تاريحقا كٶز جٷگٸرتسەك, جاپونييا مەن رەسەي اراسىنداعى ەكٸجاقتى قارىم-قاتىناس ەكٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىس كەزٸنەن-اق شيەلەنٸسە باستادى.
ەكٸ ەل سوعىستان كەيٸن دە كۋناشير, شيكوتان, يتۋرۋپ جەنە حابوماي ارالدارىنا قاتىستى بەيبٸت كەلٸسٸم-شارت جاساسقان جوق.
الايدا, 1956 جىلى كسرو مەن جاپونييا بٸرٸككەن دەكلاراتسيياعا قول قويىپ, مەسكەۋ حابوماي جەنە شيكوتان ارالدارىن جاپونيياعا بەرۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋعا كەلٸسەدٸ. ال قالعان ەكٸ ارالدىڭ تاعدىرى تۋرالى ەلٸ كٷنگە سٶز بولعان جوق.
بۇل ارال داۋى قازٸر دە ٶرشٸپ تۇر. 2018 جىلدىڭ قاراشا ايىندا سينگاپۋرداعى پۋتين مەن ابە كەزدەسۋٸنەن كەيٸن قايتا جانداندى.
جاپونييا 2022 جىلدىڭ ناۋرىز ايىنان باستاپ وڭتٷستٸك كۋريل ارالدارىنىڭ ەگەمەندٸگٸن قالپىنا كەلتٸرۋگە بار كٷشٸن سالۋعا شەشٸم قابىلداۋعا كٸرٸستٸ.
ۋكراينا قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭ ۇرىس دالاسىنداعى العاشقى جەتٸستٸكتەرٸنەن كەيٸن جاپونييا سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ «ديپلوماتييانىڭ كٶگٸلدٸر كٸتابىن» شىعاردى دەپ جازادى وسى ورايدا Dalainside تەلەگرام ارناسى.
مۇندا تالاي ۋاقىتتان بەرٸ داۋلى مەسەلەگە اينالىپ, رەسەيدٸڭ ۋاقىتشا باسىپ العان يتۋرۋپ, كۋناشير, حابوماي جەنە شيكوتان ارالدارى جاپونيياعا تيەسٸلٸ اۋماق ەكەنٸ العاش رەت جازىلدى.
رەسمي كرەملدٸڭ الاڭداۋشىلىعى ٷدەي باستادى.
تٸپتٸ, «جاپون ٷكٸمەتٸ دامۋدىڭ بەيبٸت جولىن اتتاپ ٶتٸپ, قاتەلٸك جٸبەرٸپ وتىر» دەگەن پٸكٸر دە بٸلدٸردٸ. وسى سەتتەن باستاپ توكيو مەن مەسكەۋ اراسىنداعى ساياسي قارىم-قاتىناس ٸس جٷزٸندە توقتاتىلدى. بٸراق وعان دەيٸن بۇرىنعى پرەمەر-مينيستر سيندزو ابە پۋتينمەن 27 رەت كەزدەسكەنٸن ايتا كەتكەن جٶن.
2022 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنىڭ سوڭىندا جاپونييا ٷش نەگٸزگٸ قاۋٸپسٸزدٸك قۇجاتىنا تٷبەگەيلٸ تٷزەتۋ ەنگٸزدٸ.
بۇل قۇجاتتار – ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك ستراتەگيياسى, ۇلتتىق قورعانىس ستراتەگيياسى جەنە قورعانىس قۇرىلىسىنىڭ جوسپارى.
اتاپ ايتقاندا, تاياۋ جىلدارى جاپونييا قورعانىس شىعىندارىن ەكٸ ەسەگە, ياعني جٸٶ-نٸڭ 2%-ىنا دەيٸن كٶبەيتٸپ, جىلىنا 320 ملرد دوللارعا (ەلەمدە اقش پەن قىتايدان كەيٸنگٸ ٷشٸنشٸ ورىنعا) جەتكٸزۋدٸ جوسپارلادى.
كيۋسيۋ جەنە حوكايدۋ ارالدارىنا راديۋسى 1000 شاقىرىمعا جەتەتٸن گيپەردىبىستىق زىمىراندار, سونداي-اق باسقا دا ارالدارعا راديۋسى 3000 شاقىرىمعا دەيٸنگٸ زىمىراندار ورنالاستىرىلادى.
وسىلايشا, العاش رەت جاۋدىڭ تويتارىسىن قايتارۋ ٷشٸن الدىن الا سوققى بەرۋگە بولاتىنىن دا مەڭزەپ وتىر. ول ٷشٸن «ۇشقىشسىز ۇشاتىن درونداردى ورنالاستىرۋ باعدارلاماسىنا» 1 ترلن يەن بٶلمەك.
شىن مەنٸندە, جاپونييا 2022 جىلى بەيرەسمي تٷردە AUKUS (اۆسترالييا, ۇلىبريتانييا, اقش) ٷش جاقتى ەسكەري ايماقتىق بٸلٸم اليانسىنا كٸرگەن بولاتىن. بۇل وقيعا تىنىق مۇحيتى كەڭٸستٸگٸن ايتارلىقتاي تەپە-تەڭدٸكتە ۇستايدى دەلٸندٸ.
الايدا, مەسكەۋ ەدەتتەگٸدەي ٶز پٸكٸرٸن سپيكەرلەرٸ مەن تيٸستٸ مينيسترلەرٸنٸڭ اۋزىنا سالۋ ارقىلى بۇۇ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸندە جاپونييانىڭ ميليتاريزاتسييا تۋرالى مەسەلەنٸ ٷزٸلدٸ-كەسٸلدٸ قوزعاماۋى ٷشٸن «قورقىتۋ» ەرەكەتٸنە بارادى. تٸپتٸ, قيىر شىعىستىڭ شىعىس جاعالاۋىندا ٶزٸنٸڭ ەسكەري قاقتىعىسىن ۇلعايتۋى مٷمكٸن ەكەنٸ جٶنٸندە دە استارلى مەلٸمدەمە جاسايدى. بٸراق مەسكەۋدٸڭ كەزەكتٸ بوس ساندىراعىنا ەشكٸم مەن بەرمەگەن سيياقتى. سەبەبٸ, رەسەيدٸڭ مۇنى تەجٸريبەدە جٷزەگە اسىرۋىنا رەسۋرسى دا جەتكٸلٸكسٸز ەكەنٸن بەرٸ بٸلدٸ.
جاپونييا كەلەسٸ G-7 سامميتٸنە تٶراعالىق ەتۋگە قۇلشىنىپ وتىر.
قازٸردٸڭ ٶزٸندە مەملەكەتتٸڭ ۇستانىمىن جەتكٸزگەن پرەمەر-مينيستر فۋميو كيشيدا رەسەيگە قارسى سانكتسييالاردى كٷشەيتۋدٸ قولدايتىنىن جارييا ەتتٸ.
سونىمەن قاتار, جاپونييا ٷكٸمەتٸنٸڭ باسشىسى 9-13 قاڭتار ارالىعىندا كانادا, فرانتسييا, يتالييا, ۇلىبريتانييا جەنە اقش-قا جاساعان ستراتەگييالىق ساياسي ساپار بارىسىندا بٸرقاتار كەلٸسٸمگە, سونىڭ ٸشٸندە ەسكەري سيپاتتاعى ماڭىزدى قۇجاتقا قول قويدى.
بۇل تۇرعىدا رەسمي توكيو 2023 جىلدى قازٸرگٸ زامان تاريحىنداعى بەتبۇرىس جىلى دەپ اتاپ وتىر. ياعني, اگرەسسيياسى باسىم رەسەيدٸڭ حالىقارالىق-قۇقىقتىق تەرتٸپتٸ بۇزۋىنا جول بەرمەۋ كەرەكتٸگٸنە كٷش سالاتىنىن اشىق مەلٸمدەدٸ. ال بۇل كەزدە پۋتين ەكٸمشٸلٸگٸ جاپونييامەن اراداعى ٷدەپ بارا جاتقان قاقتىعىستى بولدىرماۋعا بار كٷش-جٸگەرٸن سالۋدا.
كرەمل توكيونىڭ حالىقارالىق قادامدارىن «اقش-تىڭ ساياسي تاپسىرىسى» دەپ اتاعانىمەن قويماي, جاپونييانى قىتايعا قارسى قويۋعا تىرىسىپ ەلەك.
ال, رەسمي بەيجٸڭ سالقىنقاندىلىقتى ساقتاپ, سابىرلىلىق تانىتۋدا. سەبەبٸ, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى ەكٸ ازييالىق جولبارىس اراسىنداعى ىقتيمال قاقتىعىس وڭتٷستٸك كۋريل ارالدارىنا قاتىستى ەمەس, تايۆان داعدارىسى اياسىندا بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن جاقسى بٸلەدٸ.
