ساراپشىلار جانارمايعا قاتىستى قاۋٸپ تۋرالى ەسكەرتۋ جاسادى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
قازاقستاندىق مۇناي-گاز سالاسىنىڭ ساراپشىسى ولجاس بايدٸلدينوۆ رەسەيدەگٸ جانارماي تاپشىلىعىنىڭ نەگٸزگٸ سەبەپتەرٸنٸڭ بٸرٸ مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتتارىنا عانا ەمەس, لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمعا جاسالعان شابۋىلدار ەكەنٸن ايتتى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل جاعداي قازاقستانعا دا ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن.
«رەسەيدەگٸ جانارماي داعدارىسىنا قاتىستى تٷرلٸ باعدارلامالار مەن ساراپتامالاردى قاراپ وتىرسام, كٶپشٸلٸك مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتتارىنا جاسالعان شابۋىلدارعا عانا نازار اۋدارادى. بٸراق شىن مەنٸندە لوگيستيكاعا جاسالعان سوققىلاردىڭ دا ماڭىزى كەم ەمەس», – دەپ جازدى بايدٸلدينوۆ.
«لوگيستيكالىق تٸزبەك بۇزىلىپ جاتىر»
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, رەسەيدە مۇناي ٶندٸرۋ جالعاسىپ جاتىر, مۇناي ٶندٸرۋ ورىندارىنا نەمەسە مۇناي قۇبىرلارىنا ايتارلىقتاي شابۋىل جاسالعان جوق. مۇناي بۇرىنعىداي مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتتارىنا جەتكٸزٸلٸپ, سول جەردە ٶڭدەلەدٸ.
«كەڭەس وداعى كەزٸندە جەنە كەيٸن رەسەيدە بارلىق مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتتارى سوعىس جاعدايىن ەسكەرٸپ, قوسىمشا قۋاتپەن سالىنعان. سوندىقتان جانارماي نارىعى وسى ۋاقىتقا دەيٸن ۇستاپ تۇردى. ال قازاقستاندا جاعداي باسقاشا – بٸزدٸڭ بارلىق زاۋىت ٶندٸرٸستٸك قۋاتىنىڭ شەگٸندە جۇمىس ٸستەيدٸ, ال تاپشىلىق رەسەيدەن جەتكٸزٸلەتٸن ٶنٸم ارقىلى جابىلىپ كەلەدٸ», – دەدٸ ول.
بايديلدينوۆتىڭ ايتۋىنشا, كٶپشٸلٸك ەلەمەيتٸن تاعى بٸر مەسەلە – جانارماي ساقتاۋ بازالارىنا جاسالىپ جاتقان شابۋىلدار.
«مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتتارى بەنزوۆوزدارعا ميلليونداعان ليتر جانارمايدى تٸكەلەي قۇيۋعا ەسەپتەلمەگەن. ەدەتتە ٶنٸم الدىمەن تەمٸرجول تسيستەرنالارىنا قۇيىلادى, ودان كەيٸن مۇناي بازالارىنا جەتكٸزٸلەدٸ. سول جەردە جانارماي تٷرلەرٸ بويىنشا بٶلٸنٸپ, كەيٸن عانا جانارماي قۇيۋ بەكەتتەرٸنە تاراتىلادى. سوندىقتان مۇناي بازالارىنا جاسالعان شابۋىل – "ۇڭعىما – مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتى – مۇناي بازاسى – جانارماي قۇيۋ بەكەتٸ" تٸزبەگٸنە جاسالعان سوققى», – دەدٸ ساراپشى.
ونىڭ ايتۋىنشا, بٷلٸنگەن مۇناي ٶڭدەۋ زاۋىتتارى مەن جانارماي ساقتاۋ بازالارىن قالپىنا كەلتٸرۋگە كەمٸندە ەكٸ جىل قاجەت بولۋى مٷمكٸن.
«رەسەيدٸڭ ەۋروپالىق بٶلٸگٸن قامتىعان جانارماي داعدارىسى بٷكٸل ٶڭٸرگە ەسەر ەتەدٸ. بۇل داعدارىسقا قازٸردەن باستاپ بايىپپەن دايىندالۋ قاجەت», – دەدٸ بايدٸلدينوۆ.
«قازاقستان ٶزٸن جانارمايمەن تولىق قامتاماسىز ەتە المايدى»
قوعام قايراتكەرٸ دەنيس كريۆوشەەۆ تە قازاقستانعا جانارماي داعدارىسىنا دايىندالۋ قاجەت ەكەنٸن ايتتى.
«مەن جانارماي داعدارىسىنا دايىندالۋ كەرەك دەگەن پٸكٸرٸمدٸ قايتالاۋدان جالىقپايمىن. قازاقستان ٶزٸن جانار-جاعارمايمەن تولىق كٶلەمدە قامتاماسىز ەتە المايدى. تٸپتٸ بارلىق جانارماي تٷرٸ بويىنشا يمپورتقا تەۋەلدٸ ەلمٸز دەسەك تە بولادى. ٷكٸمەتتٸڭ بۇل قاتەرگە نازار اۋدارىپ وتىرعانى جاقسى, ودان دا جامانى – ەشقانداي مەسەلە جوق دەپ ايتۋ بولار ەدٸ», – دەدٸ ول.
ونىڭ ايتۋىنشا, ەلدە كٷز سايىن ەگٸن جيناۋ ناۋقانى كەزٸندە جانارماي تاپشىلىعى قايتالانادى. اۆتوكٶلٸك سانى دا تۇراقتى ٶسٸپ كەلەدٸ.
«بۇرىن جاعدايدى رەسەيدەن جەتكٸزٸلەتٸن جانارماي قۇتقاراتىن. ەندٸ وعان ٷمٸت ارتۋدىڭ مەنٸ جوق», – دەدٸ كريۆوشەەۆ.
كونتراباندا مەن اۆياتسيياداعى تەۋەكەل
ساراپشى جانارماي باعاسىنىڭ ايىرماشىلىعى كونتراباندانى كٷشەيتۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن دە ايتتى.
«اي-92 بەنزينٸنٸڭ باعاسى رەسەيدە شامامەن 100 رۋبل نەمەسە 630 تەڭگە بولۋى مٷمكٸن. مۇنداي مارجا زاڭسىز تاسىمالدى ٶتە تابىستى بيزنەسكە اينالدىرادى. ونىڭ ٷستٸنە مۇنداي سحەمالارعا شەنەۋنٸكتەر مەن كٷشتٸك قۇرىلىم ٶكٸلدەرٸ دە ارالاسۋى مٷمكٸن», – دەدٸ ول.
كريۆوشەەۆ اۆياتسييا سالاسىندا دا قيىندىقتار تۋۋى ىقتيمال ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«بٸز اۆياتسييالىق كەروسيننٸڭ جارتىسىنا جۋىعىن سىرتتان ساتىپ الامىز. قىتايعا قايتا باعدارلانۋعا بولادى, بٸراق وعان قاجەتتٸ ينفراقۇرىلىم جوقتىڭ قاسى», – دەدٸ ول.
ۇسىنىسى قانداي?
كريۆوشەەۆ شەتەلدٸك كوممەرتسييالىق جەنە ترانزيتتٸك ۇشاقتارعا جانارماي قۇيۋدى ۋاقىتشا توقتاتىپ, ٸشكٸ قور جيناۋدى ۇسىندى. سونىمەن بٸرگە جانارماي باعاسىن كٶرشٸ ەلدەرمەن تەڭەستٸرۋ جەنە حالىققا كەشبەك جٷيەسٸن ەنگٸزۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدٸ.
«مىسالى, جٷرگٸزۋشٸ جانارمايدى بانك كارتاسىمەن تٶلەسە, ايىنا 200–250 ليتر كٶلەمٸندەگٸ ٷستەمە اقى كارتاعا قايتارىلۋى مٷمكٸن. ال ودان ارتىق كٶلەم كوممەرتسييالىق باعامەن ساتىلۋى تيٸس. مۇنى تەز ەنگٸزۋگە بولادى. بۇل – ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەسٸ», – دەدٸ ول.
سٶز سوڭىندا كريۆوشەەۆ جاعدايدىڭ الداعى ۋاقىتتا كٷردەلەنە تٷسەتٸنٸن ايتىپ, «ارتىق ساقتىق شارالارىن قابىلداعان دۇرىس, كەيٸن ونىڭ سالدارىمەن كٷرەسكەننەن گٶرٸ», دەپ تٷيٸندەدٸ.
