رەسەي قازاقستانعا جاسالاتىن ينۆەستيتسييا كٶلەمٸن ۇلعايتىپ جانتالاسىپ جاتسا, ال اقش, كەرٸسٸنشە ونى قىسقارتۋدا. سوڭعى بەس جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, ەلٸمٸزدٸڭ باستى ينۆەستيتسييا كٶزٸ نيدەرلاندى (30,3 ملرد دولار), ودان كەيٸن رەسەي (11,7 ملرد دولار), ال ٷشٸنشٸ ورىندا كەيٸنگٸ كەزدەرٸ ينۆەستيتسييالىق بەلسەندٸلٸگٸ كٷرت بەسەڭدەگەن اقش (10,3 ملرد دوللار) تۇر, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"اقش-تىڭ بەلسەندٸلٸك كٶرسەتكٸشٸ تٶمەندەدٸ. 2023 جىلى اقش-تاعى تشي شامامەن 80%-عا تٶمەندەسە, ال 2024 جىلى تازا ەكەتٸلگەن قاراجات 870 ملن اقش دوللارىن قۇرادى. كەرٸسٸنشە, رەسەي بەلسەندٸلٸگٸن كٷشەيتۋدە: 2023 جىلى ونىڭ ينۆەستيتسيياسى 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا ەكٸ ەسەگە ٶستٸ", - دەيدٸ Freedom Finance Global كومپانيياسىنىڭ تالداۋشىسى اڭسار ابۋەۆ.
كەن ٶندٸرۋ سەكتورى ەڭ ٸرٸ تشي الۋشى بولىپ قالسا دا (2024 جىلى 6,4 ملرد اقش دوللارى), سوڭعى جىلدارداعى سەرپٸن قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ەرتاراپتاندىرىلعانىن كٶرسەتەدٸ. 2024 جىلى 17 ملرد اقش دوللارىنان استام شەتەلدٸك ينۆەستيتسييا ەر تٷرلٸ سەكتورعا بٶلٸندٸ.
"شيكٸزات ەمەس سالالارعا كٶپتەپ نازار اۋدارىلۋدا: ساۋدا جەنە اۆتوكٶلٸك جٶندەۋ (5,3 ملرد اقش دوللارى), ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ, تەلەكوممۋنيكاتسييا جەنە قارجىلىق كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەر. بٶلشەك جەنە كٶتەرمە ساۋدا ەرەكشە كٶزگە تٷسەدٸ, بۇل جاعداي ٸشكٸ نارىقتىڭ جاندانعانىن جەنە حالىقارالىق ريتەيلەردٸڭ مٷددەسٸن بٸلدٸرەدٸ", - دەيدٸ ابۋەۆ.
2024 جىلى ينۆەستيتسييالاردىڭ ەڭ ٸرٸ كٶلەمٸ الماتى قالاسىنا تيەسٸلٸ, ول 5,8 ملرد اقش دوللارىن قۇرايدى. مۇنداي كٶرسەتكٸش قالانىڭ قارجىلىق جەنە ٸسكەرلٸك ينفراقۇرىلىمىنىڭ دامۋىمەن, ونىڭ ساۋدا, قارجى جەنە قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسىندا جۇمىس جاسايتىن كومپانييالار ٷشٸن تارتىمدىلىعىمەن تٷسٸندٸرٸلەدٸ.
باتىس قازاقستان وبلىسىنا ٶزٸنٸڭ مۇناي گاز جوبالارىمەن 1,9 ملرد اقش دوللارى تارتىلدى. اتىراۋ وبلىسىنا بٸر جىل ٸشٸندەگٸ كٶلەمنٸڭ تەربەلٸسٸنە قاراماستان 1,86 ملرد اقش دوللارى تارتىلدى. ماڭعىستاۋ وبلىسىنا مۇناي گاز مامانداندىرۋدىڭ ارقاسىندا 1,15 ملرد اقش دوللارى تارتىلدى. ال ورتالىق جەنە وڭتٷستٸك ٶڭٸرلەردەگٸ ينۆەستيتسييالىق بەلسەندٸلٸك تٶمەن دەڭگەيدە قالىپ وتىر.
سونداي-اق ساراپشى ورتالىق ازييا مەن قازاقستاندى سالىستىرا كەتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, ەگەر سولتٷستٸك جەنە ورتالىق ازييا ٶڭٸرٸ جايىندا ايتساق, وندا قازاقستانعا بارلىق ينۆەستيتسييانىڭ 70%-عا جۋىعى تيەسٸلٸ بولعاندىقتان, ول الدىڭعى قاتاردا ورنالاسقان.
"وڭ ىقپالعا قاراماستان, شيكٸزات سالاعا شەتەلدٸك ينۆەستيتسييانىڭ شامادان تىس تەۋەلدٸلٸگٸ كٷتپەگەن سىرتقى ەكونوميكالىق ٶزگەرٸستەردٸڭ الدىندا وسالدىق تۋدىرادى. 2023 جىلى مۇنايدىڭ ەلەمدٸك باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸ جەنە شەتەلدٸك اكتسيونەرلەردٸڭ تابىستى بەلسەندٸ رەپاترياتسييالاۋى اياسىندا تشي جالپى اعىنى 16,9%-عا قىسقارىپ, 2022 جىلعى 28,2 ملرد اقش دوللارىنا قاراعاندا 23,4 ملرد اقش دوللارىن قۇرادى. بۇل رەتتە كاپيتالدىڭ تازا ەكەلٸنۋٸ 6,5 اقش دوللارىنان 3,2 ملرد اقش دوللارىنا دەيٸن شامامەن ەكٸ ەسەگە تٶمەندٸ. بۇل ٶزگەرٸستەر ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ, تسيفرلاندىرۋ, كٶلٸك دەلٸزدەرٸ سيياقتى شيكٸزات ەمەس سەكتورلارىنا ۇزاق مەرزٸمدٸ كاپيتالدى تارتۋعا ينۆەستيتسييالىق ستراتەگييانى قايتا قاراۋ مەن كٷش-جٸگەردٸ شوعىرلاندىرۋ قاجەتتٸلٸگٸن اتاپ ٶتەدٸ", - دەيدٸ ابۋەۆ.
ول قازاقستان ينۆەستيتسييالىق كليماتتى جاقسارتۋدا مىناداي امالدار قولدانۋدا: رەتتەۋشٸ رەسٸمدەر وڭايلاتىلۋدا, ينۆەستورلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ تەتٸكتەرٸ كٷشەيۋدە. شەتەلدٸك كاپيتالدىڭ قىسقا مەرزٸمدٸ ٶسۋگە ىقپال ەتٸپ قانا قويماي, سونداي-اق ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋ, ونىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ارتتىرۋ جەنە يننوۆاتسييالاردى ەنگٸزۋ نەگٸزٸندە ورنىقتى دامۋدى قامتاماسىز ەتۋٸ ٷشٸن جاعداي جاساۋ باستى باعدار.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستانعا تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالار ەنەرگەتيكا, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ, كٶلٸك جەنە تەلەكوممۋنيكاتسييا سيياقتى بولاشاعى نەعۇرلىم زور سالالارعا دەستٷرلٸ تٷردە باعىتتالۋدا.
"ينۆەستيتسييانىڭ ٶسۋٸ وسى سەكتورلاردىڭ دامۋىنا جەنە وندا جۇمىس جاسايتىن كومپانييالاردىڭ ورىندارىن نىعايتۋعا ىقپال ەتەدٸ. ونىڭ ٷستٸنە مۇنداي سالىمنىڭ مۋلتيپليكاتيۆتٸ ەسەرٸ بولادى, ول ٶز كەزەگٸندە سەكتورداعى اكتسييالاردىڭ قۇنىنا دا ەسەر ەتەدٸ. ينۆەستيتسييالىق پورتفەلگە شەتەلدٸك ينۆەستورلاردىڭ ٷلكەن نازارىن اۋدارىپ جاتقان سالالاردىڭ ٶكٸلدەرٸن قوسۋ ارقىلى جەكە ينۆەستورلار اكتيۆتەردٸڭ ودان ەرٸ ٶسٸپ, ۇزاق مەرزٸمدٸ ورنىقتىلىعىنا نازار اۋدارادى", - دەيدٸ ول.
پورتفەلدٸك ينۆەستيتسييالار ٶسۋدە: شەتەلدٸك ينۆەستورلار مەملەكەتتٸك وبليگاتسييالار مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ نوتالارىنا سالىمدى 1,08 ترلن تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايتتى, ال ولاردىڭ قىسقا مەرزٸمدٸ نوتالارداعى ٷلەسٸ 14%-عا جەتتٸ.
"اكتسييالار نارىعىندا ولاردىڭ اينالىمداعى ٷلەسٸ 29%-دان اسىپ كەتتٸ, بۇل جاعداي قازاقستاندىق قور اكتيۆتەرٸنە دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ ٶسٸپ جاتقانىن بٸلدٸرەدٸ. بۇل رەتتە شيكٸزات سالالارعا تەۋەلدٸلٸك جەنە سىرتقى سۇرانىستىڭ تۇراقسىزدىعى تەۋەكەلٸ ساقتالۋدا. ورنىقتى دا, تەڭدەستٸرٸلگەن ٶسۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن, قازاقستان ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنە, يننوۆاتسييالارعا, لوگيستيكاعا, "جاسىل" جوبالارعا جەنە تسيفرلىق ەكونوميكاعا ينۆەستيتسييالار تارتۋ ٷشٸن جۇمىستى كٷشەيتۋٸ كەرەك", - دەدٸ ول.
سونداي-اق ساراپشى 6-12 اي دەڭگەيٸندە ٶسۋگە مٷمكٸندٸگٸ بار, قىزمەتٸ مىناداي تٸكەلەي ينۆەستيتسييالاردىڭ ارقاسىندا بەلسەندٸ تٷردە دامىپ جاتقان سەكتورلارمەن بايلانىستى قازاقستاندىق كومپانييالار بارىن مىسالعا كەلتٸردٸ: قازاتومٶنەركەسٸپ, قازاقستان حالىق بانكٸ , Kaspi.kz , قازمۇنايگاز, قازترانسويل, قازاقتەلەكوم, Air Astana.
بۇعان دەيٸن "KEGOC" اق 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تازا پايدانىڭ 75,6%-ىن ديۆيدەندكە بٶلگەلٸ وتىرعانىن جازعانبىز.
