قازٸرگٸ تاڭدا بۇل باعىتتاعى جۇمىستارمەن قر ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلٸگٸ كەشەندٸ تٷردە اينالىسىپ, قازىنالى قازاق جەرٸندە قانشاما تابيعي رەسۋرستاردىڭ قورى بارىن انىقتاۋعا كٷش سالىپ كەلەدٸ. تاياۋدا قر ەكولوگييا, گەولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار ۆيتسە-مينيسترٸ سەرٸكقالي بٸرەكەشەۆ ورتالىق كوممۋنيكاتسييالار ورتالىعىندا قازاقستانداعى مينەرالدى-شيكٸزات قورى جايىندا جان-جاقتى اقپارات بەرٸپ, جۋرناليستەردٸڭ قويعان سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردٸ.
ۆيتسە-مينيستردٸڭ ايتۋىنشا ەلٸمٸزدە تۇتاستاي العاندا دەل قازٸر ەلٸمٸزدٸڭ اۋماعىندا 317 مۇناي كەن ورنى بار ەكەنٸن العا تارتتى. مۇنداعى شيكٸزاتتىڭ قورى 4,4 ملرد تونناعا جۋىقتايدى ەكەن.
– سوڭعى دەرەكتەرگە سٷيەنسەك, قازاقستاننىڭ جەر قويناۋىندا پايدالى قازبالاردىڭ 8 مىڭعا جۋىق كەن ورىندارى تٸركەلگەن. بۇلاردىڭ ٸشٸندە كٶمٸرسۋتەك قورى – 317 (مۇناي جەنە گاز), ەل اۋماعىندا كەڭٸنەن تارالعان پايدالى قازبالار – 3 مىڭنان استام جەنە 900-گە تارتا قاتتى پايدالى قازبالار شوعىرى بار. بۇدان بٶلەك 4 مىڭعا جۋىقتاپ قالاتىن جەراستى سۋىنىڭ كەن ورنىندارى بار, – دەپ سەرٸكقالي بٸرەكەشەۆ تٸلشٸلەر قاۋىمىنا بٸراز ماعۇلمات بەردٸ.
ٶز كەزەگٸندە سەرٸكقالي بٸرەكەشەۆ ەل ەكونوميكاسىنا ەسەلەپ تابىس ەكەلٸپ جاتقان پايدالى قازبالاردى تاۋىپ, انىقتاۋدا گەولگتاردىڭ سٸڭٸرگەن ەڭبەگٸ ەرەن ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– گەولوگتاردىڭ ەرەن ەڭبەگٸنٸڭ ارقاسىندا قازاقستاندا مۇناي-گاز سەكتورى مەن تاۋ-كەن سالاسى توقتاۋسىز جۇمىس ٸستەپ, ەلٸمٸزدٸڭ ىرىسىن ارتتىرىپ كەلەدٸ. بٸلٸكتٸ گەولوگ ماماندار اشقان كەن ورىندارى ەلٸمٸزدٸڭ تقراقتى ەكونوميكالىق داۋىن قامتاماسىز ەتٸپ وتىر. كەڭەس زامانىندا كٶپتەگەن قالالار گەولوگتاردىڭ ەڭبەگٸنٸڭ نەتيجەسٸندە پايدا بولدى. قازٸر دە جەر قويناۋىن زەرتتەپ جٷرگەن مامانداردىڭ ەڭبەگٸنٸڭ قادٸرٸ ارتپاسا كەمٸگەن جوق. وسى رەتتە مەملەكەتٸمٸزدە گەولگ مامانداردىڭ جەر قويناۋىنا كەشەندٸ تٷردە بارلاۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋگە بارىنشا قولداۋ كٶرسەتٸپ كەلەدٸ, – دەدٸ ۆيتسە-مينيستر سەرٸكقالي بٸرەكەشەۆ.
جيىندا ۆيتسە-مينيستر ەلٸمٸز بويىنشا گەولوگييالىق بارلاۋ جۇمىستارىنا جەكەلگەن كومپانييالار دا قارجى بٶلٸپ, ونىڭ كٶلەمٸ 5 پايىزعا جەتكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. بٷگٸندە «قازمۇنايگاز» كومپانيياسى بارلاۋ جۇمىستارىنا تيٸستٸ دەڭگەيدە كٶڭٸل بٶلٸپ جٷرگەنٸ بەلگٸلٸ. الداعى ۋاقىتتا بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ ٶرٸسٸن كەڭەيتۋدٸڭ ماڭىزى زور.
ونلاين فورماتتا جۋرناليستەرمەن جٷزدەسكەن ۆيتسە-مينيستر ەلٸمٸزدەگٸ مۇناي قورىنىڭ كٶلەمٸنە قاتىستى سۇراق قويىلعاندا, ول قازاقستاندا مۇنايدىڭ مول قورى جيناقتالعانىن العا تارتا كەلە, ونىڭ باسىم بٶلٸگٸ اتىراۋ مەن ماڭعىستاۋ وبلىسىندا شوعىرلانعانىن العا تارتتى. سەرٸكقالي بٸرەكەشەۆتٸڭ ەسەبٸنشە, اتىراۋ وبلىسىندا ەلٸمٸزدەگٸ مۇناي قورىنىڭ 75 پايزى شوعىرلانسا, ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى مۇنايدىڭ ٷلەسٸ 11 پايىزدى قۇرايدى ەكەن.
– قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستانداعى مۇنايدىڭ باسىم بٶلٸگڭ, ياعني, 68 پايىزى تەڭٸز, قاراشىعاناق جەنە قاشاعان كەنٸشتەرٸنەن ٶندٸرٸلۋدە. ەلٸمٸزدەگٸ مۇنايدىڭ قورى ا+ۆ+س1+س2 دەرەجەسٸ بويىنشا 4,4 ميلليارد توننانى, گازدىڭ قورى – 3,8 تريلليون تەكشە مەتردٸ, ال كوندەنسات – 415 ميلليون توننانى قۇرايدى, – دەدٸ ٶز سٶزٸندە ۆيتسە-مينيستر.
ۆيتسە-مينيستر وسى جيىندا ەلدٸڭ نازارىن اۋدارار باسقا دا مەسەلەلەردٸ سٶز ەتتٸ. مەسەلەن, ونىڭ ايتۋىنشا ەلٸمٸزدٸڭ مۇناي قورى ورتايىپ قالعان. «قارا التىننىڭ» كەمٸگەنٸن قاشاعان عانا بٸلدٸرتپەي تۇر.
ەلٸمٸز تەۋەلسٸزدٸككە يە بولعان جىلدارى مۇناي-گاز سەكتورى مەن جەر استى قازبا بايلىقتارىنا سالىنعان ينۆەستيتسييانىڭ كٶلەمٸ 73 ترلن تەڭگەنٸ قۇراعان. وسى رەتتە ونىڭ 70 پايىزى مۇناي-گاز سەكتورىنا باعىتتالعان. وسى جايتتان-اق تەۋەلسٸزدٸك جىلدار مۇناي-گاز سالاسى وتاندىق ەكونوميكانىڭ نەگٸزگٸ تٸرەۋٸشٸ بولعانىن بايقاۋعا بولادى. الداعى ۋاقىتتا وسى ەلٸمٸزدٸڭ ەن بايلىعىن تيٸمدٸ پايدالانىپ, ەل ەكونوميكاسىن ەرتاراپتاندىرۋعا كٷش سالۋدىڭ ماڭىزى زور.
https://dalanews.kz/del-qazir/67809-munay-qory-ortayyp-barady-tezdetip-ba
