مۇنداي ستاندارت پەن تالاپتاردى بٷگٸندەرٸ اتوم ەنەرگيياسى جٶنٸندەگٸ حالىقارالىق اگەنتتٸك (اەحا نەمەسە ماگاتە) العا تارتادى.
سوندىقتان Dalanews.kz وسى قۇزىرلى ۇيىم مەن قازاقستان اراسىنداعى بايلانىستار, ٶزارا ىنتىماقتاستىق جايىنا مامانداردى تارتا وتىرىپ, كەڭٸنەن توقتالۋدى جٶن كٶرٸپ وتىر.
ەلەمدٸك ەكونوميكا PHD دوكتورانتى, زەرتتەۋشٸ امالبەك ٶمٸرتاي قازاقستاننىڭ حالىقارالىق قاۋىمداستىق الدىندا اۋاعا شىعاراتىن كٶمٸرقىشقىل گازىن 2-3 ەسەگە ازايتۋ تۋرالى مٸندەتتەمەسٸ بارىن ەسكە سالادى.
- اەس بٸزگە وسى تۇرعىدان-اق كەرەك. بٸر ەمەس, بٸرنەشەۋٸ. ال اتومدىق ەنەرگەتيكانى دامىتۋ حالىقارالىق ەرٸپتەستٸك پەن تٷرلٸ حالىقارالىق ۇيىمدارمەن ىنتىماقتاستىق نەتيجەسٸندە عانا جٷزەگە اسادى. بۇل رەتتە اتوم ەنەرگيياسى جٶنٸندەگٸ حالىقارالىق اگەنتتٸكتٸڭ رٶلٸ زور. جالپى, يادرولىق سىناق پوليگونىن جابۋ, جوعارى بايىتىلعان ۋران ٶندٸرٸسٸن جويۋ, وسىلايشا يادرولىق قارۋسىز ەل رەتٸندە ٶزٸن تانىتقان قازاقستاننىڭ وسى اتقارعان جۇمىستارىنىڭ بارلىعى اتالعان اگەنتتٸك تاراپىنان جوعارى قولداۋعا يە. قازاقستان بۇل ۇيىمعا 1993 جىلدان بەرٸ مٷشە بولىپ تابىلادى. جالپى, اەحا ۋرانعا يە مەملەكەتتەردەن بۇل قازبا بايلىقتى بەيبٸت تەحنولوگييالىق ٷدەرٸستەرگە قولدانىلۋىن قاداعالاپ, تالاپ ەتەدٸ, - دەيدٸ ول.
امالبەك ٶمٸرتاي مىنا ٶزگەرمەلٸ ەلەمدە ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸمەن قاتار قويۋعا بولاتىنىن ايتادى.
- ەنەرگييانى الۋ كٶزدەرٸن تيٸمدٸ ستراتەگييالاۋ, كومبيناتسييالاۋ اتومدىق ەنەرگەتيكامەن تىعىز بايلانىستى. بٸز قازٸر ساياسي جەنە ەنەرگەتيكالىق تەۋەلسٸزدٸك بٸر ۇعىمعا اينالعان ەلەمدە ٶمٸر سٷرٸپ جاتىرمىز, - دەيدٸ ول.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان بٷگٸندەرٸ اتالعان اگەنتتٸكپەن بايلانىس ورناتىپ قانا قويماي, ىقتىماقتاسا جۇمىس ٸستەيدٸ.
[perfectpullquote align="full" bordertop="false" cite="" link="" color="" class="" size=""]"قازاقستان رەسەيمەن ٶندٸرٸستٸك تسيكلدى ينتەگراتسييالاۋ, سونداي-اق ٷلبٸ مەتاللۋرگييالىق زاۋىتىندا يادرولىق وتىن ٶندٸرۋدٸ ۇيىمداستىرۋ بويىنشا بٸرشاما نەتيجەلٸ باستامالار جاسادى.
سونىمەن قاتار, ەلٸمٸزدە 2017 جىلى اەحا-نٸڭ تٸكەلەي باقىلاۋىمەن جۇمىس ٸستەيتٸن از بايىتىلعان ۋران بانكٸ اشىلعان بولاتىن. بۇل - اتوم ٶنەركەسٸبٸندەگٸ عالامدىق ٷدەرٸستەردەن قازاقستاننىڭ شەتكەرٸ ەمەستٸگٸنٸڭ, اجىراماستىعىنىڭ ٷلكەن نىشانى. ەندٸ اەس قۇرىلىسىن قولعا الۋ جوسپارى اياسىندا دا اەحا-مەن اراداعى ەرٸپتەستٸك ودان ارى قاراي ارتا تٷسەرٸ انىق" [/perfectpullquote]
"قازاقستان اتوم ەلەكتر ستانتسييالارى" جشس-نىڭ جوبا باسقارۋ جٶنٸندەگٸ باس مەنەدجەرٸ ەسەت ماحامبەتوۆ ەلٸمٸزدە اەس قۇرىلىسى جوباسىنىڭ تالقىلاۋى باستالعان سەتتەن باستاپ تۋرا وسى مەسەلەدە قازاقستاننىڭ اەحا-مەن تىعىز ەرٸپتەستٸك قارىم-قاتىناسى بٸردەن قولعا الىنعانىن ايتادى.
- قازاقستاندا بالقاش كٶلٸ ماڭىندا اەس سالۋ مەسەلەسٸ 1997 جىلى قارالعان بولاتىن. وسى جوبانى قاراۋ كەزٸندە اەس-تٸڭ ورنالاسۋى بويىنشا اۋدان پارامەترلەرٸنٸڭ قولايلىلىعىن اەحا-نىڭ ارنايى ميسسيياسى قاراپ, راستاعان. ودان كەيٸن 2016 جىلى قازاقستاندىق تاراپتىڭ شاقىرۋى بويىنشا اەحا-نىڭ ەلٸمٸزدٸڭ يادرولىق ينفراقۇرىلىمىنا كەشەندٸ شولۋ جٶنٸندەگٸ ميسسيياسى ٶتكٸزٸلدٸ (اعىلشىنشا INIR – integrated nuclear infrastructure review). ميسسييا جۇمىسى بارىسىندا اەس قۇرىلىسىنىڭ قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەسٸ جەنە ونى قارجىلاندىرۋعا, زاڭنامالىق-قۇقىقتىق بازانى دامىتۋعا, قورشاعان ورتانى قورعاۋعا, ەلەكتر جەلٸلەرٸنٸڭ دايىندىعىنا, بٸلٸكتٸ كادرلاردى دايارلاۋ جاعىنا قاتىستى مەسەلەلەر تالقىلاندى. INIR ميسسيياسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, اەحا ارنايى ەسەپ دايىندادى. ول اەحا باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ميحايل چۋداكوۆتىڭ قاتىسۋىمەن رەسمي تٷردە 2017 جىلى قازاقستاندىق تاراپقا تابىستالدى, - دەيدٸ ول.
بٷگٸندەرٸ قازاقستاننىڭ يادرولىق ينفراقۇرىلىمىنا كەشەندٸ شولۋ جٶنٸندەگٸ (INIR) ميسسييانىڭ بۇل ەسەبٸ اەحا-نىڭ رەسمي سايتىندا جارييالانىپ تۇر.
ال بۇل ەسەپ, ەسەت ماحامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاننىڭ يادرولىق ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمىن كٷشەيتۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-ەرەكەتتەر جوسپارىن ەزٸرلەۋ كەزٸندە ماڭىزدى بولىپ تابىلادى.
قورىتا ايتقاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بولاشاقتاعى اتومدىق ەنەرگەتيكالىق باعدارلاماسىن دامىتۋدا اەحا-نىڭ بارلىق ۇستانىمدارىن ەسكەرٸپ وتىرادى. سوندىقتان قازاقستان ٷشٸن احەا-مەن اراداعى قارىم-قاتىناس ماڭىزدى ەرٸ ٷلكەن رٶلگە يە.
