مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ پرەزيدەنت شاۆكات ميرزييوەۆكە قوناقجايلىقپەن قارسى الىپ, بٷگٸنگٸ بەيرەسمي كەزدەسۋدٸ ۇيىمداستىرعانى ٷشٸن ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz
– شىن مەنٸندە, قازٸرگٸ گەوساياسي قۇبىلمالى جاعدايدى ەسكەرسەك, بۇل ساپارىمدى ٶتە ماڭىزدى دەپ ايتساق, قاتە بولماس. ٶزبەك ەلٸ – قازاقستان ٷشٸن سەنٸمدٸ ستراتەگييالىق سەرٸكتەس. بٸز وسى ساپار بارىسىندا ٶزەكتٸ مەسەلەلەر جٶنٸندە پٸكٸر الماسامىز. كٷن تەرتٸبٸندە ەكٸجاقتى قارىم-قاتىناسىمىز بويىنشا بٸرقاتار اسا ماڭىزدى مەسەلە بار. الايدا بٸزدٸڭ ارامىزدا ەشقانداي تٷسٸنبەۋشٸلٸك يا بولماسا كەدەرگٸ جوق. قول قويىلعان جوبالار, جوسپارلار بٸرتە-بٸرتە ورىندالۋدا. بٸزدٸڭ ٷكٸمەت بارلىق كەلٸسٸمدەردٸ بۇلجىتپاي ٸسكە اسىرۋ مٸندەتٸن جاقسى تٷسٸنٸپ وتىر. مەنٸڭ باقىلاۋىممەن تيٸستٸ جۇمىستى اتقارىپ جاتىر, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت 2,5 مىڭ جىلدان اسا تاريحى بار كيەلٸ بۇحارا شاھارى ەلەمدٸك تاريحي-مەدەني مۇرانىڭ اجىراماس بٶلٸگٸ سانالاتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
– بۇحارا – شىعىستىڭ ورتا عاسىرلارداعى رۋحاني ەرٸ زيياتكەرلٸك ورتالىقتارىنىڭ بٸرٸ. بۇل كٶنە شاھار مەن قازاق حالقىنىڭ اراسىندا بەلگٸلٸ-بەلگٸسٸز بايلانىستار كٶپ. قازاقتىڭ ەيگٸلٸ ويشىلى مەشھٷر جٷسٸپ بۇحارادا ٸلٸم جيعان. عاسىرلار بويى قازاقتىڭ كٶپتەگەن زييالىلارى بۇحارادا بٸلٸم الىپ, جەرگٸلٸكتٸ مەدرەسەلەردە وقىعان. مۇندا ادامزاتتىڭ ٶركەندەۋٸنە ايرىقشا ەسەر ەتكەن كەزەڭدەر مەن ۇلى ٶركەنيەتتٸڭ تىنىسىن سەزٸنەسٸز. بٷگٸندە بۇحارا ٶزٸنٸڭ مىڭجىلدىق دەستٷرٸ مەن جاڭا ٶزبەكستاننىڭ قارقىندى دامۋىن ٷيلەستٸرٸپ وتىر. قازٸرگٸ بۇحارانى تاماشالاپ, بارلىق عيماراتقا جاپپاي اۋقىمدى جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلگەنٸنە كۋە بولدىق. بۇل – ٶتە ٷلكەن ٸستٸڭ نەتيجەسٸ, ەڭ باستىسى, ۇلى تاريحي مۇراعا مەملەكەت تاراپىنان جاسالعان قامقورلىقتىڭ كٶرٸنٸسٸ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت تاريحي تىعىز بايلانىستار قازاقستان مەن ٶزبەكستان اراسىنداعى شىنايى ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸك پەن وداقتاستىقتىڭ مىزعىماس ٸرگەتاسى ەكەنٸن ەسكە سالدى.
– ەكٸجاقتى قارىم-قاتىناسىمىزدىڭ بۇرىن-سوڭدى بولماعان جوعارى دەڭگەيگە كٶتەرٸلۋٸنە, قۇرمەتتٸ شاۆكات ميرومونوۆيچ, سٸزدٸڭ قوسقان ٷلەسٸڭٸز زور. قازاقستان ەڭ جاقىن كٶرشٸ ەرٸ وداقتاس ەل رەتٸندە سٸزدٸڭ پاراساتتى باسشىلىعىڭىزبەن جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان اۋقىمدى ساياسي جەنە ەكونوميكالىق ٶزگەرٸستەردٸ تولىق قولدايدى. ٶزٸڭٸز بەلگٸلەگەن ستراتەگييالىق باعدار ارقىلى حالقىڭىزدىڭ ەل-اۋقاتى ۇدايى جاقسارىپ, ٸرٸ ينفراقۇرىلىمدىق جەنە ەلەۋمەتتٸك جوبالار ٸسكە اسىرىلۋدا. بۇل جەتەكشٸ قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ رەيتينگٸندە وڭ باعالانىپ, ەلٸڭٸزدٸڭ حالىقارالىق ارەناداعى بەدەلٸ ارتىپ كەلەدٸ. سٸزدٸڭ ۇلتتىق مٷددەنٸ كٶزدەيتٸن دەيەكتٸ ساياساتىڭىز ٶزبەكستاننىڭ, سونداي-اق تۇتاس ايماقتىڭ ودان ەرٸ ٶسٸپ-ٶركەندەۋٸنە ىقپال ەتەدٸ دەپ سەنەمٸن, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت قازاقستاندا جاڭا كونستيتۋتسييا قابىلدانۋىنا بايلانىستى ٶزبەكستان كٶشباسشىسىنىڭ قۇتتىقتاۋ جولداعانىنا العىس ايتتى. پرەزيدەنت وسى تاريحي وقيعا كەزٸندە شەت مەملەكەتتەر باسشىلارى اراسىنان شاۆكات ميرزييوەۆ العاشقى بولىپ قۇتتىقتاعانىن جەتكٸزدٸ.
مەملەكەت باسشىسى ٶزبەكستان پرەزيدەنتٸنٸڭ «تازا اۋا» باستاماسىنا قولداۋ بٸلدٸرٸپ, بۇل جوبا قازاقستاننىڭ ٸرٸ قالالارى ٷشٸن دە ٶزەكتٸ ەكەنٸنە توقتالدى.
– سٸزدٸڭ تازا اۋاعا قاتىستى باستاماڭىزدى قۇپتايمىن. تاشكەنتتەگٸ ەكولوگييالىق جاعدايعا الاڭداۋشىلىق بٸلدٸرۋٸڭٸزدٸ تٷسٸنەمٸن. بٸزدٸڭ الماتى قالاسىنداعى احۋال دا تىم كٷردەلٸ. ٶكٸنٸشكە قاراي, الماتى ەلەمدەگٸ اۋاسى لاستانعان ٸرٸ قالالار قاتارىندا تۇر. سوندىقتان شۇعىل شارالار قابىلداۋ قاجەت. ەگەر سٸز قارسى بولماساڭىز, «تازا اۋا» باستاماسىن بٸرلەسٸپ ٸسكە اسىرۋدى ۇسىنامىز. پرەزيدەنتتەر ۇيىتقى بولعان بۇل جوبانى ٷكٸمەتتەرٸمٸز جٷزەگە اسىرادى. جۇرتشىلىق پەن حالىقارالىق قوعامداستىق مۇنى قۋاتتايدى دەپ سانايمىن. شىن مەنٸندە, بۇل باستاما اياسىندا كٶپ ٸس اتقارۋعا بولادى. وسى ارقىلى جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك پەن كەسٸپكەرلەر ەكولوگييانى قورعاۋدا, تابيعاتتى ايالاۋدا جاۋاپكەرشٸلٸك جٷگٸن جەتە سەزٸنەدٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ٶزبەكستان پرەزيدەنتٸ بۇحاراداعى بٷگٸنگٸ جٷزدەسۋدٸڭ ەكٸ ەل اراسىنداعى سان قىرلى بايلانىستاردى كەڭەيتۋدە ماڭىزى زور دەپ پايىمدايدى.
– سٸزدٸڭ بۇل ساپارىڭىز عاسىرلاردان تامىر تارتاتىن قوس حالىق اراسىنداعى دوستىقتى, تىعىز باۋىرلاستىقتى كٶرسەتەدٸ, سونداي-اق ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸك پەن وداقتاستىق قارىم-قاتىناستىڭ ۇدايى نىعايىپ كەلە جاتقانىنا دەلەل. اشىق ەرٸ ريياسىز كەلٸسسٶزدەر ىنتىماقتاستىعىمىزدىڭ مازمۇنىن بايىتا تٷسٸپ, ناقتى نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزۋگە, ٶڭٸردەگٸ ٶزارا ىقپالداستىق اياسىن ودان ەرٸ كەڭەيتۋگە نەگٸز بولاتىنىنا سەنٸمدٸمٸن, – دەدٸ شاۆكات ميرزييوەۆ.
ول ٶزبەك حالقىنىڭ ەڭ جاقىن كٶرشٸ جەنە وداقتاس رەتٸندە قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ەدٸلەتتٸ قازاقستان قۇرۋ جولىنداعى تيٸمدٸ رەفورمالارىنا شىنايى قولداۋ بٸلدٸرەتٸنٸن جەتكٸزدٸ.
– ەلەمدەگٸ كٷردەلٸ احۋالعا قاراماستان, ەلٸڭٸزدٸڭ ەكونوميكا كٶلەمٸ 300 ميلليارد دوللاردان استى. شيكٸزاتتىق ەمەس سەكتور جاندانىپ, ٸشكٸ جالپى ٶنٸمدە شاعىن جەنە ورتا كەسٸپكەرلٸكتٸڭ ٷلەس سالماعى 40 پايىزعا جۋىقتادى. سٸز مەملەكەتتٸ تسيفرلاندىرۋ ٸسٸنە ەرەكشە مەن بەرەسٸز. بيىل قازاقستاندا تسيفرلاندىرۋ جەنە جاساندى ينتەللەكت جىلى دەپ جارييالادىڭىز. ەلٸڭٸزدٸڭ جاھاندىق كەڭٸستٸكتەگٸ ابىرويى ارتىپ كەلەدٸ. سٸزدٸڭ باسشىلىعىڭىزبەن قازاقستان حالقىنىڭ مٷددەسٸنە نەگٸزدەلگەن كٶپۆەكتورلى سىرتقى ساياسات تابىستى جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر. سٸز كٶتەرگەن حالىقارالىق باستامالار كەڭٸنەن قولداۋ تاۋىپ وتىر. بۇل سٸزدٸڭ ايماقتىق جەنە ەلەمدٸك پروبلەمالاردى شەشۋ ٸسٸندەگٸ كٶرنەكتٸ ساياسي قايراتكەر ەكەنٸڭٸزدٸ كٶرسەتەدٸ. National Interest باسىلىمىنا جارييالانعان ماقالاڭىزدى ەرەكشە ىقىلاسپەن وقىدىم. قازٸرگٸ حالىقارالىق احۋالدا پراگماتيزمنٸڭ, اشىقتىقتىڭ جەنە شىنايىلىقتىڭ رٶلٸ ارتتى دەگەن ويىڭىزبەن تولىق كەلٸسەمٸن. ەكونوميكالىق جاڭعىرۋ مەسەلەسٸنە تەرەڭ ٷڭٸلەتٸنٸڭٸزدٸ اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. ينۆەستيتسييا مەن ورنىقتى دامۋ رەفورمالارىن ۇشتاستىرۋدى جەكەلەگەن باستاما رەتٸندە قاراستىرماي, تۇتاس ستراتەگيياعا اينالدىردىڭىز. مۇنى ەرەكشە باعالايمىن. بٸز سٸزدٸڭ باۋىرلاس حالىقتار اراسىنداعى تاتۋ كٶرشٸلٸك قارىم-قاتىناستى, ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸك پەن وداقتاستىقتى نىعايتۋعا قوسقان ٷلەسٸڭٸزدٸ ايرىقشا قادٸرلەيمٸز, – دەدٸ ٶزبەكستان پرەزيدەنتٸ.
كەزدەسۋدە تاراپتار ەكونوميكالىق سەرٸكتەستٸكتٸ كەڭەيتۋ جٶنٸندەگٸ ستراتەگييالىق باعىتتى ۇستاناتىنىن راستادى. ساۋدا مەن ٶندٸرٸس سالالارىندا ناقتى كٶرسەتكٸشتەرگە قول جەتكٸزۋ ٷشٸن ەكٸ ەل ٷكٸمەتتەرٸنٸڭ ىقپالداستىعىن ارتتىرۋ تۋرالى كەلٸسٸم جاسالدى. ٸسكەر ورتانى جٷيەلٸ تٷردە قولداۋ مەن ىنتالاندىرۋدىڭ ماڭىزى اتاپ ٶتٸلدٸ.
مەملەكەتتەر باسشىلارى سيرەك كەزدەسەتٸن مەتالداردى ٶندٸرۋ مەن ٶڭدەۋ, كٶلٸك-ترانزيت, سۋ-ەنەرگەتيكا سالالارى جەنە ٸت سەكتورىنداعى ىقپالداستىق مەسەلەلەرٸن ەگجەي-تەگجەيلٸ تالقىلادى. سونداي-اق مەدەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى نىعايتۋ مەن تۋريزمدٸ دامىتۋ ٸسٸنە ايرىقشا مەن بەرٸلدٸ.
كەلٸسسٶز قورىتىندىسى بويىنشا پرەزيدەنتتەر ەكٸ ەل ٷكٸمەتتەرٸ اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ەرٸ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ جول كارتاسىن قابىلداۋعا ۋاعدالاستى.
