ەلەمدٸك نارىقتا مۇناي باعاسى قۇلدىراپ, گەوساياسي احۋالدارعا بايلانىستى ونىڭ تاسىمالدىندا دا بەلگٸلٸ بٸر تەۋەكەلدەر پايدا بولا باستادى. ەل ەكونوميكاسىنا شيكٸزاتتان تٷسەتٸن كٸرٸس كٶلەمٸ دە ايتارلىقتاي تٶمەندەۋدە. مۇندايدا ٷكٸمەت ەكونوميكانى ديۆەرسيفيكاتسييالاۋ مٸندەتٸنە تىنعىلىقتى كٸرٸسۋٸ شارت. بۇل رەتتە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تەرەڭ ٶڭدەۋ تەسٸلٸن مەڭگەرۋگە باسىمدىق بەرۋدٸ تاپسىرعان 17 ٸرٸ جوبانىڭ تٸزٸمٸن اتاپ كٶرسەتكەن بولادى, دەپ جازادى Dalanews.kz.
ٷكٸمەت باسشىسى باسپاسٶز قىزمەتٸنٸڭ حابارلاۋىنشا, بۇل جوبالار ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋ جەنە ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن ىنتالاندىرۋ باعدارلاماسى شەڭبەرٸندە ٸرٸكتەلدٸ. ولار مەتاللۋرگييا, حيمييا, مۇناي-حيمييا, اۆتوكٶلٸك, تۋريزم, اۋىل شارۋاشىلىعى جەنە تاماق ٶنەركەسٸبٸ سيياقتى نەگٸزگٸ سالالاردى قامتيدى.
باسىم باعىتتاردىڭ بٸرٸ – وڭ نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزٸلٸپ وتىرعان ماشينا جاساۋ سالاسى. ەرٸ قاراي ٶسۋ ٷشٸن قازٸرگٸ قارقىندى ساقتاۋ جەنە ٶندٸرٸستٸ وقشاۋلاۋ دەڭگەيٸن دەيەكتٸ تٷردە ارتتىرۋ ماڭىزدى. ۇزاقمەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا اۆتوموبيل ٶنەركەسٸبٸن مەملەكەتتٸك قولداۋ تولىققاندى كلاستەر قۇرۋعا الىپ كەلۋٸ تيٸس.
تاعى بٸر ماڭىزدى مٸندەت – مۇناي-گاز حيميياسى سالاسىن ودان ەرٸ دامىتۋ. قازٸرگٸ ۋاقىتتا پوليپروپيلەن مەن پوليەتيلەن ٶندٸرەتٸن ٸرٸ جوبالار جٷزەگە اسىرىلىپ كەلەدٸ. بۋتاديەن, كارباميد جەنە تەرەفتال قىشقىلىن ٶندٸرۋگە ارنالعان بولاشاعى زور جاڭا جوبالار ەزٸرلەنۋدە. اتالعان باستامالاردىڭ بارلىعى ايماقتاردىڭ ٶسٸپ-ٶركەندەۋٸنە جول اشاتىن جاڭا ٶندٸرٸس ورىندارىن اشۋعا باعىتتالۋى ماڭىزدى.
جوسپارلانعان جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ 25 مىڭنان استام جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. كٷتٸلەتٸن ەكونوميكالىق تيٸمدٸلٸك ەكسپورت كٶلەمٸنٸڭ 6 ترلن تەڭگەگە ارتۋى جەنە يمپورتقا تەۋەلدٸلٸكتٸڭ 1,5 ترلن تەڭگەگە تٶمەندەۋٸن قامتيدى. بارلىق جوبا تۇراقتى ەكونوميكالىق ٶسۋدٸڭ ماڭىزدى قادامى بولاتىن جوعارى ٶنٸمدٸ جەنە يننوۆاتسييالىق ٶندٸرٸستەردٸ دامىتۋدى ىنتالاندىرۋعا, سونداي-اق ەكسپورت پەن يمپورتتى الماستىرۋعا باعىتتالعان.
2024 جىلى قۇنى 1,3 ترلن تەڭگەگە جۋىق 180 ينۆەستيتسييالىق جوبانى ەنگٸزۋ جوسپارلانعان, ونىڭ 164-ٸ ٶڭدەۋ سەكتورىنا تيەسٸلٸ. بٸرىڭعاي يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسى شەڭبەرٸندەگٸ نىساندار سانى بويىنشا بٷگٸندە قاراعاندى, قىزىلوردا جەنە جامبىل وبلىستارى, ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ بويىنشا اتىراۋ, قاراعاندى جەنە باتىس قازاقستان وبلىستارى كٶش باستاپ تۇر.
ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ: نەگٸزگٸ كٶرسەتكٸشتەر
ستاتيستيكالىق مەلٸمەتتەرگە سەيكەس, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ كٶلەمٸ جاعىنان 48%-دىق كٶرسەتكٸشپەن 45% دەڭگەيٸندەگٸ شيكٸزات سەكتورىنان اسىپ تٷستٸ. ونداعى نەگٸزگٸ ٶسٸم بٸردەن بٸرنەشە سەكتوردا بايقالادى:
-
ماشينا جاساۋ: 6,9% ٶسٸم, بۇعان كومپيۋتەرلٸك جابدىقتار, ەلەكتر اسپاپتارى, اۋىل شارۋاشىلىعى جەنە تەمٸرجول تەحنيكاسى ٶندٸرٸسٸنٸڭ ۇلعايۋى ىقپال ەتتٸ.
-
قارا مەتاللۋرگييا: ٶسٸم 10,8%-دى قۇرادى. بۇل فەرروقورىتپا, بولات, شويىن جەنە جالپاق پروكات ٶندٸرٸسٸ كٶبەيۋٸنٸڭ نەتيجەسٸ.
-
تٷستٸ مەتاللۋرگييا: مىس, مىرىش, قورعاسىن جەنە اليۋمينيي ٶندٸرٸسٸنٸڭ ٶسۋٸنە بايلانىستى ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 4,8%-عا ٶستٸ.
-
حيمييا ٶنەركەسٸبٸ: 8,4% ٶسٸم تٸركەلدٸ, پوليپروپيلەن جەنە ناتريي بيحروماتى ٶندٸرٸسٸنٸڭ ۇلعايۋى ايتارلىقتاي ٷلەس قوستى.
ەسەپتٸ كەزەڭدە ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸنٸڭ جيىنتىق كٶرسەتكٸشٸ 5%-عا جۋىق وڭ ديناميكا كٶرسەتتٸ. وسىلايشا, مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەكونوميكانىڭ ٶڭدەۋشٸ سەكتورىن دامىتۋ ارقىلى ەلٸمٸزدٸڭ ٶنەركەسٸپتٸك نەگٸزٸن نىعايتۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرمالارى دەيەكتٸ جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر. سونىمەن قاتار ونىڭ ودان ەرٸ ٶسۋٸ ماقساتىندا سالانى تيٸستٸ باعامەن, قاجەتتٸ شيكٸزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداندى. بۇل اليۋمينيي مەن مىس ٶڭدەۋدٸ بٸرنەشە ەسە ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. بۇل كابەل, اليۋمينيي سىم جەنە باسقا دا ٶندٸرٸستٸڭ ٶسۋٸنە دە ەسەر ەتتٸ.
شيكٸزات ەكسپورتىن ازايتۋ ٷشٸن ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندە ٸرٸ جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ بويىنشا جۇمىستار بەلسەندٸ جٷرگٸزٸلٸپ كەلەدٸ.
- تەمٸر رۋداسى بويىنشا قوستاناي وبلىسىندا ("سسكٶب" اق) جەنە پاۆلودار وبلىسىنداعى مەتاللۋرگييالىق كلاستەر ("Mineral Product International" جشس, فەرروقورىتپا, ىستىق بريكەتتەلگەن تەمٸر جەنە بولات ٶنٸمدەرٸ) ىستىق بريكەتتەلگەن تەمٸر ٶندٸرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
- مىس كەنٸ بويىنشا اباي وبلىسىندا مىس بالقىتۋ زاۋىتىن سالۋ ( "KAZ Minerals Smelting" جشس قاز مينەرالس سمەلتينگ/NFC),
- سونداي-اق قازاقمىس كەسٸپورىندارى (جەزقازعان جەنە بالقاش مىس بالقىتۋ زاۋىتتارى) بازاسىندا ايدارلى جەنە كٶكساي كەن ورىندارىنان شيكٸزاتتى قايتا ٶڭدەۋ جوسپارلانعان.
