جىل سايىن ەلەمدە ميلليوننان استام ادامعا قاتەرلٸ ٸسٸك دياگنوزى قويىلادى. قازاقستاندا 2025 جىلعى دەرەك بويىنشا 249 مىڭنان استام ناۋقاس تٸركەۋدە تۇر. ونىڭ ٸشٸندە 40 مىڭنان استام ادامعا دياگنوز بيىل انىقتالعان. بۇل مەلٸمەت تٷركٸتٸلدەس جۋرناليستەر قورى ۇيىمداستىرعان باق ٶكٸلدەرٸنە ارنالعان مەديتسينالىق تەكسەرۋ كەزٸندە جارييا ەتٸلدٸ.
قازاقستاندا ونكولوگييالىق اۋرۋلاردى ەرتە انىقتاۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنۋدە. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار قر ٷكٸمەتٸ بەكٸتكەن 2023–2027 جىلدارعا ارنالعان كەشەندٸ جوسپار اياسىندا جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر. اتالعان باعدارلاماعا سەيكەس, ازاماتتار سٷت بەزٸ, جاتىر موينى جەنە توقٸشەك قاتەرلٸ ٸسٸگٸنە تەگٸن سكرينينگتەن ٶتە الادى. بۇل قىزمەت مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ مەرتەبەسٸنە قاراماستان ۇسىنىلادى.
الماتى ايماقتىق كٶپسالالى كلينيكا ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى يگور نوۆيكوۆتىڭ ايتۋىنشا, زاماناۋي ونكولوگييا قارقىندى دامىپ كەلەدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا مولەكۋليارلىق-گەنەتيكالىق دياگنوستيكا, جەكە تەراپييا, يممۋندىق جەنە تارگەتتٸك ەمدەۋ تەسٸلدەرٸ ەنگٸزٸلۋدە. بۇل ناۋقاستاردىڭ ٶمٸر سٷرۋ ۇزاقتىعىن ارتتىرىپ, ساپاسىن جاقسارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. دەگەنمەن, اۋرۋدى ەرتە انىقتاۋ – ەمنٸڭ ەڭ تيٸمدٸ جولى بولىپ قالا بەرەدٸ.
الماتى وبلىسىندا بٷگٸندە 12 283 ادام ونكولوگييالىق ەسەپتە تۇر. سكرينينگتٸك تەكسەرۋلەر نەتيجەسٸندە 77 مىڭنان استام ادام سٷت بەزٸ وبىرىنا, 12 مىڭنان استامى جاتىر موينى وبىرىنا, ال 91 مىڭنان استامى توقٸشەك وبىرىنا تەكسەرٸلگەن.
تەكسەرۋ نەتيجەسٸندە سٷت بەزٸ بويىنشا 12 مىڭنان استام ەيەلدە, جاتىر موينى بويىنشا 1799 ەيەلدە, توقٸشەك بويىنشا 247 ادامدا ٸسٸك الدى پاتولوگييا انىقتالعان. سونىمەن قاتار, اۋرۋدىڭ 0–1 كەزەڭٸندە تۇرعان 170 ناۋقاس تٸركەۋگە الىنعان. بۇل – دەر كەزٸندە انىقتالعان دەرتتٸڭ ەمدەلۋگە جوعارى مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸن كٶرسەتەدٸ.
سوعان قاراماستان, كٶپشٸلٸك تەگٸن تەكسەرۋ مٷمكٸندٸگٸن تولىق پايدالانباي وتىر. كەيبٸرٸ بۇل قىزمەت تۋرالى بٸلمەسە, ەندٸ بٸرٸ دياگنوزدان قورقىپ, دەرٸگەرگە قارالۋدى كەيٸنگە قالدىرادى. نەتيجەسٸندە اۋرۋ اسقىنىپ كەتۋٸ مٷمكٸن.
اۋرۋدىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا ٶڭٸردە موبيلدٸ مەديتسينالىق كەشەندەر دە جۇمىس ٸستەيدٸ. سونىڭ ارقاسىندا شالعاي اۋىلداردا تۇراتىن تۇرعىندار دا تەكسەرۋدەن ٶتە الادى. مەسەلەن, 2025 جىلى 55 كٶشپەلٸ تەكسەرۋ ۇيىمداستىرىلىپ, 13 مىڭنان استام ادام قامتىلدى. نەتيجەسٸندە 32 ادامنان قاتەرلٸ ٸسٸك انىقتالىپ, 290 ادامدا ٸسٸك الدى جاعداي تٸركەلدٸ.
سونىمەن قاتار, الماتى ايماقتىق كٶپسالالى كلينيكاسىندا تۇراقتى تٷردە «اشىق ەسٸك كٷندەرٸ» ٶتكٸزٸلەدٸ. بىلتىر مۇنداي شارا 13 رەت ۇيىمداستىرىلىپ, 500 ادام تەكسەرۋدەن ٶتكەن. ونىڭ ٸشٸندە 12 ادامنان قاتەرلٸ ٸسٸك انىقتالسا, 250 ادامدا كٷمەندٸ ٶزگەرٸستەر تابىلعان.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, قاتەرلٸ ٸسٸك بٷگٸندە تەك مەديتسينالىق ەمەس, ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق مەسەلەگە اينالىپ وتىر. ەسٸرەسە, ەر ازاماتتار اراسىندا ٶلٸم-جٸتٸم جوعارى. سەبەبٸ ەيەلدەر دەنساۋلىعىنا جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قارايدى.
دەرٸگەرلەردٸڭ باستى كەڭەسٸ – ۋاقىتىلى تەكسەرۋدەن ٶتٸپ, دەنساۋلىققا سالعىرت قاراماۋ. ٶيتكەنٸ ەرتە انىقتالعان اۋرۋدى تولىق ەمدەۋگە مٷمكٸندٸك ەلدەقايدا جوعارى.
نەزييا جويامەرگەنقىزى
#تٷركٸتٸلدەسجۋرناليستەرقورى #فوندتيۋركويازىچنىحجۋرناليستوۆ #turkdilikonuşangazetecilervakfı
#turkicspeakingjournalists #checkup #media
