بۇل جولعى كەزدەسۋدە دە پۋتين باياعى ەدەتٸنە باسىپ شەتەلدٸ شيىرلاپ كەتتٸ. رەسەيدٸڭ باقىتسىزدىعىن اقش-تان كٶردٸ. ۋىستان شىعىپ كەتكەن ۋكراينانى ايىپتادى. ورتا ازييا, سونىڭ ٸشٸندە قازاقستاندى سٶز ەتتٸ.
باسپاسٶز جيىنىنا قاتىسقان Qazaqstan تەلەارناسىنىڭ تٸلشٸسٸ ينديرا بەكايدار ۆلاديمير پۋتيننەن قازاقستانعا مەملەكەتتٸك ساپارمەن قاشان كەلەتٸنٸن جەنە ەكٸ ەل اراسىنداعى بايلانىستار جايلى سۇرادى.
پرەزيدەنت قازاقستاننىڭ رەسەي ٷشٸن ەڭ جاقىن وداقتاس ەكەنٸن, ەكٸ ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناس جوعارى دەڭگەيدە جالعاسىپ جاتقانىن ايتتى.
ەسٸرەسە, ەكونوميكالىق بايلانىستىڭ ورنىققانىن جەتكٸزدٸ.
ەر نەرسەدەن استار ٸزدەيتٸن رەسەيلٸك اقپارات قۇرالدارى قازاقستاندى تٸلگە تيەك ەتكەن پۋتيننٸڭ توقاەۆ تۋرالى جاق اشپاعانىن اڭعارىپ ٷلگەرٸپتٸ.
"پۋتين ەكٸ ەلدٸڭ اراسىنداعى دوستىققا قازاقستاننىڭ ەكس-پرەزيدەنتٸ نازارباەۆتىڭ ايرىقشا ىقپال ەتكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. سٶي دەي وتىرا قازاقستاننىڭ قازٸرگٸ پرەزيدەنتٸ توقاەۆتى ەلەپ ەسكەرمەدٸ", – دەيدٸ «نوۆايا گازەتا».
وسى ەلدەگٸ ورىس تٸلٸنٸڭ احۋالىنا باعا بەرەردە – وتىز جىل بويى ورىس تٸلٸنٸڭ رەسمي ستاتۋسىن ساقتاپ كەلگەن ەكس-پرەزيدەنتكە العىس بٸلدٸردٸ.
«قازاقستاندا قانشا ادام ورىس تٸلٸندە سٶيلەيتٸنٸن ٶزٸڭٸز دە جاقسى بٸلەسٸز. قازاقستان – ورىستٸلدٸ ەل. وندا ورىس مەكتەپتەرٸ كٶبەيٸپ كەلەدٸ. رەسەيلٸك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ فيليالدارى دا كٶپتەپ اشىلىپ», – دەدٸ ۆلاديمير پۋتين.
كرەمل قارجىلاندىراتىن پروپاگاندا قۇرالدارى نازارباەۆ بيلٸكتەن كەتكەلٸ ەكٸ ەلدٸڭ اراسىنداعى سىيلاستىققا سىزات تٷسكەنٸن ايتۋدا. بۇعان توقاەۆتىڭ تٷركٸ ەلدەرٸنە تىم كٶپ ارقا سٷيەيتٸنٸ, توقاەۆ كەلگەلٸ تٷركٸ كەڭٸستٸگٸنٸڭ ٶرٸسٸ كەڭەيٸپ جاتقانى سەبەپ.
توقاەۆتىڭ تۇسىندا قازاقستانعا قارسى اقپاراتتىق شابۋىل دا ٷدەي تٷسكەن. «مىلتىقسىز مايدانعا» ەبدەن تٶسەلگەن كرەمل يدەولوگتارى دۋما دەپۋتاتتارىن الدىعا سالىپ, ەلدٸڭ تەرريتورييالىق تۇتاستىعىنا كٷمەن كەلتٸرەتٸن پٸكٸر ايتقىزۋدا.
«توقاەۆتىڭ تۇسىندا «تٸلدٸك پاترۋلدەر» پايدا بولدى. ونىڭ ارجاعىندا اق وردانىڭ تٶبەسٸ قىلتييادى. قازاقستان بيلٸگٸ ۇلتشىلدارمەن اۋىز جالاسقان», – دەيدٸ رەسەيلٸك ماسس-مەديا.
ايتا كەتەلٸك, بيىل تامىزدا رەسەيدٸڭ بيلٸكشٸل باسىلىمدارى مەملەكەتتٸك تٸلدە قىزمەت كٶرسەتۋدٸ تالاپ ەتكەن "Til Maydani ونلاين پارتيياسى" Youtube ارناسىنىڭ اۆتورى قۋات احمەتوۆتٸڭ جەنە سول سيياقتى بەلسەندٸلەردٸڭ ۆيدەولارىن "ورىستار مەن ورىسشا سٶيلەيتٸندەردٸ جەك كٶرۋ" دەپ باعالاعان. ونىڭ ارتى مەسكەۋ قۋات احمەتوۆتٸڭ رەسەي اۋماعىنا كٸرۋٸنە 50 جىلعا تىيىم سالدى. قازاقستاننىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قۋات احمەتوۆتٸڭ ٷستٸنەن قىلمىستىق ٸس قوزعاپ, بەلسەندٸ كيەۆكە كەتۋگە مەجبٷر بولعان.
تٷركٸ كەڭەسٸنٸڭ سامميتٸ قارساڭىندا رەسەيدٸڭ سىرتقى ٸستەر مينيسترٸ سەرگەي لاۆروۆ قازاقستاندا ورىستاردىڭ قۋعىن كٶرٸپ جاتقانىن ەرٸ كسەنوفوبييا كٷشەيٸپ تۇرعانىن مەلٸمدەگەن.
دەپۋتات داريعا نازارباەۆا لاۆروۆقا قارسى جاۋاپ قاتىپ, رەسەي ديپلوماتىنىڭ ارتىق كەتكەنٸن استارلاپ ايتقان ەدٸ.
«رەسەيدٸڭ ٶزٸندە دە ايتارلىقتاي قوعامدىق نارازىلىق تۋدىراتىن جەنە رەسەي مەملەكەتٸن جاعدايعا ساي ەرەكەت ەتۋگە مەجبٷرلەيتٸن “كسەنوفوبييالىق كٶرٸنٸستەر” اراگٸدٸك تٶبە كٶرسەتٸپ جاتادى», – دەگەن ەدٸ نازارباەۆا.
...
تانىمال ساياساتتانۋشى اركاديي دۋبنوۆتىڭ ايتۋىنشا رەسەيدٸڭ قازاقستاندى تٷرتپەكتەپ وتىرۋى تەگٸن ەمەس. قازاق بيلٸگٸنە, ەڭ الدىمەن قازاقتاردىڭ كٶڭٸلٸنە تيەتٸن مەلٸمدەمە جاساۋ ارقىلى كرەمل نۇر-سۇلتاندى تەجەپ وتىرعىسى كەلەدٸ.
«ٶركەنيەت كٶشٸنە ٸلەسكٸسٸ كەلەتٸن, وزىق تەحنولوگييا مەن يننوۆاتسييالىق جاڭاشىلدىققا ۇمتىلاتىن قازاقستاننىڭ بەلسەندٸلٸگٸ كرەمل يدەولوگتارىنا ۇنامايدى. كٶسەگەسٸ كٶگەرگەنٸن قالامايدى. وداقتاسىن بايلاپ-ماتاپ ۇستاعاندى جٶن كٶرەدٸ.
رەسەي ەليتاسى ٷشٸن قازاقستاننىڭ ٶزگەرمەگەنٸ, ٶركەنيەتكە ۇمتىلماعانى, وسى ەلدەگٸ ورىستٸلدٸ اۋديتورييانىڭ ازايماعانى كەرەك. قازاقستانداعى ورىستٸلدٸ كەڭٸستٸك ساياسي ەرٸ قارجىلىق ىقپالىن ساقتاۋدىڭ امالى», – دەيدٸ دۋبنوۆ.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە توقاەۆ كەلگەلٸ قازاقستان رەسەيدٸڭ ىقپال ەتۋ وربيتاسىنا شىعۋعا تالاپتانىپ جٷر. مەسكەۋ مۇنى ديۆەرسييا دەپ قابىلدايدى. تۇتاستاي العاندا كرەمل ورتا ازييا ەلدەرٸنٸڭ دەربەس ساياساتى بولۋى مٷمكٸن دەگەندٸ مويىندامايدى.
«توقاەۆتىڭ تۇسىنداعى قازاقستان رەسەيدەن بٶلەك ٶزگە دە وداقتاستاردى ٸزدەۋگە تىرىسۋدا. سونىڭ ٸشٸندە تٷركييانىڭ ورنى بٶلەك. ەردوعان توقاەۆتىڭ قولتىعىنا سۋ بٷركٸپ وتىر. بٸراق بۇل قازاقستاندى اياقتان شالۋدىڭ كٶرٸنٸسٸ ەمەس. تٷركييا تٷركٸ مەملەكەتتەرٸنٸڭ وداعىن قۇرۋعا مٷددەلٸ. بۇعان الدىمەن ورتا ازييا ەلدەرٸ, سونىڭ ٸشٸندە قازاقستان ٷن قوسىپ, بەلسەندٸلٸك تانىتۋى كەرەك», – دەيدٸ دۋبنوۆ.
...
ال ساياساتتانۋشى دوسىم سەتپاەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە ۋاقىت وزعان سايىن قازاقستان رەسەيدەن الىستاي تٷسەدٸ. تانىم مەن تالعام, قۇندىلىق پەن كٶزقاراس تۇرعىسىنان ورىس پەن قازاق ٷيلەسە بەرمەيدٸ. ونىڭ ٷستٸنە قازاقتاردىڭ سانى ٷزدٸكسٸز ٶسۋدە, ەلدٸڭ ەگەسٸ سانالاتىن ۇلتتىڭ ٷلەسٸ 70 پايىزدان اسىپ جىعىلعان.
ەيتسە دە رەسەيدٸڭ تارتىلىس كٷشٸ كٷشتٸ. مەسكەۋ قازاقستاندى ٶز ىقپالىنان شىعارماس ٷشٸن, نەبٸر-نەبٸر زىميياندىققا بارۋعا ەزٸر.
رەسەيدٸڭ قازاقستاننىڭ وڭتٷستٸگٸندە اەس سالۋ جوباسىن ناسيحاتتاۋى تەگٸن ەمەس. ەلدٸڭ ەلەكتروندى ٷكٸمەتٸن «سبەرگە» تاپسىرۋدىڭ ارتىندا دا ٷلكەن استار بار.
"قازاقستان مەن رەسەي «اجىراسۋدىڭ» الدىنداعى ەرلٸ-زايىپتىلار سەكٸلدٸ. ولار ەلٸ دە بولسا بٸرگە ٶمٸر سٷرۋگە ٷمٸتتٸ, بٸراق كٷن ٶتكەن سەنٸم سەمٸپ بارادى. كٷندەردٸڭ كٷنٸ ەكٸ جاققا كەتٸپ تىنادى. كرەمل نۇر-سۇلتاندى وتىز جىل بويى ۋىسىندا ۇستاپ كەلدٸ. بٸراق بٸر جايتتى ەسەپكە المادى. قازاقستاندا بۋىن الماسۋ پروتسەسٸ جٷردٸ. قۇندىلىق ٶزگەردٸ. رەسەي ٶز ابىرويىن ٶزٸ قۇرتىپ, اگرەسسور اتاندى. رەسەي ديپلوماتييا تٸلٸندە سٶيلەسە المايدى.
ەكٸ ەلدٸڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىق جىل ٶتكەن سايىن ايقىن بٸلٸنٸپ وتىر. توقاەۆ پەن پۋتيننٸڭ اراسى سالقىن. نازارباەۆتىڭ تۇسىنداعى بارىس-كەلٸس كٷرت ازايعان, سىيلاستىققا سىزات تٷسكەن", – دەيدٸ سەتپاەۆ.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە ەكٸ ەلدٸڭ اراسىن جالعاپ, جىلىقاباق تانىتىپ وتىرعان جالعىز ادام – نازارباەۆ. ونىڭ كٶزٸ كەتٸ كەتكەنٸ ٷنٸ قازاقستان مەن رەسەيدٸڭ اراسىنداعى بايلانىس بٸرتٸندەپ سٶگٸلە باستايدى.
قۋانىش راحمەتوللاۇلى
