«قارا التىن» ارزانداپ جاتىر, قالاي كٷن كٶرەمٸز?
جيىننىڭ شىمىلدىعىن تۇرعان ساياساتتانۋشى ەدۋارد پولەتاەۆ قازٸرگٸ كٷنگٸ جاھاندىق جاعداي ەۋرازييالىق وداقتىڭ كەڭٸستٸگٸندەگٸ ەلدەردٸڭ دامۋىنا كەدەرگٸ كەلتٸرٸپ وتىرعانىن ايتتى. «قارا التىن» باعاسىنىڭ ارزانداۋى سونشالىقتى حاوستىق جاعداي ەمەس ەدٸ. كٶپتەگەن مەملەكەت مۇنداي جاعدايدا بەيٸمدەلە الدى. ونىڭ ٸشٸندە مۇنايعا تەۋەلدٸ ەمەس مەملەكەتتەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸ «قارا التىن» باعاسىنىڭ قۇبىلۋىنان امان-ەسەن ٶتتٸ. ەسەسٸنە, شيكٸزاتتى سىرتقا تاسىمالدايتىن ەكسپورتەر ەلدەر بٸردەن-اق دابىراعا بوي الدىرىپ الدى. مەسەلە نەدە? مۇنايعا تەۋەلدٸ مەملەكەتتەر ەلٸ دە بولسا وسى تەۋەلدٸلٸكتەن قۇتىلۋدىڭ جولىن تاپقان جوق. جاسالماق جوبالار ەلٸ دە جٷزەگە اسقان جوق. دەمەك, بەيٸمدەلۋ پروتسەسٸ دە جٷرگٸزٸلمەي جاتىر دەگەن سٶز» دەدٸ ول.
ەكونوميست ايدارحان قۇسايىنوۆتىڭ ايتۋىنشا مۇناي, ۆاليۋتا باعامى تۋرالى بولجام جاساعاندا قازاقستان مەن رەسەيدٸ سالىستىرعان دۇرىس ەمەس. «يە, قوس مەملەكەت تە مۇناي ەكسپورتتاۋشى ەلگە جاتادى, الايدا ٸس جٷزٸندە ەكٸ مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكاسى ەكٸ بٶلەك. مىسالعا, قازاقستاندا مۇنايدىڭ ٸشكٸ تۇتىنۋى نارىعى 10 پايىزدى قۇرايدى, ال ٶزگەسٸن بٸز سىرتقا, ياعني, ەكسپورتقا شىعارامىز. رەسەيدە كەرٸسٸنشە, 80 پايىز ٸشكٸ تۇتىنۋ, تەك 20 پايىزى عانا ەكسپورتقا شىعارىلادى. ەندەشە باعامداي بەرٸڭٸز, مۇناي باعاسىنىڭ قاي مەملەكەتتە قاتتى ەسەر ەتٸپ وتىرعانىن...» دەدٸ قۇسايىنوۆ.
ٶز كەزەگٸندە ەكونوميست سەرگەي سميرنوۆ دوللار باعامىنا بايلانىستى ەلٸمٸزدە مۇناي ٶڭدەۋ كٶلەمٸ دە كەمٸپ وتىرعانىن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
«بيىلعى جىلعى بولجام مىناداي: مۇناي باررەلٸ 40 دوللاردى قۇراعان جاعدايدا 77 ملن توننا قارا التىن ٶندٸرەمٸز. ال باررەل باعاسى 30 دوللاردىڭ تٶڭٸرەگٸندە بولعاندا 73 ملن تونن مۇناي ٶندٸرەتٸن بولامىز» دەدٸ ول.
ال وتىرىستى تٷيٸندەگەن ەسكەري-ستراتەگييالىق زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرٸ اندرەي حان: «دەل قازٸر جوعارى جاقتاعىلار ايتىپ جٷرگەن, «بۇل داعدارىس ٶتپەلٸ, سەل كٷتە تۇرساق, شىداپ كەتسەك بەرٸ دە جاقسى بولادى» دەگەن پٸكٸردٸڭ قيسىنى جوق سيياقتى. بٸز كٷتە المايمىز...سەبەبٸ, قازٸردٸڭ ٶزٸندە بٷگٸنگٸ جاعدايعا ٷلكەن الاڭداۋشىلىق بار. بٸز, بٸزدٸڭ مەملەكەت مۇناي باعاسىنىڭ قۇبىلۋى سەبەپتٸ بيۋدجەتتٸڭ ٶزٸن بەكٸتە الماي وتىر» دەگەن پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
