"قارجىلىق ساۋات" تەلەگرام ارناسىنىڭ ساراپشىلارى قايتىس بولعان ادامنىڭ نەسيەسىنە قاتىستى ماڭىزدى سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
الەۋمەتتىك جەلىدە "ولسەڭ دە كرەديت كەشىرىلمەيدى" دەگەن جازبا تاراعان. الەۋمەتتىك جەلىدە جازىلعان پوست اۆتورى باسىنان ءوتىپ جاتقان وقيعاسىن بايانداپتى. قىسقاشا تۇيسەك، بىلاي دەپ جازعان ەدى:
"ءسىڭىلىم ءۇي جوندەۋگە 2،6 ملن تەڭگە نەسيە الىپ، ونى ەكى جىل بويى تولەپ كەلگەن ەكەن. ءبىراق ول قايتىس بولعاندا قارىز سوماسى مۇلدەم ازايماعانىن بىلدىك. تولەنگەن اقشانىڭ ءبارى تەك بانكتىڭ پايىزىن جاۋىپ تۇرعان. بانك الدىنداعى قارىزى مۇراگەرى رەتىندە اتا-انامنىڭ موينىندا قالدى. سول ءۇشىن امالسىز 2،6 ملن تەڭگەنى تولىق تولەپ، نەسيەنى جابۋعا ءماجبۇر بولدىق. ءوزى دە (ءسىڭلىسى) ساقتاندىرۋدان باس تارتقان ەكەن، ءبىراق "اياق استى ءولىپ قالام" دەپ ەشكىم دە ويلامايدى عوي..."
جالپى ماعىناسى وسى. جازبانىڭ كوپ ادامعا اسەر ەتكەنىن جۇرت رەاكسياسىنان بايقادىق. سوسىن بۇل اقپاراتتى كوپشىلىك ءبىلىپ ءجۇرسىن دەگەن نيەتپەن "قارجىلىق ساۋات" ق ر قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنە جۋرناليستىك ساۋال جولداعان.
اگەنتتىكتىڭ رەسمي پوزيسياسىنىڭ 4 نەگىزگى پۋنكتى:
1. مىندەتتى ساقتاندىرۋ ەنگىزىلە مە؟
جوق. حالىقارالىق تاجىريبەگە قاراماستان، اگەنتتىك قازىرگى ۋاقىتتا "نەسيەنى مىندەتتى ساقتاندىرۋ" تەتىگىن ەنگىزۋدى قاراستىرىپ وتىرعان جوق. زاڭ بويىنشا (ازاماتتىق كودەكس، 806-باپ)، ازاماتقا ءوز ءومىرىن ساقتاندىرۋدى مىندەتتەۋگە بولمايدى. بۇل ءراسىم تەك ەرىكتى تاڭداۋعا جاتادى. بانكتەر ساقتاندىرۋدى ۇسىنا الادى، ءبىراق كليەنتتەن ونى تالاپ ەتە المايدى.
2. قارىزدى ەسەپتەن شىعارۋ (سپيسانيە) تالابى قويىلا ما؟
جوق. بانكتەرگە مارقۇمنىڭ قارىزىن تولىق نەمەسە ءىشىنارا ەسەپتەن شىعارۋ تۋرالى نورماتيۆتىك تالاپتار قويۋ جوسپاردا جوق. كرەديتورلار ءار جاعدايدى (مۇراگەردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن) جەكە ءتاسىل قولدانا وتىرىپ، وزدەرىنىڭ ىشكى ساياساتىنا سايكەس قارايدى.
3. 6 اي كۇتۋ كەزىندە پايىز بەن ءوسىمپۇل ەسەپتەلە مە؟
ءيا. زاڭنامادا مۇرانى قابىلداۋ كەزەڭىندە (6 اي) پايىزدار مەن ءوسىمپۇلداردى ەسەپتەۋدى توقتاتا تۇرۋدى مىندەتتەيتىن تىكەلەي نورما جوق. بۇل - بۇگىنگى زاڭناماداعى ەڭ ۇلكەن ماسەلەنىڭ ءبىرى. ەسەپتەۋدى توقتاتۋ-توقتاتپاۋ - بانكتىڭ ءوز ەركىندەگى شارۋا.
4. نەلىكتەن بانكتەر ءارتۇرلى ساياسات ۇستانادى؟
الگى جازبادا اۆتور ەكى بانكتى مىسال ەتىپ، پايىز بەن ءوسىمپۇلعا قاتىستى ەكەۋى ەكى ءتۇرلى شارت ۇسىنعانىن جازعان ەدى. ياعني، بىرەۋى ونىڭ ءبارىن توقتاتسا، ەكىنشىسى تۇگەل ءوندىرىپ السا كەرەك. وسىعان قاتىستى سۇراعىمىزعا وراي اگەنتتىك تە بانكتەردە بۇل ماسەلەدە ءبىرىڭعاي ءتاسىل جوق ەكەنىن راستاپ وتىر. بىرىزدەندىرۋ تۋرالى ناقتى جوسپار تۋرالى دا ايتىلمادى. ياعني، ءار بانك وزىنە تونگەن قاتەردى (ريسك ماسەلەسىن) ىشكى ەرەجەلەرىنە ساي رەتتەيدى. مۇراگەرلەر بەرەشەكتى رەتتەۋ ءۇشىن بانككە ءوز اياعىمەن بارىپ، كەلىسسوز جۇرگىزۋى كەرەك.
مۇراگەر نەنى ءبىلۋى كەرەك؟
جاۋاپكەرشىلىك شەگىن ءبىلۋ كەرەك. مۇراگەر مارقۇمنىڭ قارىزىن تەك وزىنە وتكەن مۇلىكتىڭ قۇنى شەگىندە عانا قايتارۋعا مىندەتتى. مىسالى، ەگەر مۇراعا قالعان مۇلىك قۇنى 1 ملن، ال قارىز 10 ملن بولسا، بانك سىزدەن 1 ملن-نان ارتىق تالاپ ەتە المايدى.
بانكپەن بايلانىسۋ كەرەك. تۋىسىنىڭ قايتىس بولعانى تۋرالى كۋالىكتى بانككە بىردەن وتكىزىپ، پايىزداردى توقتاتۋ تۋرالى ءوتىنىش جازعان دۇرىس. بۇل قادام كەم دەگەندە ءوسىمپۇلدى (پەنيا) وسىرمەۋگە نەمەسە پايىزداردى قايتا قاراۋعا مۇمكىندىك بەرۋى مۇمكىن.
مۇرادان باس تارتۋعا بولاتىنىن ءبىلۋ كەرەك: ەگەر قارىز مۇلىكتەن كوپ بولسا، مۇرادان تولىق باس تارتۋ - زاڭدى جول.
قانداي قورىتىندىعا كەلۋگە بولادى؟
نەسيە الاردا ساقتاندىرۋدان قاشپاعان دۇرىس سياقتى. پوليس ارتىق شىعىن بولماس. شىنداپ كەلگەندە، ول باسىڭا كۇن تۋعاندا اتا-اناڭ مەن بالا-شاعاڭدى بانككە تەلمىرتپەيتىن جالعىز قورعان بولىپ تۇر. ايتپەسە، اجال ايتىپ كەلمەيدى، ارتىمىزدا قارىز قالاتىن بولسا، ونىڭ زاردابىن جازىقسىز جاقىندارىمىز تارتادى. ال، ساقتاندىرىلساق، قارىزدى كومپانيا جابادى دا، ماڭداي تەرمەن جيعان ءۇي/مۇلكىمىز تۋىستاردىڭ قولىندا قالادى. بانك - كوممەرسيالىق ۇيىم. ول ءبارىبىر تيىنىن تۇگەندەپ الۋعا بارىن سالادى. سوندىقتان، نەسيەنى ساقتاندىرۋعا ءمان بەرە جۇرگەن دۇرىس سەكىلدى. شەشىم وزىڭىزدەن.
