ٷكٸمەت مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇلتتىق ەكونوميكا مودەلٸن جاڭعىرتۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرمالارىن جٷزەگە اسىرۋ اياسىندا ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ, بيزنەس-احۋالدى جاقسارتۋ جەنە ينۆەستيتسييا تارتۋ باعىتىندا جٷيەلٸ شارالار قابىلداپ كەلەدٸ. جاڭا ينۆەستيتسييالىق كەزەڭدٸ ٸسكە قوسۋعا, ادال بەسەكەلەستٸك ورتانى قالىپتاستىرۋعا جەنە بولجامدى فيسكالدى ساياساتتى ورنىقتىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلۋدا, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
بٷگٸندە ەكونوميكالىق ٶسٸم ناقتى سەكتوردىڭ قارقىندى دامۋى, ٶندٸرٸستٸ ەرتاراپتاندىرۋ جەنە ەلٸمٸزدٸڭ كٶلٸك-ترانزيتتٸك ەلەۋەتٸن نىعايتۋ ەسەبٸنەن قامتاماسىز ەتٸلۋدە. سونىمەن قاتار مەملەكەت تٶلەمدەردٸ ارتتىرۋ بويىنشا ەلەۋمەتتٸك مٸندەتتەمەلەردٸ جٷيەلٸ تٷردە قامتاماسىز ەتٸپ, جەرگٸلٸكتٸ ەلدٸ مەكەندەردە سپورت ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدا جەنە ۇزاقمەرزٸمدٸ كەلٸسٸمشارتتار تەتٸگٸ ارقىلى وتاندىق كەسٸپورىندار ٶنٸمدەرٸن كەپٸلدٸ ٶتكٸزۋ ٷشٸن قولايلى جاعداي جاسايدى.
2026 جىلعى 6 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بۇل جۇمىس تۇراقتى نەتيجە كٶرسەتتٸ. ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتىڭ باستى درايۆەرٸ نەگٸزگٸ كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسييالار بولدى, ولاردىڭ كٶلەمٸ 9,5 ترلن تەڭگەدەن استى. بۇل رەتتە جەكە ينۆەستيتسييالار كٶلەمٸ 21,4%-عا ٶسٸپ, جالپى ٶسٸمنەن جوعارى قارقىن كٶرسەتتٸ.
كٶرسەتكٸشتەردٸڭ جاقسارۋىنا بيزنەسكە ەكٸمشٸلٸك قىسىمنىڭ تٶمەندەۋٸ, مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ مەرزٸمدەرٸنٸڭ ٷش ەسە قىسقارۋى جەنە تسيفرلاندىرۋدى ەنگٸزۋ ايتارلىقتاي ىقپال ەتتٸ. سلنىمەن قاتار ەلٸمٸزدەم جاڭا سالىق جەنە بيۋدجەت كودەكستەرٸن جٷزەگە اسىرۋ باستالدى. ولار ناقتى سەكتور ٷشٸن نەعۇرلىم قولايلى جاعداي جاساۋعا جەنە مەملەكەتتٸك قاراجاتتىڭ جۇمسالۋىنا باقىلاۋدى كٷشەيتۋگە باعىتتالعان.
وسى نەتيجەلەردٸڭ نەگٸزٸندە قانداي جٷيەلٸ رەفورمالار جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر جەنە مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارى ەلٸمٸزدە بيزنەس جٷرگٸزۋ شارتتارىن قالاي ٶزگەرتۋدە. بۇل تۋرالى تولىعىراق Primeminister.kz رەداكتسيياسىنىڭ شولۋ ماتەريالىنان وقي الاسىزدار.
ەل ەكونوميكاسى قارقىندى ٶسٸپ كەلەدٸ: جٸٶ-نٸڭ 4,1%-عا ٶسۋٸنە قانداي فاكتورلار ىقپال ەتتٸ
بيىلعى بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىق قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستاننىڭ جالپى ٸشكٸ ٶنٸمٸ مۇنايعا تەۋەلدٸ ەمەس سەكتورلاردىڭ ورنىقتى دامۋى نەتيجەسٸندە 4,1%-عا ٶستٸ. ناقتى سەكتورداعى تاۋارلار ٶندٸرٸسٸ 5,1%-عا, ال قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسى 3,5%-عا ارتتى.
سالالار بويىنشا قۇرىلىس سالاسى ەڭ جوعارى ٶسٸم قارقىنىن ساقتاپ وتىر. ونىڭ كٶلەمٸ 15,2%-عا ٶستٸ. ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندە 9,8%-دىق, كٶلٸك قىزمەتتەرٸ سالاسىندا 7,1%-دىق ٶسٸم تٸركەلدٸ. سونىمەن قاتار ساۋدا (+5,7%), بايلانىس قىزمەتتەرٸ (+4,3%), اۋىل شارۋاشىلىعى (+4,4%) سالالارى وڭ كٶرسەتكٸشكە قول جەتكٸزدٸ. اتالعان نەگٸزگٸ سالالاردىڭ جيىنتىق ٷلەسٸ رەسپۋبليكاداعى جٸٶ ٶسٸمٸنٸڭ شامامەن 85%-ىن قامتاماسىز ەتتٸ.
ەلەۋمەتتٸك سەكتوردا دا وڭ ٷردٸس بايقالادى: ٶتكەن جىلعى تٶمەندەۋدەن كەيٸن حالىقتىڭ ناقتى تابىسى بيىلعى جىلدىڭ بٸرٸنشٸ توقسانىندا 0,1%-عا ٶستٸ. بۇل ٷردٸسكە ماۋسىم ايىندا جىلدىق ينفلياتسييانىڭ 10,3%-عا دەيٸن باياۋلاۋى وڭ ىقپال ەتتٸ. وڭ سەرپٸندٸ نىعايتۋ ماقساتىندا ٶنٸمدٸلٸگٸ جوعارى جۇمىس ورىندارىن اشۋعا باعىتتالعان حالىق تابىسىن ارتتىرۋ جٶنٸندەگٸ كەشەندٸ جوسپار قابىلداندى.
ەكونوميكالىق ٶسٸمنٸڭ باستى قوزعاۋشى كٷشٸ ينۆەستيتسييالىق بەلسەندٸلٸك بولىپ وتىر. بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىقتا نەگٸزگٸ كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسييالار كٶلەمٸ 9,6%-عا ۇلعايدى. جالپى ينۆەستيتسييالار قۇرىلىمىنداعى جەكە كاپيتالدىڭ ٷلەسٸ 87%-عا جەتتٸ. ينۆەستيتسييالىق بەلسەندٸلٸك ەسٸرەسە اقپارات جەنە بايلانىس سالاسىندا جوعارى قارقىنمەن ٶسۋدە. بۇل باعىتقا تارتىلعان ينۆەستيتسييالار كٶلەمٸ 2,3 ەسەگە ارتتى. سونداي-اق قۇرىلىس سالاسى (+38,7%), ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ (+33,3%), اۋىل شارۋاشىلىعى (+24,6%) جەنە كٶلٸك سالاسىندا (+11,6%) ٶسٸم تٸركەلدٸ.
ٸشكٸ ساۋدا سالاسىندا دا جوعارى كٶرسەتكٸشتەر تٸركەلدٸ. ٸ جارتىجىلدىقتا ونىڭ كٶلەمٸ 15,3%-عا ارتىپ, 36,2 ترلن تەڭگەگە جەتتٸ. كٶتەرمە ساۋدا 6,6%-عا, بٶلشەك ساۋدا 3,8%-عا ٶستٸ. وڭ ٷردٸس سىرتقى ساۋدا باعىتىمەن دە نىعايتىلۋدا: قاڭتار-مامىر ايلارىندا رەسپۋبليكانىڭ تاۋار اينالىمى $56,3 ملرد-تى قۇرادى, ال يمپورت $26 ملرد-قا جەتتٸ. سونىڭ نەتيجەسٸندە $4,4 ملرد-تان اساتىن تۇراقتى وڭ ساۋدا بالانسى ساقتالدى. بۇل رەتتە جارتىجىلدىقتىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تاۋارلار مەن قىزمەتتەردٸڭ شيكٸزاتتىق ەمەس ەكسپورتىنىڭ ساپالىق ٶسۋٸ – 14,6%-عا, $14,9 ملرد-قا دەيٸن (ونىڭ ٸشٸندە ٶڭدەلگەن تاۋارلاردىڭ ەكسپورتى 14,5%-عا, $11,8 ملرد-قا دەيٸن, قىزمەتتەر ەكسپورتى — 14,8%-عا, $3,1 ملرد-قا دەيٸن) تٸركەلدٸ.
تەكسەرۋلەردٸڭ ورنىنا ەركٸندٸك: مەملەكەتتٸك باقىلاۋدى رەفورمالاۋ جەنە جاڭا كەپٸلدٸكتەر شوب-تىڭ دامۋىنا جاڭا سەرپٸن بەردٸ
ەلدەگٸ ٸرٸ ٶندٸرٸستەردٸڭ ٶسۋٸمەن قاتار شاعىن جەنە ورتا بيزنەس ٶز پوزيتسيياسىن دەيەكتٸ تٷردە نىعايتۋدا. مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر كوميتەتٸنٸڭ دەرەكتەرٸ بويىنشا I جارتىجىلدىقتا قازاقستاندا تٸركەلگەن كەسٸپكەرلٸك سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ جالپى سانى 2,9 ملن-عا جەتتٸ, بۇل 2026 جىلدىڭ باسىنداعىدان 499 مىڭعا نەمەسە 20,4%-عا ارتىق. سالالىق بٶلٸنٸستە رەسۋرستاردى ٶنٸمدٸ سەكتورلارعا ساپالى قايتا بٶلۋ تٸركەلۋدە: تاۋ-كەن ٶندٸرۋ ٶنەركەسٸبٸندە (+2,9%), قۇرىلىستا جەنە اۋىل شارۋاشىلىعىندا (+2,5%), اقپارات پەن بايلانىستا (+2,4%) شاعىن زاڭدى تۇلعالار سانىنىڭ ٶسۋٸ بايقالۋدا. بۇل رەتتە ەلدٸڭ جٸٶ-دەگٸ شاعىن جەنە ورتا كەسٸپكەرلٸكتٸڭ ٷلەسٸ 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 40,9%-عا جەتتٸ, ال ٶنٸم شىعارۋ 104,7 ترلن تەڭگەنٸ قۇرادى, بۇل ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸندەگٸ كٶرسەتكٸشتەردەن 27,8%-عا ارتىق.
بيزنەستٸڭ مۇنداي بەلسەندٸلٸگٸ كٶپ جاعدايدا ٷكٸمەتتٸڭ ەكٸمشٸلٸك جٷكتەمەنٸ ازايتۋ باعىتىنداعى جٷيەلٸ جۇمىسىنىڭ نەتيجەسٸ بولىپ وتىر. مەملەكەت باقىلاۋ جٷيەسٸنە تٷبەگەيلٸ ٶزگەرٸس ەنگٸزٸپ, جازالاۋ تەسٸلٸنەن الدىن الۋ جەنە پروفيلاكتيكا قاعيداتىنا كٶشتٸ.
نەتيجەسٸندە, باس پروكۋراتۋرانىڭ مەلٸمەتٸنشە, ٶتكەن جىلى بيزنەستٸ تەكسەرۋ سانى 8,6%-عا قىسقاردى. زاڭداردان 10 مىڭنان استام ارتىق تالاپتار الىنىپ تاستالدى, ال جاڭا قىسىمنىڭ الدىن الۋ ٷشٸن «1 in 2 out» قاتاڭ قاعيداسى قولدانىلادى, ول قولدانىستاعى ەكٸ نورمانى جويماي بٸر جاڭا نورمانى ەنگٸزۋگە تىيىم سالادى. بٷگٸندە بيزنەستٸڭ ەسەپتٸلٸگٸنٸڭ 49% وڭتايلاندىرىلدى, ال شوب-تىڭ مەملەكەتپەن جەدەل ٶزارا ٸس-قيمىلى ٷشٸن «eGov Business» ىڭعايلى تسيفرلىق قوسىمشاسى ٸسكە قوسىلدى.
سونىمەن قاتار مەملەكەت كەسٸپكەرلەر ٷشٸن قارجىلىق قولداۋدى كٷشەيتۋدە. ٶتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 1,6 ترلن تەڭگە سوماسىنا 9,5 مىڭعا جۋىق جوبا جەڭٸلدەتٸلگەن قارجىلاندىرۋمەن قامتىلدى. بٷگٸندە جاڭا قۇرالدار بەلسەندٸ تٷردە ٸسكە قوسىلۋدا: «ٶرلەۋ» باعدارلاماسى بويىنشا كەسٸپكەرلەرگە 10 جىلعا دەيٸنگٸ مەرزٸمگە 12,6%-بەن قوماقتى كٶلەمدە قارىزدار بەرٸلۋدە (1 ماۋسىمداعى جاعداي بويىنشا 18,4 ملرد تەڭگەگە 91 قارىز الۋشى قولداۋ تاپتى), ال ٶڭٸرلەردە ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ جوبالارى ٷشٸن 13,2%-بەن «ٸسكەر ايماق» باعدارلاماسى ٸسكە قوسىلدى.
بيزنەستٸڭ قارىز قاراجاتىنا قولجەتٸمدٸلٸگٸن كەڭەيتۋ جەنە بيۋدجەتتٸك قارجىلاندىرۋعا تەۋەلدٸلٸكتٸ ازايتۋ ماقساتىندا «دامۋ» قورىنىڭ بازاسىندا ەكٸ جاڭا كەپٸلدٸك قورى قۇرىلدى. ولاردىڭ باسىمدىعى — ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ, كٶلٸك, لوگيستيكا جەنە بٸلٸم بەرۋ. بۇل مەحانيزم بيزنەستٸ نەسيەلەندٸرۋگە كوممەرتسييالىق بانكتەردٸڭ قاراجاتىن بەلسەندٸ تارتۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ.
وسى جىلدىڭ 1 ماۋسىمىنداعى جاعداي بويىنشا كەپٸلدٸك قورى شەڭبەرٸندە 189,9 ملرد تەڭگە سوماسىنا 998 جوبا قولداۋ الدى (ونىڭ ٸشٸندە بەرٸلگەن كەپٸلدٸكتەر 95,9 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى), ال كەپٸلدٸك قورى-2 بويىنشا 442,4 ملرد تەڭگە سوماسىنا 6 ٸرٸ جوبا ماقۇلداندى (بەرٸلگەن كەپٸلدٸكتەر مٶلشەرٸ 93,2 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى). وسى قاراجاتتى بٶلۋ تيٸمدٸلٸگٸن مونيتورينگتەۋدٸڭ بارلىق پروتسەسٸ «Baqylauda» تسيفرلىق جٷيەسٸندە تولىق اۆتوماتتاندىرىلعان.
ادال بيزنەستٸ قورعاۋ ساياساتىنىڭ قيسىندى جالعاسى مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ جٷيەسٸن تٷبەگەيلٸ جاڭعىرتۋ بولدى. جاڭا زاڭنىڭ ارقاسىندا رەسٸمدەردٸڭ جالپى مەرزٸمٸ ٷش ەسەگە قىسقاردى – 30-دان 10 جۇمىس كٷنٸنە دەيٸن, ال بٸر كٶزدەن بەسەكەلەستٸككە جاتپايتىن ساتىپ الۋ ٷلەسٸ 23%-عا دەيٸن تٶمەندەدٸ. قازاقستاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸ جان-جاقتى قولداۋ ٷشٸن 50% مٶلشەرٸندە مٸندەتتٸ اۆانس ەنگٸزٸلدٸ, كەلٸسٸمشارتتى قامتاماسىز ەتۋدٸڭ بارلىق تٷرلەرٸنەن بوساتۋ جەنە تۇراقسىزدىق ايىبىن 3%-عا دەيٸن تٶمەندەتۋ. بۇل جٷيە قازٸردٸڭ ٶزٸندە جەمٸسٸن بەرٸپ وتىر: التى ايدا مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ كٶلەمٸ 7,7 ترلن تەڭگەنٸ قۇرادى, بۇل رەتتە وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەرمەن 85,2 ملرد تەڭگە سوماسىنا 61 532 شارت جاسالدى.
قازاقستان ورتالىق ازيياداعى greenfield-جوبالاردىڭ 89%-ىن تارتتى
ايتا كەتۋ كەرەك, ٷكٸمەت جٷزەگە اسىرىپ جاتقان رەفورمالار 2029 جىلعا قاراي ەلدٸڭ جالپى ٸشكٸ ٶنٸمٸن $450 ملرد-قا دەيٸن ەكٸ ەسەگە ۇلعايتۋ جەنە كەمٸندە $150 ملرد كٶلەمٸندە شەتەلدٸك ينۆەستيتسييا تارتۋ جٶنٸندەگٸ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋعا تٸكەلەي باعىتتالعان. شەتەلدٸك كومپانييالاردىڭ ەلٸمٸزگە ينۆەستيتسييا سالۋىنا قولايلى جاعداي جاساۋ ماقساتىندا ينۆەستورلاردىڭ بارلىق مەسەلەلەرٸن جەدەل ەرٸ ناقتى ۋاقىت رەجيمٸندە شەشەتٸن ينۆەستيتسييالىق شتاب قۇرىلدى. قۇنى $60 ملن-نان اساتىن ٸرٸ جوبالار ٷشٸن رەسپۋبليكانىڭ زاڭناماسىنىڭ 25 جىل بويى تۇراقتىلىعىنا كەپٸلدٸك بەرەتٸن ينۆەستيتسييالار تۋرالى كەلٸسٸم تەتٸگٸ ەنگٸزٸلدٸ. بٷگٸنگٸ تاڭدا وسىنداي 57 كەلٸسٸم جاسالعان.
جٷيەلٸ جۇمىس نەتيجەسٸندە قازاقستان ٶڭٸردەگٸ جەتەكشٸ ينۆەستيتسييالىق باعىت مەرتەبەسٸن سەنٸمدٸ تٷردە ساقتاپ كەلەدٸ. بۇۇ ەسكاتو مەلٸمەتٸنشە, بىلتىر ەلٸمٸز جاڭا ٶندٸرٸستەرگە ارنالعان greenfield-جوبالارعا $19 ملرد كٶلەمٸندە ينۆەستيتسييا تارتتى. بۇل – ورتالىق ازيياداعى جاڭا ٶندٸرٸستەرگە باعىتتالعان ٶڭٸرٸشٸلٸك ينۆەستيتسييالاردىڭ 89%-ىن قۇرايدى. جالپى تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالار اعىنى 14,4%-عا ٶسٸپ, $20,5 ملرد-قا جەتتٸ. تشي قۇرىلىمىندا ساۋدا سالاسى ($4,8 ملرد), ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ ($4,4 ملرد) جەنە تاۋ-كەن ٶندٸرۋ سەكتورى ($3,4 ملرد) كٶش باستاپ تۇر. قازاقستاننىڭ نەگٸزگٸ بەس ينۆەستورى قاتارىندا نيدەرلاند ($4,6 ملرد), رەسەي ($2,9 ملرد), قىتاي ($2,8 ملرد), بٸرٸككەن اراب ەمٸرلٸكتەرٸ ($1,6 ملرد) جەنە سينگاپۋر ($1,4 ملرد) بار. ولاردىڭ ينۆەستيتسييالارى تەحنولوگييالىق تۇرعىدان كٷردەلٸ يندۋسترييالىق جەنە ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان.
جاڭا سالىق كودەكسٸ قانداي ٶزگەرٸستەر ەكەلەدٸ جەنە ازاماتتاردىڭ مٷددەسٸن قالاي قورعايدى?
اشىق ەرٸ تۇراقتى ەكونوميكالىق ەكوجٷيەنٸ قالىپتاستىرۋ جولىنداعى ماڭىزدى قادامداردىڭ بٸرٸ – جاڭا سالىق جەنە بيۋدجەت كودەكستەرٸنٸڭ كٷشٸنە ەنۋٸ بولدى. جاڭا سالىق ساياساتى ناقتى سەكتوردى جان-جاقتى قولداۋعا جەنە سالىق جٷكتەمەسٸن ەدٸل بٶلۋگە باعىتتالعان.
رەفورما قازٸردٸڭ ٶزٸندە ەلەۋلٸ ماكروەكونوميكالىق نەتيجەلەر كٶرسەتٸپ وتىر. بيىلعى بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىقتا مەملەكەتتٸك بيۋدجەت كٸرٸستەرٸ بىلتىرعى سەيكەس كەزەڭمەن سالىستىرعاندا شامامەن 16%-عا ٶستٸ. ەلدٸڭ كٸرٸس بازاسىن نىعايتۋعا ققس تٷسٸمدەرٸنٸڭ شامامەن بٸر جارىم ەسەگە ارتۋى دا ەلەۋلٸ ٷلەس قوستى.
سالىق رەفورماسىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتٸڭ بيىلعى بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىقتاعى ورىندالۋ قورىتىندىلارىنان دا كٶرٸنەدٸ. ترانسفەرتتەردٸ ەسەپتەمەگەندەگٸ بيۋدجەت كٸرٸستەرٸ 8,5 ترلن تەڭگەگە جەتٸپ, جوسپار 100,6%-عا ورىندالدى. بۇل بىلتىرعى سەيكەس كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 24,6%-عا نەمەسە 1,7 ترلن تەڭگەگە ارتىق. كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكانىڭ ٷلەسٸن قىسقارتۋ جٶنٸندەگٸ شارالاردىڭ نەتيجەسٸندە ققس تٶلەۋشٸلەر سانى 22,3 مىڭعا ارتىپ, 158,2 مىڭ سۋبەكتٸگە جەتتٸ. وسى وڭ ٷردٸستٸ ساقتاپ, نەتيجەسٸن نىعايتۋ ماقساتىندا 2026–2028 جىلدارعا ارنالعان كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكاعا قارسى ٸس-قيمىلدىڭ كەشەندٸ جوسپارى بەكٸتٸلدٸ.
كتس بازالىق مٶلشەرلەمەسٸ 20% دەڭگەيٸندە ساقتالدى, بٸراق بانك قىزمەتٸ ٷشٸن ول 25%-عا دەيٸن كٶتەرٸلدٸ. ال اگرارلىق سەكتور ٷشٸن جەڭٸلدەتٸلگەن 3% مٶلشەرلەمە بەلگٸلەندٸ. ققس-تىڭ بازالىق مٶلشەرلەمەسٸ 16% بولىپ بەكٸتٸلدٸ. وسى رەتتە دەرٸلٸك زاتتارعا, وقۋ ەدەبيەتتەرٸنە جەنە باسپاسٶز ٶنٸمدەرٸنە تٶمەندەتٸلگەن ققس مٶلشەرلەمەلەرٸ ەنگٸزٸلدٸ. ققس بويىنشا مٸندەتتٸ تٸركەۋ شەگٸ 10 مىڭ اەك بولىپ بەلگٸلەندٸ.
رەفورما اياسىندا جتس بويىنشا پروگرەسسيۆتٸ مٶلشەرلەمە ەنگٸزٸلدٸ – جوعارى تابىسقا سالىناتىن سالىق. ەندٸ جوعارى تابىس الاتىن ازاماتتار جىلىنا 8,5 مىڭ اەك نەمەسە 36,7 ملن تەڭگەدەن اساتىن كٸرٸس بٶلٸگٸنە عانا 15% مٶلشەرلەمەمەن سالىق تٶلەيدٸ. ال قالعان ازاماتتار ٷشٸن جەكە تابىس سالىعىنىڭ مٶلشەرلەمەسٸ ٶزگەرٸسسٸز قالدى. سونىمەن قاتار بجزق تٶلەنەتٸن زەينەتاقى تٶلەمدەرٸ جەكە تابىس سالىعىنان تولىق بوساتىلدى. سونداي-اق پايدالانۋ مەرزٸمٸ 10 جىلدان اساتىن جەڭٸل اۆتوكٶلٸكتەر ٷشٸن كٶلٸك سالىعى 30%-عا, ال 20 جىلدان اساتىن اۆتوكٶلٸكتەر ٷشٸن 50%-عا تٶمەندەتٸلدٸ. بۇدان بٶلەك, ٸ جەنە ٸٸ توپتاعى مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامدارعا ارنالعان ەلەۋمەتتٸك سالىقتىق شەگەرٸم مٶلشەرٸ 5 مىڭ اەك-كە دەيٸن ۇلعايتىلدى. سالىقتىق ەكٸمشٸلەندٸرۋ جٷيەسٸ سەرۆيستٸك مودەلگە كٶشۋدە: نەتيجەسٸندە سالىقتار مەن الىمداردىڭ جالپى سانى 20%-عا, ال سالىقتىق ەسەپتٸلٸك نىساندارىنىڭ سانى 30%-عا قىسقارتىلدى. رەفورمانى ٷيلەستٸرۋ ماقساتىندا 239 نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكت قابىلدانىپ, جوبالىق وفيس ينفراقۇرىلىمى قۇرىلدى.
