تٷركييا پرەزيدەنتٸنٸڭ ايتۋىنشا, مۇنداي مەسەلەنٸ تارازىعا تارتپاس بۇرىن تاراپتار ونىڭ سالدارى قانداي بولارىن ساراپقا سالۋى كەرەك ەدٸ.
"كرەملدٸڭ ۇيعارىمىمەن كەلٸسپەيمٸز. مۇنداي شەشٸم قابىلداۋ اقىلعا سىيمايدى. تاراپتار حالىقارالىق قۇقىقتى تابانعا تاپتاماۋى تيٸس", – دەدٸ ەردوعان.
تٷركييا پرەزيدەنتٸنٸڭ پوزيتسيياسىن ەلدٸڭ سىرتقى ٸستەر مينيسترلٸگٸ كەڭٸنەن تارقاتىپ, ارنايى مەلٸمدەمە جاسادى.
مينيسترلٸك دونەتسكٸ مەن لۋگانسكٸنٸ كيەۆتەن بٶلٸپ الىپ, تەۋەلسٸز دەپ تانىعان كرەمل ەرەكەتٸ مينسكٸ كەلٸسٸمشارتىنا قايشى ەكەنٸن ەسكە سالدى.
"رەسەي بيلٸگٸ وسى ارقىلى ۋكراينانىڭ ساياسي جەنە تەرريتورييالىق تۇتاستىعىنا تۇمسىق تىعىپ وتىر", – دەپ اتاپ ٶتتٸ ۆەدومستۆو ٶكٸلٸ.
ەردوعاننىڭ اتاپ ٶتكەنٸندەي تٷركييا كرەملدٸڭ شەشٸمٸن نازارعا الىپ, شۇعىل تٷردە قاۋٸپسٸزدٸك شارالارىن كٷشەيتۋٸ كەرەك.
"قارا تەڭٸزبەن شەكتەسەتٸن ەل رەتٸندە مۇنداي قاۋٸپ-قاتەردٸڭ الدىن-الاتىن ٸس-شارالاردى قابىلداۋىمىز قاجەت. بۇل باعىتتاعى جۇمىستى جٷردەكتەتۋگە مٷددەلٸمٸز. بٸز ٶز باعىتىمىزدان تايماي, قارا تەڭٸزدەگٸ ىقپالىمىزدى جوعالتپاۋعا كٷش سالامىز", – دەدٸ تٷركييا باسشىسى.
بۇعان دەيٸن ۋكراينا پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير زەلەنسكيي بۇۇ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ وتىرىسىن ٶتكٸزۋ تۋرالى ۇسىنىس بٸلدٸرگەن. "ونىڭ قۇرامىنا ۋكراينا, گەرمانييا جەنە تٷركييا كٸرۋٸ تيٸس", – دەگەن ەدٸ زەلەنسكيي.
ەردوعان ۋكراينا پرەزيدەنتٸنٸڭ يدەياسىن قولداپ وتىر. "بٸز بۇل باستامانى قۇپتايمىز. جيىنعا قاتىسىپ, ٶز ويىمىزدى ورتاعا سالۋعا ەزٸرمٸز", – دەيدٸ ول.
زەلەنسكييدٸڭ پٸكٸرٸنشە, ەلەمدٸك قاۋىمداستىق تاراپىنان ۋكراينانىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە كەپٸلدٸك بەرٸلۋٸ تيٸس. باتىس پەن رەسەيدٸڭ ورتاسىندا ٸركٸلٸپ قالعان كيەۆ ناتو قۇرامىنا كٸرگەنگە دەيٸن, بۇۇ -عا ارقا سٷيەپ, ۇيىمنىڭ رەسەي اگرەسسيياسىنا تەجەۋ بولارىنا سەنەدٸ.
...
رەسەي پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير پۋتين 21 اقپاندا تٸكەلەي ەفيردە سٶيلەگەن سٶزٸندە مەسكەۋ ۋكراينا شىعىسىنداعى رەسەيشٸل جٸكشٸل مەملەكەتتەردٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸن مويىندايدى دەپ مەلٸمدەدٸ.
وسىدان كەيٸن تەلەكانال ارقىلى "دونەتسك حالىقتىق رەسپۋبليكاسى" جەنە "لۋگانسك حالىقتىق رەسپۋبليكاسىنىڭ" تەۋەلسٸزدٸگٸن مويىنداۋ جٶنٸندە قۇجاتقا قول قويىلعانىن كٶرسەتتٸ.
پۋتين ۋكراينانى "لەنين قۇرىپ بەرگەن" رەسەي وبلىستارىنان قۇرالعان تاريحى جوق مەملەكەت دەپ اتادى. ەگەر "بولشەۆيكتەر قۇرىپ بەرگەن ۋكراينا ناعىز دەكوممۋنيزاتسييانى قالاسا, رەسەي ونى جاسايدى" دەدٸ رەسەي پرەزيدەنتٸ.
پۋتين سٶزٸندە سوۆەت وداعى قۇلاعاننان كەيٸن ۇلتتىق مەملەكەتتەردٸ ۇلتشىلدار باسىپ العانىن ايتتى. ونىڭ سٶزٸنشە, مەسكەۋ سوعان قاراماستان كيەۆپەن قارىم-قاتىناستى جالعاستىردى, بٸراق بۇل ٷشٸن سىي-قۇرمەتكە بٶلەنبەدٸ.
پۋتين ۋكراينانى رەسەيگە قاۋٸپ تٶندٸرەتٸن مەملەكەت دەپ مەلٸمدەدٸ. ول ۋكراينا قازٸر "قۋىرشاق رەجيمدەردٸڭ كولونيياسى" بولىپ تۇرعانىن ايتىپ, وسى ٷشٸن بٸزدٸڭ ەلگە اياق استىنان قاۋٸپ تٶنۋٸ مٷمكٸن دەدٸ.
"ەگەر مۇنى بٸزدٸڭ اتا-بابامىز ەستيٸن بولسا, بۇعان سەنبەس ەدٸ. بٸز دە سەنگٸمٸز كەلمەيدٸ",- دەدٸ پرەزيدەنت. ونىڭ سٶزٸنشە, ۋكراينا ناتو-عا كٸرگەن جاعدايدا, گيپەردىبىستى زىمىراندار 5 مينٶت ٸشٸندە رەسەيگە جەتۋٸ مٷمكٸن.
"وسىعان بايلانىستى دونەتسك حالىقتىق رەسپۋبليكاسى مەن لۋگانسك حالىقتىق رەسپۋبليكاسىن مويىنداۋ قاجەت دەپ سانايمىن" دەپ مەلٸمدەپ, فەدەراتسييا كەڭەسٸن تيٸستٸ قۇجاتتارعا قول قويۋعا شاقىردى.
جٸكشٸل رەسپۋبليكالار 2014 جىلدىڭ كٶكتەمٸندە ٶزٸن-ٶزٸ جارييالاعان. رەسەي ول كەزدە مويىنداماعان. بٸراق ۋكراينانىڭ ايتۋىنشا, رەسەي جٸكشٸلدەردە استىرتىن ەسكەري كٶمەك كٶرسەتٸپ كەلگەن.
نەتيجەسٸندە جٸكشٸلدەر لۋگانسك جەنە دونەتسك وبلىستارىنىڭ ايماعىن باقىلاۋعا الدى.
...
اقش پرەزيدەنتٸ دجو بايدەن "دحر" مەن "لحر" جٸكشٸل ايماقتارىنا سانكتسييا سالدى. جارلىق اق ٷيدٸڭ سايتىندا جارييالاندى.
قۇجات اقش ازاماتتارىنا "دحر" مەن "لحر" ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسييا قۇيۋعا تىيىم سالادى. بۇعان قوسا, جٸكشٸل ايماقتارعا اقش-تان تاۋار ەكسپورتتاۋعا بولمايدى. سونىمەن بٸرگە, "دحر" مەن "لحر"-دە جۇمىس ٸستەگٸسٸ كەلگەن كەز كەلگەن ادامعا سانكتسييا سالىنۋى مٷمكٸن.
ۋكراينانىڭ ەكٸ جٸكشٸل ايماعىنا قاتىسى بار مٷلٸك اقش-قا تٷسكەن جاعدايدا, ول بٸردەن بۇعاتتالادى.
اقش-تىڭ بۇۇ قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸندەگٸ تۇراقتى ٶكٸلٸ ليندا توماس-گرينفيلد شۇعىل جينالىستا سٶيلەگەن سٶزٸندە پۋتين "مينسك كەلٸسٸمٸنٸڭ تٷگٸن قالدىرمادى" دەپ مەلٸمدەدٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, مەسكەۋ رەسەي يمپەريياسىنىڭ سوۆەت وداعىنا دەيٸنگٸ 100 جىل بۇرىنعى ايماقتارىن قايتارعىسى كەلەتٸنٸن مەلٸمدەدٸ.
"پۋتين ەلەمدٸ بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمى جوق, يمپەرييالار باسقارعان ۋاقىتقا كەرٸ شەگەرگٸسٸ كەلەدٸ. بٸراق ەلەم ٸلگەرٸ جىلجىپ كەتتٸ. قازٸر 1919 جىل ەمەس, 2022 جىل", – دەپ مەلٸمدەدٸ توماس-گرينفيلد.
شۇعىل جينالىستى ٶتكٸزۋدٸ ۋكراينا, فرانتسييا جەنە ەۋرووداق سۇراعان. بۇعان رەسەيدٸڭ "دحر" مەن "لحر" ايماقتارىن تەۋەلسٸز ەل دەپ مويىنداۋى سەبەپ بولدى. 22 اقپاندا تٷندە مۇنداي جوبا مەملەكەتتٸك دۋما ماقۇلداۋىنا جولداندى.
https://dalanews.kz/news/73731-prezident-qauipsizdik-kengesining-shug
