قازاقستان الداعى 40 جىل ٸشٸندە تەمەكٸ شەگۋگە بايلانىستى بولاتىن 165 مىڭعا دەيٸنگٸ مەزگٸلسٸز ٶلٸمنٸڭ الدىن الا الادى. مۇنداي قورىتىندىنى حالىقارالىق Smoke Free Sweden ۇيىمىنىڭ ساراپشىلارى «ەكٸ ەلدٸڭ تاريحى» اتتى زەرتتەۋٸندە جارييالادى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
زەرتتەۋ اۆتورلارى قازاقستان مەن شۆەتسييانىڭ تەمەكٸ تۇتىنۋمەن كٷرەستەگٸ تەجٸريبەسٸن سالىستىرعان.
قازاقستانداعى كٶرسەتكٸشتەر باياۋلاعان
باياندامادا قازاقستاننىڭ 2000 جىلداردىڭ باسىنان بەرٸ تەمەكٸ شەگۋشٸلەر سانىن ازايتۋدا ايتارلىقتاي نەتيجەگە قول جەتكٸزگەنٸ ايتىلعان. الايدا كەيٸنگٸ جىلدارى بۇل ٷردٸس باياۋلاعان. مەسەلەن, 2014 جىلدان بەرٸ كٷن سايىن تەمەكٸ شەگەتٸن ەرەسەكتەردٸڭ ٷلەسٸ 19 پايىزدان 15 پايىزعا دەيٸن عانا تٶمەندەگەن. قازٸر ەلدە ەرلەردٸڭ 34 پايىزى جەنە ەيەلدەردٸڭ 5 پايىزى تەمەكٸ تۇتىنادى. ال تەمەكٸگە بايلانىستى اۋرۋلار جىل سايىن 17 مىڭنان استام قازاقستاندىقتىڭ ٶمٸرٸن قيىپ وتىر.
شۆەتسييا قانداي نەتيجەگە جەتتٸ?
زەرتتەۋدە شۆەتسييانىڭ تەجٸريبەسٸ مىسال رەتٸندە كەلتٸرٸلگەن. ەلدە 2012 جىلدان بەرٸ تەمەكٸ شەگۋ دەڭگەيٸ 54 پايىزعا قىسقارعان.
بٷگٸندە شۆەتسييا ەۋروپادا تەمەكٸگە بايلانىستى اۋرۋلاردىڭ ەڭ تٶمەن دەڭگەيٸ تٸركەلگەن مەملەكەتتەردٸڭ بٸرٸ سانالادى. سونداي-اق ەر ادامدار اراسىنداعى ٶكپە وبىرىنان بولاتىن ٶلٸم-جٸتٸم ەۋرووداقتاعى ورتاشا كٶرسەتكٸشتەن 61 پايىزعا تٶمەن.
ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, مۇنداي نەتيجەگە دەستٷرلٸ شەكتەۋ شارالارىن زييانى تٶمەن بالامالارعا قولجەتٸمدٸلٸكپەن ۇشتاستىرۋ ارقىلى قول جەتكٸزٸلگەن.
ساراپشىلار نە ۇسىنادى?
زەرتتەۋ اۆتورلارى قازاقستاندا نيكوتين ٶنٸمدەرٸنٸڭ بەرٸنە بٸردەي كٶزقاراس قالىپتاسقانىن اتاپ ٶتتٸ. ولاردىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل تەمەكٸ شەگۋدٸ ازايتۋداعى پروگرەستٸڭ باياۋلاۋىنا ەسەر ەتكەن فاكتورلاردىڭ بٸرٸ بولۋى مٷمكٸن. زەرتتەۋ اۆتورلارىنىڭ بٸرٸ, كارديولوگ ەرٸ زيياندى ازايتۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا مامان گينتاۋتاس-يۋوزاس كەنترانىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان بۇعان دەيٸن تەمەكٸ شەگۋشٸلەر سانىن ازايتا العانىن دەلەلدەدٸ, الايدا الداعى كەزەڭدە يكەمدٸ تەسٸل قاجەت.
«قازاقستان تەمەكٸ شەگۋ دەڭگەيٸن تٶمەندەتە الاتىنىن كٶرسەتتٸ. الايدا بٷگٸندە بارلىق نيكوتين ٶنٸمدەرٸ تەمەكٸمەن بٸردەي قاۋٸپ كٶزٸ رەتٸندە قاراستىرىلادى. عىلىمي زەرتتەۋلەر ولاردىڭ تەۋەكەلٸ ەرتٷرلٸ ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ. شۆەتسييا ەرەسەك شىلىمقورلارعا رەتتەلەتٸن بالامالاردى ۇسىندى جەنە سونىمەن بٸرگە جاستاردى قورعاۋعا باعىتتالعان قاتاڭ شارالاردى ساقتاپ قالدى», – دەيدٸ ساراپشى.
مەملەكەتتٸك ساياساتقا قانداي ٶزگەرٸس قاجەت?
زەرتتەۋ اۆتورلارى زيياندى ازايتۋ قاعيداتتارىن قازاقستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ساياساتىنا ەنگٸزۋدٸ ۇسىنادى. اتاپ ايتقاندا, زاڭنامادا دەستٷرلٸ تەمەكٸ ٶنٸمدەرٸ مەن تەۋەكەلٸ تٶمەن بالاما ٶنٸمدەردٸڭ ارا-جٸگٸن ناقتى اجىراتۋ قاجەتتٸگٸن العا تارتادى. ولاردىڭ پٸكٸرٸنشە, مۇنداي تەسٸل جاستاردى نيكوتيننەن قورعاۋ شارالارىن ەلسٸرەتپەي, تەمەكٸ شەگەتٸن ەرەسەكتەرگە سانالى تاڭداۋ جاساۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ساراپشىلار قوعامدىق اقپاراتتاندىرۋدى كٷشەيتٸپ, نيكوتين ٶنٸمدەرٸنٸڭ تەۋەكەل دەڭگەيٸندەگٸ ايىرماشىلىقتاردى عىلىمي نەگٸزدە تٷسٸندٸرۋ ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ولاردىڭ باعالاۋىنشا, وسىنداي ساياسات بولاشاقتا مىڭداعان ادامنىڭ ٶمٸرٸن ساقتاپ قالۋعا ىقپال ەتۋٸ مٷمكٸن.
