قازاقستاندا مىس كونتسەنتراتىن ٶڭدەۋ تاريفٸن ەسەپتەۋدٸڭ جاڭا ەدٸستەمەسٸ قابىلداندى. ەكونوميكالىق شولۋشى يۋريي ماسانوۆ بۇل شەشٸمدٸ وتاندىق مەتاللۋرگييانى دامىتۋعا جەنە ۇزاق مەرزٸمدٸ ينۆەستيتسييا تارتۋعا جاعداي جاساۋ تۇرعىسىنان ماڭىزدى قادام دەپ سانايدى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
بۇعان دەيٸن ساراپشى قازاقستانداعى مىس ٶنەركەسٸبٸنٸڭ دامۋ مٷمكٸندٸكتەرٸنە ارنالعان بٸرقاتار جارييالانىمىندا ٶندٸرٸستٸ كەڭەيتۋ مەن شيكٸزاتتى ٶڭدەۋگە جۇمسالاتىن شىعىنداردى ٶتەۋ مەسەلەسٸن كٶتەرگەن. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, جاڭا ەدٸستەمەنٸڭ قابىلدانۋى ەلەمدٸك مىس نارىعىنداعى ەلەۋلٸ ٶزگەرٸستەر اياسىندا ەرەكشە ماڭىزعا يە. بۇل جەردە مەسەلە مەتالل باعاسىنىڭ قۇبىلۋىندا عانا ەمەس, ونى ٶڭدەۋ تاريفٸن بەلگٸلەۋ تەتٸكتەرٸن قايتا قاراۋدا دا بولىپ وتىر.
ماسانوۆتىڭ ەسكە سالۋىنشا, بيىل مىس كونتسەنتراتىن ٶڭدەۋ اقىسىنىڭ جىلدىق باعدارلىق كٶرسەتكٸشٸ العاش رەت نٶلگە دەيٸن تٶمەندەگەن, ال سپوتتىق مٶلشەرلەمەلەر تەرٸس مەنگە تٷسكەن. قازٸر نارىق قاتىسۋشىلارى 2027 جىلعى كەلٸسٸمشارتتاردا يندەكستەلەتٸن جەنە گيبريدتٸ باعا بەلگٸلەۋ تەتٸكتەرٸنە كٶشۋ مٷمكٸندٸگٸن تالقىلاپ جاتىر.
ساراپشى ەلەمدٸك نارىقتاعى بولجامداردىڭ دا بٸر-بٸرٸنە قايشى كەلەتٸنٸن اتاپ ٶتەدٸ. مەسەلەن, شۆەيتسارييالىق UBS ينۆەستيتسييالىق بانكٸ مىس تاپشىلىعى مەن باعانىڭ ودان ەرٸ ٶسۋٸن كٷتسە, حالىقارالىق مىس زەرتتەۋ توبى 2027 جىلى تازارتىلعان مىس نارىعىندا ارتىق ۇسىنىس قالىپتاسۋى مٷمكٸن دەپ بولجايدى.
مۇنداي بەلگٸسٸزدٸك ٶڭدەۋشٸ كەسٸپورىنداردىڭ جۇمىسىنا دا ەسەر ەتە باستاعان. ماسانوۆتىڭ ايتۋىنشا, 19 قازاندا وڭتٷستٸك كورەيانىڭ LS MnM كومپانيياسى ٶڭدەۋدٸڭ قولايسىز جاعدايلارىنا بايلانىستى كونتسەنترات ساتىپ الۋ كٶلەمٸن جەنە ٶندٸرٸس جوسپارىن قايتا قاراۋى مٷمكٸن ەكەنٸن حابارلاعان.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, قازاقستانداعى جاعداي دا بٸرتٸندەپ ٶزگەرٸپ كەلەدٸ. ەكٸ جاڭا مىس بالقىتۋ زاۋىتىن سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. ولاردىڭ ەرقايسىسىنىڭ جىلدىق كاتودتى مىس ٶندٸرۋ قۋاتى 300 مىڭ تونناعا دەيٸن جەتۋٸ مٷمكٸن. سونىمەن قاتار قولدانىستاعى كەسٸپورىنداردى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر.
ماسانوۆ جاڭا ەدٸستەمە ٶندٸرٸستٸك شىعىنداردى ناقتى ەسەپتەپ, جەكە ينۆەستيتسييا تارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن ەكونوميكالىق جاعداي قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتۋٸ كەرەك دەپ ەسەپتەيدٸ. ونىڭ پايىمداۋىنشا, جاڭا ٶندٸرٸس ورىندارىن سالۋ تۋرالى مەلٸمدەۋ جەتكٸلٸكسٸز: ينۆەستورلار ٷشٸن تٷسٸنٸكتٸ ەكونوميكالىق مودەل جەنە سالىنعان كاپيتالدىڭ قايتارىمىن ەسەپتەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن ەرەجەلەر قاجەت.
ساراپشىنىڭ سٶزٸنشە, قابىلدانعان ەدٸستەمە كەسٸپورىنداردىڭ جوسپارلى شىعىندارىن قامتۋدى, ەسەپتەۋلەردٸڭ وبەكتيۆتٸلٸگٸ مەن اشىقتىعىن, بٸرىڭعاي تەسٸلدٸ جەنە باستاپقى دەرەكتەردٸڭ سەنٸمدٸلٸگٸن كٶزدەيدٸ. تاريفتٸ ەسەپتەۋ كەزٸندە ەكونوميكالىق تۇرعىدان نەگٸزدەلگەن شىعىندار, نورماتيۆتٸك پايدا جەنە ينۆەستيتسييالىق قۇرامداس بٶلٸك ەسكەرٸلەدٸ.
ماسانوۆ مۇنداي تەسٸل ٶندٸرٸستٸك قىزمەتتٸ جوسپارلاۋ مەن كاپيتال سالىمدارىن ەسەپتەۋگە اناعۇرلىم تٷسٸنٸكتٸ نەگٸز قالىپتاستىراتىنىن اتاپ ٶتەدٸ. بۇل رەتتە مەسەلە نارىقتىق تەتٸكتەردەن باس تارتۋدا ەمەس. قازاقستان ەلەمدٸك مىس ٶنەركەسٸبٸنٸڭ بٸر بٶلٸگٸ بولىپ قالا بەرەدٸ, ال كونتسەنترات ٶندٸرۋشٸلەر مەن ٶڭدەۋشٸلەر حالىقارالىق باعالار مەن سۇرانىسقا تەۋەلدٸ.
الايدا ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, وتاندىق ٶنەركەسٸپ ساياساتى حالىقارالىق مٶلشەرلەمەلەردٸ سول كٷيٸندە قايتالاۋمەن شەكتەلمەۋٸ كەرەك. ەسٸرەسە ەلەمدٸك كەلٸسٸمشارتتاردا باعا بەلگٸلەۋ قاعيدالارىنىڭ ٶزٸ ٶزگەرٸپ جاتقان كەزدە ٸشكٸ ٶندٸرٸستٸڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ قاجەتتٸلٸكتەرٸن ەسكەرۋ ماڭىزدى.
ماسانوۆ بۇعان دەيٸنگٸ جارييالانىمدارىندا قازاقستاننىڭ مىس ٶنەركەسٸبٸنٸڭ ەلەۋەتٸنە دە توقتالعان. ونىڭ ايتۋىنشا, ەلدٸڭ شيكٸزات بازاسى ەدەۋٸر بولعانىمەن, مەتاللۋرگييالىق قۋاتتاردى كەڭەيتۋ ۇزاق ۋاقىت بويى كەن ٶندٸرۋ سالاسىنىڭ دامۋ قارقىنىنان كەيٸن قالىپ كەلدٸ.
ساراپشى مىس كونتسەنتراتىن تەرەڭ ٶڭدەۋدٸڭ ەكونوميكالىق تيٸمدٸلٸگٸنە نازار اۋدارادى. ٶندٸرٸستٸك تٸزبەك كەن مەن كونتسەنتراتتان باستالىپ, بالقىتۋ, قارا جەنە انودتى مىس ٶندٸرۋ, تازارتۋ, كاتودتى مىس الۋ, كاتانكا, سىم مەن كابەل شىعارۋعا دەيٸن جالعاسادى. ەربٸر قوسىمشا ٶڭدەۋ كەزەڭٸ قوسىلعان قۇندى ارتتىرىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا, بٸلٸكتٸ ماماندارعا سۇرانىستى كٶبەيتۋگە جەنە ەنەرگەتيكا, كٶلٸك پەن سەرۆيستٸك قىزمەتتەردٸڭ دامۋىنا ىقپال ەتە الادى.
سونىمەن بٸرگە مىس كونتسەنتراتىندا التىن, كٷمٸس جەنە باسقا دا باعالى كومپونەنتتەر بولۋى مٷمكٸن. زاماناۋي مەتاللۋرگييالىق كەسٸپورىندار ولاردى ٶڭدەۋ بارىسىندا بٶلٸپ الا الادى. ال مىس بالقىتۋ ٶندٸرٸسٸ ۋران جەنە حيمييا ٶنەركەسٸبٸ ٷشٸن ماڭىزدى شيكٸزات سانالاتىن كٷكٸرت قىشقىلىن دا ٶندٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ماسانوۆتىڭ پايىمداۋىنشا, ٶڭدەۋ تاريفٸن ەسەپتەگەن كەزدە قوسىمشا ٶنٸمدەردەن تٷسەتٸن بارلىق كٸرٸستٸ نەگٸزگٸ ٶڭدەۋ قۇنىنان اۆتوماتتى تٷردە شەگەرۋ دۇرىس تەسٸل بولماۋى مٷمكٸن. ٶيتكەنٸ قوسىمشا ٶنٸمدەردٸڭ كٶلەمٸ كونتسەنتراتتىڭ قۇرامىنا, قولدانىلاتىن تەحنولوگيياعا, پايدالى كومپونەنتتەردٸ بٶلٸپ الۋ دەڭگەيٸنە, قوسىمشا شىعىندار مەن نارىقتاعى باعالارعا بايلانىستى. مۇنداي كٸرٸستٸ تاريفتەن اۆتوماتتى تٷردە شەگەرۋ كەسٸپورىنداردىڭ ٶڭدەۋ تەرەڭدٸگٸن ارتتىرۋعا جەنە ٶندٸرٸستٸ جاڭعىرتۋعا ينۆەستيتسييا سالۋىنا كەرٸ ەسەر ەتۋٸ ىقتيمال.
ساراپشى قازاقستان ٷشٸن نەگٸزگٸ مٸندەت تەك مىس شيكٸزاتىن ٶندٸرۋمەن شەكتەلمەي, ونى ەل ٸشٸندە تەرەڭ ٶڭدەۋدٸ دامىتۋ ەكەنٸن اتاپ كٶرسەتەدٸ. قازٸردٸڭ ٶزٸندە جۇمىس ٸستەپ تۇرعان كەسٸپورىنداردى جاڭعىرتۋ جەنە جاڭا ٶندٸرٸستٸك قۋاتتاردى سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. مۇنداي جوبالارعا جٷزدەگەن ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسييا قاجەت بولۋى مٷمكٸن, ال ولاردىڭ ٶتەلۋ مەرزٸمٸ ونداعان جىلعا سوزىلادى.
وسىعان بايلانىستى ماسانوۆ مەملەكەت قالىپتاستىراتىن تاريف ەسەپتەۋ تەتٸگٸ ەلەمدٸك نارىقتاعى اعىمداعى جاعدايدى عانا ەمەس, وتاندىق ٶنەركەسٸپتٸڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ قاجەتتٸلٸكتەرٸن دە ەسكەرۋٸ كەرەك دەپ سانايدى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, جاڭا ەدٸستەمە قازاقستان مەتاللۋرگيياسىنىڭ ينۆەستيتسييالىق تارتىمدىلىعىن ساقتاۋعا جەنە ٶندٸرٸستٸ كەڭەيتۋگە قاجەتتٸ ەكونوميكالىق نەگٸز قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان.
ساراپشىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, ەلەمدٸك مىس نارىعى الداعى ۋاقىتتا دا ٶزگەرٸپ وتىرادى. سوندىقتان قازاقستان ٷشٸن وتاندىق مەتاللۋرگييانى ساقتاپ قانا قويماي, ونىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن كەڭەيتۋ جەنە شيكٸزات ەكسپورتىنا تەۋەلدٸلٸكتٸ ازايتۋ ماڭىزدى. ال ٶڭدەۋ تاريفٸن ەسەپتەۋدٸڭ تٷسٸنٸكتٸ ەرٸ بولجامدى تەرتٸبٸ وسى ماقساتتارعا جەتۋدٸڭ بٸر تەتٸگٸ بولا الادى.
