Qazaqstandaǵy jumyssyzdyq deńgeii 2024 jyldyń tórtinshi toqsanynda 4,6%-dy qurap, tarihtaǵy eń tómengi kórsetkishke jetti. Bul týraly Halyk Finance sarapshylarynyń taldaýynda aitylǵan, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Halyk Finance sarapshylarynyń pikirinshe, eldegi jumyssyzdyq deńgeii jyldar boiy resmi túrde 5% shamasynda turaqty tómen deńgeide saqtalyp kelgen.
"Alaida Qazaqstanda naqty jumyssyzdyq deńgeii resmi derekterden joǵary bolýy múmkin", - deidi sarapshylar.
Jumyssyzdyq deńgeii Halyqaralyq eńbek uiymynyń ádistemesi boiynsha esepteledi. Osy anyqtamaǵa sáikes, jumyssyz – bul jumys izdep júrgen jáne eńbek etýge daiyn jeke tulǵa. Jumyssyzdyq deńgeii jumyssyzdardyń jalpy jumys kúshindegi úlesi retinde ólshenedi. Bul málimetter halyq arasynda júrgiziletin iriktemeli zertteýler arqyly jinalady.
Eseptik kezeńde erler arasyndaǵy jumyssyzdyq deńgeii 4,2%-dy, áielder arasynda 5,1%-dy qurady. Aýyldyq jerlerde jumyssyzdyq deńgeii (4,7%) qalalarǵa qaraǵanda (4,6%) sál joǵary boldy. Sonymen qatar aýyldyq jerlerde áielderdiń jumyspen qamtylý kórsetkishi tómen bolǵandyqtan, olardyń jumyssyzdyq deńgeii 5,3%-ǵa jetti, al erler arasynda bul kórsetkish 4,2% boldy.
"Munyń sebebi – jumys oryndarynyń tapshylyǵy men aýyldyq jerlerdegi otbasy rólderiniń naqtyraq bólinýinde bolýy múmkin. Sonymen qatar jumyssyzdardyń eń úlken úlesi (36%) 35-44 jas aralyǵyndaǵy azamattarǵa tiesili", – dep sanaidy sarapshylar.
Jastar arasyndaǵy (15-24 jas) jumyssyzdyq deńgeii 3,3%-dy qurap, jalpy kórsetkishten aitarlyqtai tómen boldy. Degenmen bul derekter NEET (bilim almaǵan, jumys istemegen jáne oqymaǵan jastar) sanatyn qamtymaidy. Bul topqa jatatyn jastar sany elde 356 myń adamǵa jetip, bir toqsanda 10 myń adamǵa artqan.
Uzaq merzimdi jumyssyzdyq (12 ai jáne odan kóp ýaqyt jumyssyz júrgender) deńgeii 2024 jyldyń tórtinshi toqsanynda 0,6%-dy qurady. Bul 2023 jyly 1,3%-ben salystyrǵanda eki esege tómen. Áielder arasynda bul kórsetkish 0,6%-dy, erler arasynda 0,5%-dy qurady.
Óńirlik turǵydan alǵanda, eń joǵary jumyssyzdyq deńgeii Mańǵystaý (4,9%), Atyraý (4,8%) jáne Batys Qazaqstan (4,8%) oblystarynda tirkeldi. Bul aimaqtarda munai-gaz salasynda jumyspen qamtylǵandar kóp bolǵandyqtan, munai óndirisiniń 2,7%-ǵa qysqarýy jumyssyzdyq deńgeiine áser etken bolýy múmkin.
Eń tómengi jumyssyzdyq kórsetkishteri Qaraǵandy (4,0%) jáne Ulytaý (4,1%) oblystarynda tirkeldi.
Respýblikalyq mańyzy bar qalalar arasynda eń joǵary jumyssyzdyq deńgeii Shymkentte (4,8%) baiqaldy. Odan keiin Almaty (4,6%) jáne Astana (4,4%) tur.
"Jalpy, Qazaqstandaǵy jumyssyzdyq deńgeii óte tómen. Ol tipti keibir damyǵan elderdegi kórsetkishterden de az. Mysaly, Ekonomikalyq yntymaqtastyq jáne damý uiymyna (OESR) múshe elderde 2024 jyldyń tórtinshi toqsanynda jumyssyzdyq deńgeii ortasha eseppen 4,9%-dy qurady. Keibir eýropalyq elderde bul kórsetkish odan da joǵary", – deidi Halyk Finance sarapshylary.
Sonymen qatar, jumyssyzdyq deńgeii sońǵy bes jylda turaqty túrde 5%-dan tómen deńgeide saqtalyp otyr.
Alaida, sarapshylar bul kórsetkishterdiń tómen bolýyn esepteý ádistemesindegi qiyndyqtarmen, ózin-ózi jumyspen qamtyǵandardy jikteýdegi ereksheliktermen jáne "jasyryn jumyssyzdyqpen" bailanystyrýy múmkin ekenin aitady.
"Ártúrli zertteýler Qazaqstandaǵy naqty jumyssyzdyq deńgeii resmi kórsetkishterden joǵary bolýy múmkin ekenin kórsetedi. Mysaly, Ulttyq Bank júrgizgen zertteý nátijesinde, eger ónimsiz jumys isteitinder, ýaqytsha eńbekpen qamtylǵandar jáne ekonomikalyq belsendi emes, biraq shyn máninde jumyssyz bolyp sanalatyn azamattar esepke alynatyn bolsa, Qazaqstandaǵy balamaly jumyssyzdyq deńgeii 7,2%-dan 8,3%-ǵa deiin jetýi múmkin", – dep atap ótedi sarapshylar.
Sarapshylardyń pikirinshe, jumyssyzdyq deńgeiin obektivti baǵalap, máseleni sheshý úshin esepteý ádisterin keńeitý qajet. Damyǵan elderde, mysaly, AQSh pen Kanadada jumyssyzdyqtyń keńeitilgen kórsetkishteri (6-dan 8-ge deiingi indikatorlar) paidalanylady, bul eńbek naryǵyndaǵy ahýaldy jan-jaqty qamtýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar, eńbek naryǵyn taldaý ádisterin jetildirý jáne jumyspen qamtýdy arttyrýǵa baǵyttalǵan tiimdi baǵdarlamalardy júzege asyrý mańyzdy. Mundai baǵdarlamalar óńirlik, jas ereksheligine jáne genderlik teńsizdikke bailanysty faktorlardy eskere otyryp qurylýy tiis.
