قازاقستاندىق دەپۋتاتتار مەن قوعام بەلسەندٸلەرٸ ەلدەگٸ لگبت باستامالارىنىڭ حالىقارالىق ۇيىمدار تاراپىنان قارجىلاندىرىلۋىنا قاتىستى جاڭا دەرەكتەردٸ انىقتاۋدا, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz CMN.kz-كە سٸلتەپ.
2025 جىلعى اقپان ايىنان باستاپ «نورۆەگييا حەلسينكي كوميتەتٸ», «ILGA-Europe», «ەۋرازييا ورتالىق ازييا قورى» جەنە باسقا دا ۇيىمدار ارقىلى لگبت قوزعالىسىن قولداۋعا بٶلٸنگەن قاراجات تۋرالى اقپارات جارييالانا باستادى.
قوعامدىق الاڭدا حالىقارالىق قورلار ارقىلى لگبت-اكتيۆيستەرگە 160 ملن تەڭگە بٶلٸنگەنٸ تۋرالى مەلٸمەتتەر پايدا بولدى. CMN.KZ پورتالىنىڭ حابارلاۋىنشا, «فەمينيتا» (Feminita) فەمينيستٸك باستاماسىنىڭ تەڭ قۇرىلتايشىسى جانار سەكەرباەۆا USAID ۇيىمىمەن ىنتىماقتاستىقتى جوققا شىعارعانىمەن, رەداكتسييادا بار قۇجاتتار كەرٸسٸنشە دەرەكتەردٸ كٶرسەتۋدە.
بار اقپاراتقا سەيكەس, 2024 جىلدىڭ تامىز ايىندا الماتىدا ورتالىق ازييا لگبت قاۋىمداستىقتارىنىڭ حالىقارالىق الاڭى قاتاڭ قۇپييا جاعدايدا ٶتكەن.
بۇل ٸس-شارا USAID-تٸڭ «ورتالىق ازيياداعى ادام قۇقىقتارى مەن تەڭدٸكتٸ نىعايتۋ» جوباسى اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان جەنە «حالىقارالىق لەسبي, گەي, بيسەكسۋال, ترانسگەندەر جەنە ينتەرسەكس اسسوتسياتسيياسى» (ILGA) ارقىلى جٷزەگە اسىرىلعان. جۋرناليستەردٸڭ مەلٸمەتٸنشە, جيىن USAID ميسسيياسىنىڭ باسشىسى لۋيس ريۆەرانىڭ سٶز سٶيلەۋٸمەن باستالىپ, ول قازاقستانداعى لگبت-نىڭ مويىندالۋ مەسەلەلەرٸنە توقتالعان.
CMN.KZ اقپاراتىنا سٷيەنسەك, ريۆەرا قازاقستانداعى لگبت ٶكٸلدەرٸنٸڭ قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىنا قاتىستى ەل ساياساتىن سىنعا العان.
«اقپارات مينيسترلٸگٸندە لگبت-عا ٸشٸنارا تىيىم سالۋ تۋرالى پەتيتسييا قابىلدانعانى بەلگٸلٸ. بۇل بەلگٸلٸ بٸر مەسەلەلەردٸڭ بارىن كٶرسەتەدٸ. مۇنداي رەپرەسسيۆتٸ شەشٸم قابىلدانۋى, ەرينە, كٶڭٸل كٶنشٸتپەيدٸ جەنە جالپى العاندا ەلدەگٸ لگبت يدەيالارىنا قوعامنىڭ كٶزقاراسىن كٶرسەتەدٸ», – دەپ ونىڭ سٶزٸن كەلتٸرەدٸ باسىلىم.
شەتەلدٸك ٶكٸل سونىمەن قاتار, قازاقستان قوعامىندا لگبت-نىڭ قالىپتى قۇبىلىسقا اينالىپ كەلە جاتقانىن ايتىپ, بۇل يدەولوگييانى ٸلگەرٸلەتۋ ٷشٸن بٸرلەسٸپ جۇمىس ٸستەۋگە شاقىرعان:
«لگبت توپتارىنىڭ بەلسەندٸلەرٸنٸڭ حالىقارالىق ۇيىمدارمەن جەنە ازاماتتىق قوعاممەن ٷيلەسٸمدٸ جۇمىسى قازاقستاندا ەرتٷرلٸلٸكتٸ قابىلدايتىن قوعام قالىپتاستىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ».
اتالعان وقيعالاردان ەكٸ اي بۇرىن «Phoenix» ادام قۇقىقتارى قوعامدىق بٸرلەستٸگٸنٸڭ جەتەكشٸسٸ بالجان ابدۋللاەۆا مەن قازاقستانداعى فريدريح ەبەرت قورىنىڭ كوممۋنيكاتسييا بٶلٸمٸنٸڭ باسشىسى جٸبەك توقتاش جانار سەكەرباەۆامەن ەلەكتروندىق پوشتا ارقىلى بايلانىسقا شىققان. حاتتا جوبانى تيٸستٸ بيۋدجەتپەن جەنە تەحنيكالىق تاپسىرمامەن جٷزەگە اسىرۋ تۋرالى ۇسىنىس بولعان.
قۇجاتتارعا سەيكەس, جوبا «كەڭەس جەنە رەسەي بيلٸگٸ تاراپىنان قازاقستاندىق ەيەلدەردٸ قۋدالاۋ» تاقىرىبىن كٶرسەتۋدٸ كٶزدەگەن. بەلسەندٸلەرگە «ەرقايسىمىزدىڭ جەرمەن جەنە كەڭٸستٸكپەن بايلانىسىمىزدى كٶرسەتۋ ٷشٸن» كٶپتٸلدٸ ونلاين-كارتا جاساۋ تاپسىرىلعان. سونداي-اق, جوبا ەيەلدەرگە عانا تيەسٸلٸ قوعامدىق كەڭٸستٸكتٸ يەمدەنۋ مەسەلەسٸن جەنە فەمينيستٸك تەجٸريبەنٸ ترانسفورماتسييالاۋدى تالقىلاۋدى قاراستىرعان.
باستاپقىدا تاراپتار 5 170 000 تەڭگە سوماسىن كەلٸسكەن, كەيٸننەن قىزمەت كٶرسەتۋ كەلٸسٸمٸ 4 369 000 تەڭگەگە جاسالعان. شوت 3 058 300 تەڭگە سوماسىنا فەمينيستٸك قوزعالىستىڭ تاعى بٸر جەتەكشٸسٸ گٷلزادا سەرجانعا جٸبەرٸلگەن. قۇجاتتىڭ تولىق نۇسقاسىن CMN.KZ ماتەريالىنان كٶرۋگە بولادى.
2025 جىلدىڭ 5 ناۋرىزىندا اقش پرەزيدەنتٸ دونالد ترامپ كونگرەسكە جاساعان ٷندەۋٸندە تٷرلٸ ەلدەردەگٸ لگبت-نى قولداۋعا باعىتتالعان USAID ينۆەستيتسييالارىن سىنعا العاننان كەيٸن, قازاقستانداعى گەرمانييا ەلشٸلٸگٸندە «گەندەرلٸك ەرتٷرلٸلٸك» جەنە لگبت-عا قارسى اقپاراتتىق ناۋقانعا بايلانىستى قولداۋدىڭ توقتاتىلۋى مٷمكٸن دەگەن الاڭداۋشىلىق پايدا بولدى.
2025 جىلدىڭ 17 اقپانىندا گەرمانييا ەلشٸلٸگٸنٸڭ مەدەنيەت جٶنٸندەگٸ اتتاشەسٸ ساسسە فريدريح ەبەرت قورىنىڭ قازاقستانداعى ٶكٸلٸ الەكساندەر فرانتس ۆولتەرسكە لگبت قۇرىلىمدارىمەن ىنتىماقتاستىقتى ناقتىلاۋدى سۇراعان حات جولدادى. بۇل نەمٸس تاراپىنىڭ بەدەلٸنە نۇقسان كەلتٸرۋ قاۋپٸنٸڭ الدىن الۋ ٷشٸن جاسالعانى تۋرالى حابارلاندى.
الداعى جاعدايدىڭ دامۋى قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەپۋتاتتارى باستاعان تەرەڭ تالداۋعا بايلانىستى بولماق, ول اقش پەن ەۋروپا ەلدەرٸنەن لگبت باستامالارىنا قارجىلاي قولداۋ كٶرسەتۋ تەتٸكتەرٸنە جارىق تٷسٸرۋٸ مٷمكٸن.
