مەملەكەت باسشىسىنىڭ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا بەرٸلگەن تاپسىرمالارىن ورىنداۋ اياسىندا ٷكٸمەت ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋ, وتاندىق ٶندٸرٸستٸ ىنتالاندىرۋ جەنە وفتەيك-كەلٸسٸمشارتتار جٷيەسٸن تولىق ٸسكە قوسۋ بويىنشا بٸرقاتار جٷيەلٸ شارالار قابىلدادى.

ٷكٸمەت بيىل ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸن دامىتۋ ٷشٸن زاڭنامانى جەتٸلدٸرۋ, ەكٸمشٸلٸك كەدەرگٸلەردٸ ازايتۋ, جەڭٸلدەتٸلگەن قارجىلاندىرۋدى بٶلۋ جەنە وتاندىق ٶندٸرٸستٸ ىنتالاندىرۋدىڭ جاڭا قۇرالدارىن ەنگٸزۋ جٶنٸندە شارالار قابىلدادى. ماشينا جاساۋ, مۇناي حيميياسى, مەتالداردى تەرەڭ ٶڭدەۋ جەنە اۆتوموبيل جاساۋ سيياقتى كەلەشەگٸ بار سالالارعا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. 

سونىڭ نەتيجەسٸندە جارتىجىلدىقتىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اتالعان سەكتوردا جيىنتىق كٶرسەتكٸشٸ 105,1% بولاتىن وڭ ديناميكا بايقالادى. جٸٶ-گە قوسقان ٷلەسٸ بويىنشا ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ بٷگٸندە تاۋ-كەن ٶندٸرٸسٸ مەن ساۋدادان كەيٸنگٸ ٷشٸنشٸ ورىندى ساقتاپ وتىر – 13,3%.

زاڭناماداعى ٶزگەرٸستەردٸڭ ارقاسىندا ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ كەسٸپورىندارى مەن ٸرٸ تاۋ-كەن ٶندٸرٸسٸ كومپانييالارى باستاپقى اليۋمينيي مەن مىس شيكٸزاتىن ٸشكٸ قايتا ٶڭدەۋدٸ قامتاماسىز ەتەتٸن 25 كەلٸسٸمگە قول قويدى. 

مەسەلەن, 2023 جىلى اليۋمينيي ٶڭدەۋ كٶلەمٸ 51 مىڭ توننانى قۇرادى, بۇل 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 20%-عا جەنە 2021 جىلمەن سالىستىرعاندا 70%-عا ارتىق. 2024 جىلى قايتا ٶڭدەۋدٸ 72 مىڭ تونناعا دەيٸن جەتكٸزۋ جوسپارلانىپ وتىر. 

اباي وبلىسىندا جاڭا مىس بالقىتۋ زاۋىتىنىڭ جوباسى جٷزەگە اسىرىلۋدا. ٸرٸ كەسٸپورىندى ٸسكە قوسۋ شەڭبەرٸندە 2029 جىلعا دەيٸن مىس ٶندٸرۋ كٶلەمٸن 450 مىڭنان 750 مىڭ تونناعا دەيٸن ۇلعايتۋ جوسپارلانعان. 

«Qarmet» جشس كەڭەيتۋ جەنە ارنايى ماقساتتاعى بولات ٶندٸرۋ («كازاحستال») بويىنشا جاڭا جوبالاردى ٸسكە قوسۋ ەسەبٸنەن بولات ٶندٸرٸسٸن 10 ملن تونناعا دەيٸن ارتتىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىمەن قاتار ERG كومپانيياسى BAOWU Steel كومپانيياسىمەن بٸرلەسٸپ رۋدنىي قالاسىندا ىستىق بريكەتتەلگەن تەمٸر ٶندٸرٸسٸن ٸسكە قوسۋدى كٶزدەپ وتىر. تەمٸر كەنٸ شيكٸزاتىن تەرەڭدەتٸپ ٶڭدەۋ بولات ٶندٸرٸسٸ ٷشٸن 100% شيكٸزات بازاسىن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.

ماشينا جاساۋ سالاسىندا تەمٸرجول كلاستەرٸن ودان ەرٸ دامىتۋ جوسپارلانىپ وتىر, جۇمىس ٸستەپ تۇرعان ٶندٸرٸستەردە تەمٸرجول كٶلٸگٸ مەن ماگيسترالدى جولدارعا ارنالعان ٶنٸمدەردٸڭ تولىق جەلٸسٸن: ۇساق بۇيىمداردان باستاپ جارتىلاي اشىق جٷك ۆاگوندارىنا دەيٸن يگەرۋ كٶزدەلگەن. وسى جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ 2030 جىلعا قاراي تەمٸرجول ماشيناسىن جاساۋداعى لوكاليزاتسييا دەڭگەيٸن 50%-عا دەيٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. 

مۇناي-گاز ماشيناسىن جاساۋدا سورعىلار مەن كومپرەسسورلارعا, كراندارعا, كلاپاندارعا, ۆەنتيلدەرگە, قۇبىرلارعا ارنالعان ارماتۋرالار, باكتار مەن تسيستەرنالارعا ارنالعان بٶلشەكتەر ٶندٸرٸسٸ جولعا قويىلعان. تاياۋ ارادا بەكٸتۋ ارماتۋراسى, سورعى, كومپرەسسورلى جەنە گيدروتسيكلوندى جابدىقتار, بۇراندالى سورعى جٷيەلەرٸ ٶندٸرٸسٸ ٸسكە قوسىلادى جەنە مۇناي-گاز جابدىقتارى ٶندٸرٸسٸ كەڭەيتٸلەدٸ.

اۆتوموبيل جاساۋدا كٶلٸك قۇرالدارىن قۇراستىرۋدىڭ نەعۇرلىم كٷردەلٸ دەڭگەيٸنە كەزەڭ-كەزەڭٸمەن كٶشۋ قولعا الىنعان. اۆتوٶندٸرۋشٸلەر 2027 جىلعا قاراي شاعىن توراپتى قۇراستىرۋ (CKD) ٷلەسٸن جالپى ٶندٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ 50%-نا دەيٸن بٸرتٸندەپ جەتكٸزۋ مٸندەتتەمەلەرٸن ورىنداۋدا. اۆتوكومپونەنتتٸ بازانى دامىتۋ شەڭبەرٸندە قوستاناي مەن الماتى قالالارىنىڭ شاعىن ٶنەركەسٸپتٸك ايماقتارىندا ورىندىقتار, پلاستيك بٶلشەكتەر مەن مۋلتيمەدييالىق جٷيەلەر ٶندٸرۋ جوبالارى ٸسكە اسىرىلۋدا.

قۇرىلىس يندۋستريياسىندا وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەر بٷگٸندە ٸشكٸ نارىقتىڭ بازالىق قۇرىلىس ماتەريالدارىنا دەگەن قاجەتتٸلٸگٸن جابادى: بەتون بويىنشا – 100%, تسەمەنت بويىنشا – 93,7%, قۇرعاق قۇرىلىس قوسپالارى بويىنشا – 98,3%. 2029 جىلعا دەيٸن 170 جاڭا جوبانى, ونىڭ ٸشٸندە سانفايانس, ەدەن جابىندارى, تالشىقتى تسەمەنت پانەلدەرٸ, تۇسقاعازدار, كەراميكا پليتكالارى, قاپتاۋ كٸرپٸشتەرٸ, جىلۋ وقشاۋلاعىش, شاتىر جەنە قاسبەتتٸك ماتەريالدار ٶندٸرٸسٸن ٸسكە اسىرۋ جوسپارلانۋدا. بۇل قۇرىلىس يندۋستريياسىنداعى جەرگٸلٸكتٸ قامتۋ ٷلەسٸن 85%-عا دەيٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.

ساران قالاسىنداعى «Silk Road Electronics» جشس جۇمىس ٸستەپ تۇرعان كەسٸپورنى بازاسىندا قىتايلىق HKC Corporation كومپانيياسى جەنە وڭتٷستٸككورەيالىق Samsung Electronics سيياقتى جاڭا ينۆەستورلاردى تارتۋ ەسەبٸنەن تۇرمىستىق تەحنيكا ٶندٸرٸسٸن ۇلعايتۋ جۇمىسى جالعاسۋدا.

كەسٸپورىنداردىڭ ينفراقۇرىلىمعا كەڭٸنەن قول جەتكٸزۋٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ارنايى ەكونوميكالىق جەنە يندۋسترييالىق ايماقتاردىڭ قىزمەتٸ جەتٸلدٸرٸلۋدە. بيىلعى ٸ جارتىجىلدىق قورىتىندىسى بويىنشا قابىلدانعان زاڭنامالىق تٷزەتۋلەر شەڭبەرٸندە وڭ نەتيجەلەر بار.

مەسەلەن, وسى جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ اەا قاتىسۋشىلارىنا جەڭٸلدٸكتەر بەرۋ «ينۆەستيتسييالار نەعۇرلىم كٶپ بولسا – سوعۇرلىم كٶپ جەڭٸلدٸك بولادى» قاعيداتى بويىنشا سالىنعان ينۆەستيتسييالارعا بايلانىستى سارالانعان تٷردە جٷرگٸزٸلەدٸ. بۇل تەسٸل جوعارى قوسىلعان قۇنى بار كاپيتالدى قاجەت ەتەتٸن, يننوۆاتسييالىق ٶندٸرٸستەردٸ تارتۋدى ىنتالاندىرادى.

اەا قىزمەتٸنٸڭ باسىم تٷرلەرٸنٸڭ تٸزبەسٸن كەڭەيتۋ جەنە ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ كەسٸپورىندارىنىڭ سانىن كٶبٸرەك تارتۋ بويىنشا جۇمىس جالعاسۋدا. سونداي-اق بارلىق اەا-نىڭ 2049 جىلعا دەيٸنگٸ جۇمىس ٸستەۋ مەرزٸمٸن بٸرٸزدەندٸرۋ مەسەلەسٸ پىسىقتالۋدا, بۇل ۇزاقمەرزٸمدٸ ينۆەستيتسييالار مەن دامۋعا تۇراقتى جاعداي جاسايدى.

وتاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋ جەنە كەسٸپورىنداردى ٶز قۋاتتارىنا شىعارۋ ماڭىزدى باعىت بولىپ سانالادى.

ول ٷشٸن مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ شەڭبەرٸندە وتاندىق ٶندٸرٸستٸڭ 4 مىڭنان استام تاۋارىن ۇلتتىق رەجيمنەن الىپ تاستاۋ بەلگٸلەندٸ, ولار جەرگٸلٸكتٸ ٶندٸرۋشٸلەردەن باسىم تەرتٸپپەن ساتىپ الىناتىن بولادى. ولاردىڭ ٸشٸندە جەڭٸل ٶنەركەسٸپ, ماشينا جاساۋ, حيمييا, مەتاللۋرگييا, قۇرىلىس جەنە جيھاز ٶنەركەسٸبٸ تاۋارلارى, سونداي-اق ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸ بار.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ رەتتەلەتٸن ساتىپ الۋلارداعى وتاندىق تاۋارلار كٶلەمٸن ۇلعايتۋ جەنە وفتەيك جٷيەسٸن تولىقتاي ٸسكە قوسۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ماقساتىندا بىلتىر وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەر ٶز ٶنٸمدەرٸن ساتۋعا جالپى سوماسى 66 ملرد تەڭگەگە 179 ۇزاقمەرزٸمدٸ شارتتار مەن وفتەيك-كەلٸسٸمشارتتار جاساستى.

ٷكٸمەت جانىنان ينۆەستيتسييالار تارتۋ جٶنٸندەگٸ ارنايى كەڭەس (ينۆەستيتسييالىق شتاب) جۇمىس ٸستەيدٸ, ول ينۆەستورلار مەن بيزنەستٸڭ جەدەل جەنە جٷيەلٸ مەسەلەلەرٸن شەشۋدە بەلسەندٸ ەرەكەت ەتۋدە. شەتەلدٸك ەرٸپتەستەرمەن تىعىز ىنتىماقتاستىق ورناتۋدىڭ ارقاسىندا قازاقستان پەرسپەكتيۆالى جوبالارعا بەلسەندٸ تٷردە ينۆەستيتسييا تارتۋدا, بۇل ەلٸمٸزدٸڭ ساپالى سەرپٸلٸسٸ مەن جاھاندىق قوسىلعان قۇن تٸزبەگٸنە ينتەگراتسييالانۋىنا ىقپال ەتەدٸ.

ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ باسىم باعىتتارىندا جوعارى قايتا بٶلۋ كلاستەرلەرٸن قۇرۋ بويىنشا ٸرٸ جوبالاردىڭ تٸزبەسٸ قابىلداندى. ونىڭ قاتارىنا مەتاللۋرگييا جەنە حيمييا, مۇناي-گاز حيميياسى, اۆتوموبيل جاساۋ جەنە باسقا دا سالالارداعى 17 جوبا كٸردٸ. اتالعان باستامالار شيكٸزاتتى تەرەڭ ٶڭدەۋگە جەنە ونىمەن بايلانىستى سالالاردى دامىتۋعا باعىتتالعان, بۇل جالپى ەكونوميكانىڭ تۇراقتى ٶسۋٸنە ىقپال ەتەدٸ.