ون سەگٸز مىڭ ەلەمدٸ جوقتان بار ەتكەن جاراتۋشى اللا تاعالا ادام بالاسىنىڭ تۋىلعان ەربٸر پەرزەنتٸن, ەرقايسىسىن تازا, پەكيزا, كٸرشٸكسٸز مٷمٸن ەتٸپ جاراتقان. كەيٸنٸرەك ولاردى اتا – اناسى مەن قوعام ٶزدەرٸنٸڭ نانىم – سەنٸمٸ, سالت ساناسىنا ساي, بەلگٸلٸ بٸر سەنٸممەن تەربيەلەيدٸ. ارداقتى (س.ع.س.) پايعامبارىمىز وسىلاي حاديستە «فيترا» دەپ, كەلتٸرگەن. جالپى, كەز – كەلگەن ادامنىڭ دٸنگە كەلۋٸ, يماندى بولۋى, ونىڭ جەكە ٸسٸ مەن امالى, دٷنيەدەگٸ تۋرا جولى, ال قييامەتتە باقىتى. ادام وسىنداي نەزٸكتٸكپەن دٸنگە ەنەدٸ. دٸني تۇرعىدا جاراتۋشىنى جالعىز دەپ تانۋ, شاماسىنا قاراي دٸني تالاپتارعا مويىنسۇنۋىمەن مۇسىلماندىققا قادام باسادى. دٸني جورالعىلار قازاق حالقىنىڭ دەستٷرٸنە سالت بولىپ, ٶمٸرٸنە سٸڭگەن. بۇل دەگەنٸمٸز, دٸنگە كٸرۋ بەلگٸلٸ بٸر قاجەتتٸلٸكتٸ تالاپ ەتەتٸن قاعيدا. تۋرا سول سيياقتى, دٸننەن شىعۋ دا ٷلكەن مەسەلەلەردٸ قامتيدى.
«تاكفير ال – حيدجرا» دەگەن ادامدى اتا دٸنٸنەن شىعارۋشى ەرٸ دٸن ٷشٸن ٶز وتانىن, ەلٸ مەن جەرٸن الماستىرۋعا ٷندەيتٸن اداسقان اعىم. بۇل جولدى دۇرىس دەپ تاۋىپ, تۋعان جەرٸن قارالاپ, جات ەلگە كەيبٸر جاستارىمىزدىڭ قاشقانى دا بار. وسى اتپەن ەلەمگە تانىلعان, دٸندٸ ٶز ىقتييارىنا بۇرمالاعان بۇل توپتى ەلٸمٸزدە «ەكسترەميستٸك لاڭكەستٸ تىيىم سالىنعان ۇيىم» بولىپ تانىلدى. بۇل ٶتە دۇرىس شەشٸم. سەبەبٸ, بٷگٸنگٸ مۇسىلمان ٷمبەتٸنٸڭ ورداسىنا ىلاڭ سالعان اسا قاۋٸپتٸ ۇيىم. ونىڭ كەسٸرٸن ەلەم مۇسىلماندارى كٶرٸپ وتىرعاندا, بٸزدٸڭ ەلٸمٸز دەر ۋاقىتىندا قابىلدادى. كەز كەلگەن ادام بالاسىنىڭ دٸنگە كٸرۋٸ مەن شىعۋى, ونىڭ جٷرەكتەگٸ سەنٸمٸنە, سٶيلەگەن سانالى سٶزٸنە, ٸستەگەن امالىنا بايلانىستى. ال, ادامنىڭ دٸنگە كٸرۋٸ مەن شىعۋى جاراتقان اللانىڭ عانا قۇزىرىنداعى دٷنيە. سوندىقتان, بٸزدٸڭ ەسەبٸمٸزدەگٸ مۇسىلمان بالاسى قانداي دا بٸر كٷنە ٸستەسە نەمەسە قۇران ٷكٸمدەرٸن اتقارماسا, ونىڭ سەنٸم – نانىمىنا, يمانىنا ەشكٸمنٸڭ تالاسى بولماۋى كەرەك. سەبەبٸ, ونىڭ جٷرەگٸ اللاعا عانا ايان. بٸر عازاۋاتتا, بٸر كەپٸر ەيگٸلٸ ساحابامەن جەكپە – جەكتە جەڭٸلٸپ, كەليما ايتسا دا ٶلتٸرٸلەدٸ. سوندا, پايعامبارىمىز (س.ع.س) ونىڭ مۇسىلمان كٷيٸندە ٶلتٸرٸلگەندٸگٸن ايتادى. ەلگٸ ساحابا «ول يمانسىز بولدى, يمان كەليماسىن ياعني «لە يللاھا يللاللاھ, مۋحامادۋر راسۋللا» دەۋٸ دە اجالدان قۇتىلۋ ٷشٸن بولدى عوي» دەگەنٸن دە, پايعامبارىمىز (س.ع.س.) ونىڭ جٷرەگٸ اللاعا عانا تەن, ادامنىڭ جٷرەگٸندەگٸن ادامزات بٸلە المايدى دەگەنٸ بار.
ەلٸمٸزدٸڭ دەستٷرلٸ حانافي مەزھابىنىڭ كٶزقاراسىندا ادام قانداي اۋىر كٷنە ٸستەسە دە, يمان سەنٸم جٷيەسٸنەن شىعىپ, كەپٸر بولمايتىندىعى ايتىلادى. تەك, ول حارامدى اۋزىمەن قۇپتاماۋى, ماقتاماۋى كەرەك. ولاي بولعان جاعدايدا دا, ول ادامنىڭ ساناسىنا, ساۋاتىنا قارالاتىندىعى كٸتاپتاردا تەپتٸشتەپ جازىلعان. ناماز وقىماعاندى كەپٸر ەتٸپ, ادامدى تەكفيرلەپ, دٸننەن شىعارۋ ەشكٸمنٸڭ قۇزٸرەتٸنە بەرٸلمەگەن. ول قازىنا جاراتقاننىڭ ەنشٸسٸ. يبراحيم (ع.س.) پايعامبارىمىز جوعارى ماقامعا كٶتەرٸلگەندە, كٷنە ٸستەپ جاتقان بٸرنەشە ادامداردى كٶرەدٸ. ول جەبٸرەيٸل (ع.س.) پەرٸشتەگە قايىرىلىپ, بۇل كٷنەحارلاردىڭ كٶزٸن جويۋعا سۇرانادى. جەبٸرەيٸل (ع.س.) پەرٸشتە قاناتىنىڭ ۇشى تيٸسٸمەن ولار عايىپ بولادى. تاعى دا سونداي كٷنەحارلاردى كٶرٸپ, جەبٸرەيٸلگە (ع.س.) قايىرىلعاندا, اللا تاعالا:
– بۇلار كٷنەلٸ بولسا دا, مەنٸڭ جاراتقان پەندەلەرٸم. ويلاناتىن شىعار, تەۋبەگە كەلەر, ساباسىنا تٷسەر. قۇلدارىمدى ماعان قالدىر, مەنٸڭ كەشٸرٸمٸم, كەڭدٸگٸم شەكسٸز – دەپتٸ.
بٷگٸندە ەربٸر ٸس پەن سٶزگە حارام مەن حالالدى كٶبٸرەك قولدانۋ بەيگەگە اينالعانداي ٸسپەت بايقالادى. «حارام, حارام» دەۋمەن حالال كٶبەيمەيدٸ, كەپٸر دەۋمەن مۇسىلمان تولىقپايدى. كەيبٸر دٸني ساۋاتى تٶمەن جاستار ادام تٷگٸلٸ, تٸكەلەي بٸر مەملەكەتتٸ حالقىمەن قوسا, تاكفيرگە شىعارىپ ياعني سەنٸمٸن اياققا تاپتاپ, ولارعا كەپٸر دەپ ٷكٸم بەرٸپ, دٷنيەسٸ مەن قانىن ادالدىققا تارتىپ جٷرگەندەر بار. وسىنداي كٷنەلٸ ٸستەرٸن ياكي ۋاعىزدارىن, تەكفيرلٸ جايتتارىن, قىلمىستارىن, ادام ٶلتٸرۋلەرٸن بەينە ارقىلى تاسپاعا جازىپ, ەر تٷرلٸ قۇرىلعى ارقىلى تاراتۋدىڭ ٶزٸ ٷلكەن كٷنە ەكەندٸگٸن تٷسٸنۋٸمٸز كەرەك. ەلباسىمىز تاريحي ۇلىتاۋ ٶڭٸرٸندەگٸ ايتۋلى سىر سۇحباتىندا تيياناقتاپ, بۇل جاعدايدى باياندادى. ەلٸمٸزدٸڭ دامۋى مەن ٶركەندەۋٸنە العان باعىتى تەك قانا دٸن مەن ۇلتارالىق تاتۋلىق بولعاندا عانا العا باساتىندىعى حاق. دٸندٸ دۇرىس ۇستاپ, اتا – بابامىزدىڭ جولىنان الشاقتاماي, قاسيەتكە اينالدىرۋ ەركٸمگە مٸندەت. ەندەشە, جاستارىمىزدى جات اعىمدى قاسٸرەتتٸ جولدان ساقتاۋعا ات سالىسايىق, اعايىن!
نۇرلان بايجٸگٸتۇلى اسانوۆ
شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ باس يمامى
