قازاقستان كاتارمەن گاز ٶڭدەۋ زاۋىتتارى مەن ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا, ال يزرايلمەن ٶنەركەسٸپ, سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ جەنە جاڭا تەحنولوگييالار سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىققا باسىمدىق بەرٸپ وتىر. بۇل باعىتتارداعى كەلٸسسٶزدەر قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باكۋدە كاتار ەمٸرٸ مەن يزرايل پرەزيدەنتٸمەن كەزدەسۋلەرٸ كەزٸندە تالقىلاندى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
15 قازاندا ازيياداعى ٶزارا ٸس-قيمىل جەنە سەنٸم شارالارى جٶنٸندەگٸ كەڭەستٸڭ VII سامميتٸ اياسىندا قازاقستان پرەزيدەنتٸ كاتار ەمٸرٸ شەيح تاميم بەن حاماد ەل تەنيمەن جەنە يزرايل پرەزيدەنتٸ يتسحاك گەرتسوگپەن كەزدەستٸ. تاراپتار ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ جەنە ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋ مەسەلەلەرٸن تالقىلادى.
كاتارمەن بٸرلەسكەن گاز جوبالارى
قازاقستان مەن كاتار اراسىنداعى ينۆەستيتسييالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارىنىڭ بٸرٸ – ەنەرگەتيكا. 2024 جىلعى اقپاندا قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ دوحاعا ساپارى بارىسىندا جالپى قۇنى 17,6 ملرد اقش دوللارىنا باعالانعان 12 كوممەرتسييالىق قۇجاتقا قول قويىلدى. بۇل سوما كەلٸسٸمدەر اياسىنداعى جوبالاردىڭ جالپى قۇنىن بٸلدٸرەدٸ, ياعني ونىڭ بارلىعى ەل ەكونوميكاسىنا ناقتى ينۆەستيتسييا رەتٸندە كەلٸپ تٷستٸ دەگەن سٶز ەمەس.
بٸرلەسكەن جوبالاردىڭ قاتارىندا قاشاعان كەن ورنىندا ەكٸ گاز ٶڭدەۋ زاۋىتىن سالۋ بار. ولاردىڭ بٸرٸنشٸسٸ جىلىنا 1 ملرد تەكشە مەتر, ەكٸنشٸسٸ 2,5 ملرد تەكشە مەتر گاز ٶڭدەۋگە ەسەپتەلگەن. جوبالارعا قازاقستاندىق QazaqGaz جەنە كاتارلىق UCC Holding كومپانييالارى قاتىسادى.
بٸرٸنشٸ زاۋىتتا قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر. نىساندى 2027 جىلى ٸسكە قوسۋ جوسپارلانعان. ەكٸنشٸ زاۋىت بويىنشا جوبالاۋ, جابدىق ساتىپ الۋ جەنە قۇرىلىس جۇمىستارىن جٷرگٸزەتٸن مەردٸگەر انىقتالعان. جوبانى 2030 جىلعا دەيٸن اياقتاۋ كٶزدەلگەن. بۇل كەسٸپورىندار تاۋارلىق گاز ٶندٸرٸسٸن ارتتىرىپ, ٸشكٸ نارىقتىڭ قاجەتتٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.
تاعى بٸر ماڭىزدى جوبا – «بەينەۋ – بوزوي – شىمكەنت» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرىنىڭ ەكٸنشٸ جەلٸسٸن سالۋ. ول ەلدٸڭ وڭتٷستٸك ٶڭٸرلەرٸنە گاز جەتكٸزۋ مٷمكٸندٸگٸن كەڭەيتۋگە تيٸس. جوبانىڭ بٸرٸنشٸ كەزەڭٸن 2027 جىلى, ەكٸنشٸ كەزەڭٸن 2029 جىلى اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر.
كاتارمەن ىنتىماقتاستىق ەنەرگەتيكامەن شەكتەلمەيدٸ. قىزىلوردا وبلىسىندا قۋاتى شامامەن 1 144 مەگاۆاتت بولاتىن بۋ-گاز قوندىرعىسىن سالۋ جوباسى دا قاراستىرىلعان. سونىمەن بٸرگە استانادا جىلىنا 250 مىڭ تونناعا دەيٸن بيداي مەن 100 مىڭ توننا بۇرشاق ٶڭدەي الاتىن كەسٸپورىن سالۋ جوسپارلانعان. بۇل جوبانىڭ الدىن الا قۇنى 200 ملن اقش دوللارىنا باعالانعان.
يزرايلمەن ٶنەركەسٸپ پەن تەحنولوگييا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق
قازاقستاننىڭ يزرايلمەن ەكونوميكالىق بايلانىستارىندا جوعارى تەحنولوگييالار, اۋىل شارۋاشىلىعى, مەديتسينا جەنە سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ سالالارىنا باسىمدىق بەرٸلٸپ وتىر.
2026 جىلعى قاڭتاردا استانادا قازاقستان-يزرايل بيزنەس-فورۋمى ٶتٸپ, وعان يزرايلدٸڭ ٶنەركەسٸپ, اۋىل شارۋاشىلىعى, مەديتسينا جەنە تەحنولوگييالار سالالارىندا جۇمىس ٸستەيتٸن 30-عا جۋىق كومپانيياسىنىڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى. فورۋم قورىتىندىسى بويىنشا ٷش كوممەرتسييالىق قۇجاتقا قول قويىلدى.
كەلٸسٸمدەردٸڭ بٸرٸ اتىراۋ وبلىسىندا بيتۋم زاۋىتىن سالۋعا قاتىستى. بۇل ٶنٸم جول قۇرىلىسى مەن جٶندەۋ جۇمىستارىندا قولدانىلادى. تاعى بٸر قۇجات شىعىس قازاقستان وبلىسىندا جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸن پايدالانۋ ارقىلى ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كٶزدەيدٸ.
سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى مەن سۋ ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ مەسەلەسٸ قاراستىرىلىپ جاتىر. وسى باعىتتا يزرايلدٸك Mekorot Development & Enterprises كومپانيياسىمەن مەموراندۋم جاسالعان.
يزرايلدٸڭ سۋ تازارتۋ, سۋدى قايتا پايدالانۋ, سۋ رەسۋرستارىن تسيفرلىق باقىلاۋ جەنە سۋارۋ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ سالالارىنداعى تەحنولوگييالارى قازاقستان ٷشٸن ماڭىزدى بولۋى مٷمكٸن. ەسٸرەسە سۋ تاپشىلىعى بايقالاتىن ٶڭٸرلەردە مۇنداي شەشٸمدەرگە سۇرانىس بار.
بۇدان بٶلەك, تاراپتار اگروتەحنولوگييالار, جاساندى ينتەللەكت, تسيفرلاندىرۋ, قارجى تەحنولوگييالارى جەنە مەديتسينا سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دا تالقىلاپ كەلەدٸ. KAZAKH INVEST دەرەكتەرٸنە سەيكەس, 2025 جىلدىڭ قاڭتار-قاراشا ايلارىندا قازاقستان مەن يزرايل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 162 ملن اقش دوللارىن قۇراعان.
كەلٸسٸمدەردٸڭ ەكونوميكالىق نەتيجەسٸ ماڭىزدى
حالىقارالىق قاتىناستار جەنە ەكونوميكا مامانى انۋار باحيتحانوۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, قازاقستاننىڭ كاتارمەن جەنە يزرايلمەن بايلانىستاردى دامىتۋى سىرتقى ەكونوميكالىق سەرٸكتەستەر اياسىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان.
كاتار ٸرٸ ەنەرگەتيكالىق جەنە ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارعا ينۆەستيتسييا سالۋ مٷمكٸندٸگٸمەن ەرەكشەلەنسە, يزرايل تەحنولوگييا, اۋىل شارۋاشىلىعى جەنە سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ سالالارىنداعى تەجٸريبەسٸمەن ماڭىزدى سەرٸكتەس سانالادى.
ساراپشىنىڭ پايىمداۋىنشا, ديپلوماتييالىق كەلٸسسٶزدەردٸڭ تيٸمدٸلٸگٸ قول قويىلعان قۇجاتتاردىڭ سانىمەن عانا ەمەس, ولاردىڭ ناقتى ەكونوميكالىق نەتيجەسٸمەن باعالانۋى كەرەك.
اتاپ ايتقاندا, جوبالاردىڭ ٸسكە اسۋى, جاڭا ٶندٸرٸستەردٸڭ اشىلۋى, وتاندىق ەكونوميكاداعى ٶندٸرٸستٸك بايلانىستاردىڭ دامۋى جەنە تەحنولوگييالاردىڭ ەنگٸزٸلۋٸ ماڭىزدى.
وسىلايشا, قازاقستاننىڭ كاتارمەن جەنە يزرايلمەن ىنتىماقتاستىعى ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ نىعايتۋ, ٶندٸرٸستٸ دامىتۋ جەنە زاماناۋي تەحنولوگييالاردى تارتۋ باعىتتارىن قامتيدى. الايدا كەلٸسٸمدەردٸڭ ەل ەكونوميكاسىنا ناقتى ەسەرٸ جوبالاردىڭ قانشالىقتى ۋاقىتىلى ەرٸ نەتيجەلٸ جٷزەگە اساتىنىنا بايلانىستى بولادى.
