قازاقستانداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ 2024 جىلدىڭ تٶرتٸنشٸ توقسانىندا 4,6%-دى قۇراپ, تاريحتاعى ەڭ تٶمەنگٸ كٶرسەتكٸشكە جەتتٸ. بۇل تۋرالى Halyk Finance ساراپشىلارىنىڭ تالداۋىندا ايتىلعان, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
Halyk Finance ساراپشىلارىنىڭ پٸكٸرٸنشە, ەلدەگٸ جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ جىلدار بويى رەسمي تٷردە 5% شاماسىندا تۇراقتى تٶمەن دەڭگەيدە ساقتالىپ كەلگەن.
"الايدا قازاقستاندا ناقتى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ رەسمي دەرەكتەردەن جوعارى بولۋى مٷمكٸن", - دەيدٸ ساراپشىلار.
جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمىنىڭ ەدٸستەمەسٸ بويىنشا ەسەپتەلەدٸ. وسى انىقتاماعا سەيكەس, جۇمىسسىز – بۇل جۇمىس ٸزدەپ جٷرگەن جەنە ەڭبەك ەتۋگە دايىن جەكە تۇلعا. جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ جۇمىسسىزداردىڭ جالپى جۇمىس كٷشٸندەگٸ ٷلەسٸ رەتٸندە ٶلشەنەدٸ. بۇل مەلٸمەتتەر حالىق اراسىندا جٷرگٸزٸلەتٸن ٸرٸكتەمەلٸ زەرتتەۋلەر ارقىلى جينالادى.
ەسەپتٸك كەزەڭدە ەرلەر اراسىنداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ 4,2%-دى, ەيەلدەر اراسىندا 5,1%-دى قۇرادى. اۋىلدىق جەرلەردە جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ (4,7%) قالالارعا قاراعاندا (4,6%) سەل جوعارى بولدى. سونىمەن قاتار اۋىلدىق جەرلەردە ەيەلدەردٸڭ جۇمىسپەن قامتىلۋ كٶرسەتكٸشٸ تٶمەن بولعاندىقتان, ولاردىڭ جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ 5,3%-عا جەتتٸ, ال ەرلەر اراسىندا بۇل كٶرسەتكٸش 4,2% بولدى.
"مۇنىڭ سەبەبٸ – جۇمىس ورىندارىنىڭ تاپشىلىعى مەن اۋىلدىق جەرلەردەگٸ وتباسى رٶلدەرٸنٸڭ ناقتىراق بٶلٸنۋٸندە بولۋى مٷمكٸن. سونىمەن قاتار جۇمىسسىزداردىڭ ەڭ ٷلكەن ٷلەسٸ (36%) 35-44 جاس ارالىعىنداعى ازاماتتارعا تيەسٸلٸ", – دەپ سانايدى ساراپشىلار.
جاستار اراسىنداعى (15-24 جاس) جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ 3,3%-دى قۇراپ, جالپى كٶرسەتكٸشتەن ايتارلىقتاي تٶمەن بولدى. دەگەنمەن بۇل دەرەكتەر NEET (بٸلٸم الماعان, جۇمىس ٸستەمەگەن جەنە وقىماعان جاستار) ساناتىن قامتىمايدى. بۇل توپقا جاتاتىن جاستار سانى ەلدە 356 مىڭ ادامعا جەتٸپ, بٸر توقساندا 10 مىڭ ادامعا ارتقان.
ۇزاق مەرزٸمدٸ جۇمىسسىزدىق (12 اي جەنە ودان كٶپ ۋاقىت جۇمىسسىز جٷرگەندەر) دەڭگەيٸ 2024 جىلدىڭ تٶرتٸنشٸ توقسانىندا 0,6%-دى قۇرادى. بۇل 2023 جىلى 1,3%-بەن سالىستىرعاندا ەكٸ ەسەگە تٶمەن. ەيەلدەر اراسىندا بۇل كٶرسەتكٸش 0,6%-دى, ەرلەر اراسىندا 0,5%-دى قۇرادى.
ٶڭٸرلٸك تۇرعىدان العاندا, ەڭ جوعارى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ ماڭعىستاۋ (4,9%), اتىراۋ (4,8%) جەنە باتىس قازاقستان (4,8%) وبلىستارىندا تٸركەلدٸ. بۇل ايماقتاردا مۇناي-گاز سالاسىندا جۇمىسپەن قامتىلعاندار كٶپ بولعاندىقتان, مۇناي ٶندٸرٸسٸنٸڭ 2,7%-عا قىسقارۋى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸنە ەسەر ەتكەن بولۋى مٷمكٸن.
ەڭ تٶمەنگٸ جۇمىسسىزدىق كٶرسەتكٸشتەرٸ قاراعاندى (4,0%) جەنە ۇلىتاۋ (4,1%) وبلىستارىندا تٸركەلدٸ.
رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار اراسىندا ەڭ جوعارى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ شىمكەنتتە (4,8%) بايقالدى. ودان كەيٸن الماتى (4,6%) جەنە استانا (4,4%) تۇر.
"جالپى, قازاقستانداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ ٶتە تٶمەن. ول تٸپتٸ كەيبٸر دامىعان ەلدەردەگٸ كٶرسەتكٸشتەردەن دە از. مىسالى, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جەنە دامۋ ۇيىمىنا (وەسر) مٷشە ەلدەردە 2024 جىلدىڭ تٶرتٸنشٸ توقسانىندا جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ ورتاشا ەسەپپەن 4,9%-دى قۇرادى. كەيبٸر ەۋروپالىق ەلدەردە بۇل كٶرسەتكٸش ودان دا جوعارى", – دەيدٸ Halyk Finance ساراپشىلارى.
سونىمەن قاتار, جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ سوڭعى بەس جىلدا تۇراقتى تٷردە 5%-دان تٶمەن دەڭگەيدە ساقتالىپ وتىر.
الايدا, ساراپشىلار بۇل كٶرسەتكٸشتەردٸڭ تٶمەن بولۋىن ەسەپتەۋ ەدٸستەمەسٸندەگٸ قيىندىقتارمەن, ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتىعانداردى جٸكتەۋدەگٸ ەرەكشەلٸكتەرمەن جەنە "جاسىرىن جۇمىسسىزدىقپەن" بايلانىستىرۋى مٷمكٸن ەكەنٸن ايتادى.
"ەرتٷرلٸ زەرتتەۋلەر قازاقستانداعى ناقتى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ رەسمي كٶرسەتكٸشتەردەن جوعارى بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ. مىسالى, ۇلتتىق بانك جٷرگٸزگەن زەرتتەۋ نەتيجەسٸندە, ەگەر ٶنٸمسٸز جۇمىس ٸستەيتٸندەر, ۋاقىتشا ەڭبەكپەن قامتىلعاندار جەنە ەكونوميكالىق بەلسەندٸ ەمەس, بٸراق شىن مەنٸندە جۇمىسسىز بولىپ سانالاتىن ازاماتتار ەسەپكە الىناتىن بولسا, قازاقستانداعى بالامالى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸ 7,2%-دان 8,3%-عا دەيٸن جەتۋٸ مٷمكٸن", – دەپ اتاپ ٶتەدٸ ساراپشىلار.
ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸن وبەكتيۆتٸ باعالاپ, مەسەلەنٸ شەشۋ ٷشٸن ەسەپتەۋ ەدٸستەرٸن كەڭەيتۋ قاجەت. دامىعان ەلدەردە, مىسالى, اقش پەن كانادادا جۇمىسسىزدىقتىڭ كەڭەيتٸلگەن كٶرسەتكٸشتەرٸ (6-دان 8-گە دەيٸنگٸ ينديكاتورلار) پايدالانىلادى, بۇل ەڭبەك نارىعىنداعى احۋالدى جان-جاقتى قامتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونىمەن قاتار, ەڭبەك نارىعىن تالداۋ ەدٸستەرٸن جەتٸلدٸرۋ جەنە جۇمىسپەن قامتۋدى ارتتىرۋعا باعىتتالعان تيٸمدٸ باعدارلامالاردى جٷزەگە اسىرۋ ماڭىزدى. مۇنداي باعدارلامالار ٶڭٸرلٸك, جاس ەرەكشەلٸگٸنە جەنە گەندەرلٸك تەڭسٸزدٸككە بايلانىستى فاكتورلاردى ەسكەرە وتىرىپ قۇرىلۋى تيٸس.
