ ٶزگەرگەن. سونىڭ سالدارىنان سۋدىڭ بٸر بٶلٸگٸ سۋ قويمالارىنا جەتپەي, ەرتە سٸڭٸپ كەتەدٸ نەمەسە بۋلانىپ جوعالادى.
قۋانىش ٶزبەكوۆتٸڭ ايتۋىنشا, 2024 جىلعى سۋ تاسقىندارى ەلدٸڭ وسىنداي قاۋٸپتەرگە قانشالىقتى وسال ەكەنٸن كٶرسەتتٸ. اپات كەزٸندە 170 مىڭنان استام ادام ٷيلەرٸن تاستاپ كەتۋگە مەجبٷر بولعان, ال مىڭداعان عيماراتتى سۋ باسقان.
"بولجامدارعا سەيكەس, 2040 جىلعا قاراي قازاقستانداعى سۋ تاپشىلىعى قاجەتتٸ كٶلەمنٸڭ 50 پايىزىنا دەيٸن جەتۋٸ مٷمكٸن. ال 2050 جىلعا قاراي سۋ داعدارىسى ەلدٸڭ جالپى ٸشكٸ ٶنٸمٸن 6 پايىزعا تٶمەندەتۋٸ ىقتيمال. سوندىقتان بۇل مەسەلە ەكولوگييا شەڭبەرٸنەن شىعىپ, ەكونوميكالىق تۇراقتىلىققا ەسەر ەتەتٸن ماڭىزدى فاكتورعا اينالىپ وتىر", – دەدٸ ساراپشى.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان ەكونوميكاسى سۋدى كٶپ قاجەت ەتەدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا بٸر ٶنٸم بٸرلٸگٸن ٶندٸرۋگە ورتا ەسەپپەن 109 تەكشە مەتر سۋ جۇمسالادى. بۇل كٶرسەتكٸش اقش پەن رەسەيدەن 2,5 ەسە, ال اۆسترالييادان بەس ەسە جوعارى.
ساراپشى مۇنى سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋ تيٸمدٸلٸگٸنٸڭ تٶمەندٸگٸمەن جەنە كەيبٸر سالالارداعى تەحنولوگييالىق ارتتا قالۋمەن بايلانىستىردى.
مەسەلەنٸ كٷردەلەندٸرەتٸن تاعى بٸر جايت – ەلدەگٸ ٶزەن سۋلارىنىڭ شامامەن جارتىسى قازاقستاننان تىس جەردە قالىپتاسادى. ال رەسپۋبليكا ترانسشەكارالىق ٶزەن الاپتارىنىڭ تٶمەنگٸ بٶلٸگٸندە ورنالاسقان.
"بۇل قازاقستاندى كٶرشٸ ەلدەردٸڭ سۋ ساياساتىنا تەۋەلدٸ ەتەدٸ جەنە ٶڭٸرلٸك ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدى تالاپ ەتەدٸ", – دەدٸ قۋانىش ٶزبەكوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل سىن-قاتەرلەرگە جاۋاپ رەتٸندە مەملەكەت بٸرقاتار شارا قابىلداپ جاتىر. 2025 جىلدىڭ سەۋٸرٸندە جاڭا سۋ كودەكسٸنە قول قويىلىپ, وندا العاش رەت "سۋ قاۋٸپسٸزدٸگٸ" ۇعىمى ەنگٸزٸلدٸ.
قۇجات اياسىندا 20 جاڭا سۋ قويماسىن سالۋ, 15 سۋ قويماسىن جاڭعىرتۋ جەنە 14 مىڭ شاقىرىم يرريگاتسييالىق جەلٸنٸ قالپىنا كەلتٸرۋ جوسپارلانعان. سونداي-اق 2030 جىلعا قاراي سۋ ىسىرابىن 25 پايىزعا دەيٸن ازايتۋ كٶزدەلٸپ وتىر.
دەگەنمەن ساراپشى نەگٸزگٸ مەسەلە قابىلدانعان شەشٸمدەردٸ ساپالى جٷزەگە اسىرۋ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, تامشىلاتىپ جەنە جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ سيياقتى زاماناۋي تەحنولوگييالار سۋدى 50 پايىزعا دەيٸن ٷنەمدەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ ەرٸ ٶنٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرادى.
"قازاقستان قازٸر ماڭىزدى تاڭداۋ كەزەڭٸندە تۇر. سۋ ٷنەمدەۋ تەحنولوگييالارىن ەنگٸزۋ قارقىنى, تسيفرلىق باقىلاۋ جٷيەلەرٸ مەن رەسۋرستاردى باسقارۋدىڭ زاماناۋي تەسٸلدەرٸ ەل ەكونوميكاسىنىڭ تۇراقتىلىعى مەن ەلەۋمەتتٸك احۋالعا تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ. ال ۋاقىت ٶتكەن سايىن مٷمكٸندٸكتەر ازايىپ كەلەدٸ. الداعى بٸرنەشە جىلدا قابىلداناتىن شەشٸمدەر ەلدٸڭ سۋ قاۋٸپسٸزدٸگٸن ونداعان جىلعا ايقىندايدى", – دەپ تٷيٸندەدٸ ساراپشى.
