مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جانداردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قامتاماسىز ەتۋدە مەملەكەتتٸك دەڭگەيدە قانداي شارالار قولعا الىنىپ جاتىر? بۇل – كٶپشٸلٸگٸمٸزگە بەيمەلٸم ساۋال. دەسە دە, وسى باعىتتا قىرۋار شارۋانىڭ اتقارىلىپ جاتقانى جايىنداعى دەرەكتەر قوعام نازارىنا ەركەز ۇسىنىلىپ تۇرادى. ونىڭ ٷستٸنە, بۇۇ كونۆەنتسيياسىنا قاتىسۋشى مەملەكەتتەر كونفەرەنتسيياسىنىڭ 16-سەسسيياسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ ۆيتسە-مينيسترٸ نازگٷل ساعىندىقوۆانىڭ بىلاي دەگەنٸ بار: «قازاقستان حالىقارالىق مٸندەتتەمەلەردٸڭ باسىمدىعى, بۇۇ-نىڭ مٷگەدەكتەردٸڭ قۇقىقتارى تۋرالى كونۆەنتسيياسىنىڭ ورىندالۋىن قولدايدى. بٸز مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ جاندارىمىزدىڭ مەسەلەسٸن نازاردان تىس قالدىرعان ەمەسپٸز. تٸپتٸ, بيزنەستە دە, ەلەۋمەتتٸك سالادا دا ولارعا جان-جاقتى باسىمدىق بەرٸلەدٸ».
راسىندا, ەلٸمٸزدە مٷگەدەكتەردٸ ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ قازاقستاننىڭ كونستيتۋتسيياسىمەن, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى مٷگەدەكتەردٸ ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ تۋرالى» زاڭىمەن جەنە باسقا دا نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەرمەن رەتتەلەدٸ. 2015 جىلى مٷگەدەكتەردٸڭ قۇقىقتارى تۋرالى كونۆەنتسييانى راتيفيكاتسييالاۋ ارقىلى قازاقستان مٷگەدەكتەرگە قاتىستى بۇۇ جارعىسىنىڭ نەگٸزگٸ قاعيداتتارىن ٸسكە اسىرۋعا دايىن ەكەنٸن بٸلدٸردٸ. بۇل دەگەنٸمٸز تەڭ مٷمكٸندٸكتەر جاساۋدى جەنە قول جەتٸمدٸ ورتا, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن, ولاردىڭ تاڭداۋ قۇقىعىن, دەربەستٸگٸ مەن تەۋەلسٸزدٸگٸن, قوعامعا ارالاسۋىن جەنە قوسىلۋىن كەمسٸتۋسٸز جەنە قاجەتتٸلٸكتەردٸڭ الۋان تٷرلٸلٸگٸن جەنە ولاردىڭ ەلدٸڭ يگٸلٸگٸنە قوسقان ٷلەسٸن ەسكەرە وتىرىپ قامتاماسىز ەتەدٸ.
«مٷگەدەكتٸك – مٷگەدەكتەر اراسىنداعى ٶزارا بايلانىسۋ جەنە ولاردىڭ باسقالارمەن تەڭ دەرەجەدە قوعام ٶمٸرٸنە تولىق جەنە تيٸمدٸ قاتىسۋىنا كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸن كٶزقاراستىق ەكولوگييالىق كەدەرگٸلەردٸڭ نەتيجەسٸ», - دەلٸنگەن قۇجاتتىڭ كٸرٸسپەسٸندە. مٷگەدەكتەردٸڭ ادام قۇقىقتارى مەن نەگٸزگٸ بوستاندىقتارىن تولىق پايدالانۋىنا, سونداي-اق مٷگەدەكتەردٸڭ تولىققاندى قاتىسۋىنا جەردەمدەسۋ ولاردىڭ سەنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرادى جەنە قوعامنىڭ ادامي, ەلەۋمەتتٸك جەنە ەكونوميكالىق دامۋىندا ەلەۋلٸ پروگرەسكە قول جەتكٸزەدٸ.
قازاقستانداعى مٷگەدەكتەر مىنالارعا قۇقىلى:
ەلەۋمەتتiك قورعاۋ, وڭالتۋ, قوعامعا ينتەگراتسييالاۋ, ەلەۋمەتتiك جەردەماقىلار جەنە مەملەكەت كٶرسەتە الاتىن كەز كەلگەن كٶمەك نىساندارى;
ەلەۋمەتتٸك ينفراقۇرىلىم مەن اقپاراتقا قولجەتٸمدٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ;
بٸلٸم الۋ, قىزمەت تٷرٸن, ونىڭ ٸشٸندە ەڭبەكتٸ ەركٸن تاڭداۋ, سونداي-اق كەسٸپتٸك وقىتۋ جەنە قايتا دايارلاۋ, وڭالتۋ جەنە جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, شىعارماشىلىق قابٸلەتتەرٸن قولداۋ جەنە دامىتۋ;
تۇرعىن ٷي الۋ (جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارعا جٷگٸنۋ ارقىلى), تەگٸن مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ كەپٸلدٸك بەرٸلگەن كٶلەمٸن جەنە بٸرٸنشٸ كەزەكتەگٸ كٶمەكتٸ الۋ.
مٷگەدەكتەردٸ جۇمىسپەن قامتۋدى جەنە جۇمىسقا ورنالاستىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ شەڭبەرٸندە مىنالار رەتتەلەدٸ:
مٷگەدەكتەر ٷشٸن جۇمىس ورىندارىنىڭ جالپى سانىنىڭ 3 پايىزى مٶلشەرٸندە جۇمىس ورىندارىنىڭ كۆوتاسىن بەلگٸلەۋ جەنە ارنايى ەرٸ ەلەۋمەتتٸك جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ;
جەكە كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ, شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ ٸلگەرٸلەتۋ ەسەبٸنەن مٷگەدەكتەر ٷشٸن قوسىمشا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ;
مٷگەدەكتەردٸ كەسٸپتٸك وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋ;
ەڭبەك شارتىن جاساسۋدان نەمەسە مانساپتىق ٶسۋدەن باس تارتۋ, مٷگەدەك قىزمەتكەردٸڭ كەلٸسٸمٸنسٸز باسقا جۇمىسقا اۋىستىرۋ نەمەسە مٷگەدەكتٸگٸ بويىنشا جۇمىستان بوساتۋ جاعدايلارىن بولدىرماۋ (دەنساۋلىق جاعدايى كەسٸپتٸك مٸندەتتەرٸن ورىنداۋعا كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸن نەمەسە جۇمىس ٸستەۋٸنە قاۋٸپ تٶندٸرەتٸن جاعدايلاردى قوسپاعاندا).
جاڭاشىلدىقتاردىڭ ٸشٸندە ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ ۆيتسە-مينيسترٸ مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ ازاماتتارعا دەپۋتاتتىق مانداتتاردى بٶلۋدە كۆوتا بەلگٸلەدٸ. دەل قازٸر بٸزدٸڭ پارلامەنتٸمٸزدە مەجٸلٸس دەپۋتاتى رەتٸندە بەس مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ ازاماتتىڭ مانداتى بار.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاقستاندا مٷگەدەكتەردٸڭ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ جەنە ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ جٶنٸندەگٸ ۇلت جوسپارىنىڭ ەكٸنشٸ كەزەڭٸ جٷزەگە اسىرىلۋدا. 2023 جىلى جەكە كٶمەكشٸلەردٸ دايارلاۋ جەنە ولارعا قىزمەت كٶرسەتۋ, ەلەۋمەتتٸك قىزمەتكەرلەر مەن پەداگوگتاردىڭ مەرتەبەسٸن ارتتىرۋ, مەكەمەلەردە جەنە ٷيدە مەديتسينالىق قىزمەت كٶرسەتۋ جەنە مەدەني-سپورتتىق قىزمەت كٶرسەتۋ (ينكليۋزيۆتٸ تۋريزم) تاريفتەرٸن قالىپتاستىرۋ جەنە جەتٸلدٸرۋ بويىنشا ٶزگەرٸستەر كۋرسى بەلگٸلەندٸ.
2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن 22 مىڭ نىساندى مٷگەدەكتەردٸڭ زاڭدى قاجەتتٸلٸكتەرٸنە بەيٸمدەۋ جوسپارلانۋدا. ٶتكەن جىلدىڭ ٶزٸندە 9 128 مەملەكەتتٸك, مەديتسينالىق جەنە بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸنە جەنە باسقا دا ازاماتتىق ينفراقۇرىلىم وبەكتٸلەرٸنە (دەرٸحانالار, بانكتەر مەن پوشتا بٶلٸمشەلەرٸ, مەدەنيەت وشاقتارى, ەلەۋمەتتٸك وڭالتۋ ورتالىقتارى, ساۋدا ٷيلەرٸ جەنە باسقا دا ساۋدا وبەكتٸلەرٸ) بەيٸمدەلدٸ.
