الماتىدا 11 مەملەكەتتٸك ەمەس ۇيىمدار مەن قاۋىمداستىقتار ٶزارا باس قوسىپ, «تيٸمسٸز تيىمداردىڭ زييانىن» تالقىلاپ, دٶڭگەلەك ٷستەل ٶتكٸزدٸ. ولاردى مەملەكەتتٸ جايلاپ بارا جاتقان «ەر نەرسەگە تيىم سالعىشتىق پوپۋليزمٸ» الاڭداتىپ وتىر. قازٸر كٶپ جاعدايدا دەپۋتاتتار, ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ پەن مينيسترلٸك قىزمەتكەرلەرٸ مەسەلەنٸ زەرتتەپ, ونىڭ ناقتى سەبەپ-سالدارىن انىقتاۋدىڭ ورنىنا, جالپى تيىم سالىپ تاستاۋعا ەۋەس بولىپ بارادى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶزٸنٸڭ كەسٸپكەرلەرمەن كەزدەسۋٸندە «كەسٸپكەرلەر «شاعىمدانۋشى» نەمەسە «قولداۋعا مۇقتاج» رٶلٸندە كٶرٸنبەي, مەملەكەتتٸك اپپاراتتىڭ تەڭقۇقىلى سەرٸكتەسٸنە اينالۋعا تيٸس. جەكە كاپيتالدى قورعاۋ دەڭگەيٸنٸڭ وسالدىعى, مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكاعا شامادان تىس ارالاسۋى, باعانىڭ نارىققا قايشى جولمەن بەلگٸلەنۋٸ جەنە شامادان تىس رەتتەۋ تەتٸكتەرٸ – بيزنەستٸ تولعاندىراتىن مەسەلەلەر مۇنىمەن بٸتپەيدٸ», - دەپ, اتاپ كٶرسەتكەن بولاتىن.
دٶڭگەلەك ٷستەلدە مەلٸم بولعانداي, «Tastau.qaz» قاۋىمداستىعى جارييالاعان «جۇمىس ٸستەمەيتٸن تيىمدارعا قارسى» پەتيتسييا 100 مىڭنان استام قول جيناعان. دەمەك, زيياندى تەمەكٸنٸ تاستاپ, ۆەيپكە كٶشكەن 100 مىڭنان استام ەرەسەك قازاقستاندىق ازامات ٶزٸنٸڭ پوزيتسيياسىن بٸلدٸرٸپ وتىر دەگەن سٶز. ال ونىمەن ساناسپاۋعا بولمايدى.
[caption id="attachment_92724" align="alignnone" width="1280"]
پەتيتسييانىڭ 100 مىڭنان استام قول جيناۋىنا بايلانىستى, بٷگٸنگٸ دٶڭگەلەك ٷستەلدە «Tastau.qaz» قاۋىمداستىعىنىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى, قوعام بەلسەندٸسٸ تاتيانا فومينوۆا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اتىنا ارنايى ٷندەۋ جارييالادى.
ٷندەۋدە قوعامنىڭ ەش تيٸمسٸز, جۇمىس ٸستەمەيتٸن تيىمداردان شارشاعانى ايتىلادى. سوندىقتان وسىنداي ٷردٸستٸ توقتاتۋ ٷشٸن ارنايى زاڭ قابىلدانۋى كەرەك. بارلىعىنا جاپپاي تيىم سالا بەرگەننەن كٶرٸ, ونى تيٸمدٸ رەتتەۋگە بولادى. قازٸردٸڭ ٶزٸندە دەنساۋلىق كودەكسٸنە ساي, تەمەكٸ ۇيىمدارى دٷكەن سٶرەلەرٸندە اشىق جاتپايدى جەنە 21-دەن جاس ادامدارعا ساتىلمايدى. ۆەيپتەردٸ دە وسىعان سەيكەستەندٸرٸپ سەرتيفيكاتتاۋ كەرەك. جەنە ەرەسەك ادام ۆەيپتٸ تۇتىنا ما, قانداي ۆەيپ تۇتىنادى, ونى تەك ٶزٸ شەشۋٸ تيٸس.
«كاليان جاعدايى سيياقتى, ۆەيپكە جاپپاي تيىم سالۋ كٶلەڭكەلٸ نارىقتىڭ پايدا بولۋىنا الىپ كەلەدٸ. وندا ەش سەرتيفيكاتتالماعان, تەكسەرٸلمەگەن, قولدان جاسالعان ۋلى ۆەيپتەر پايدا بولۋى مٷمكٸن. كەرٸسٸنشە, تيٸستٸ قاۋىمداستىقتارمەن بٸرلەسە وتىرىپ, مەملەكەت بۇل نارىقتا ناقتى تەرتٸپ ورناتا الادى. مەسەلەن, جاڭا زەلاندييا, ۇلىبريتانييا, كانادا ەلدەرٸ ۆەيپتٸ دەستٷرلٸ تەمەكٸگە قارسى قۇرال رەتٸندە كٶرٸنٸپ وتىر. ياعني, ادامعا تەمەكٸنٸ قويدىرا الماسا, ونىڭ اعزاسىنا مەيٸلٸنشە از زييانىن تيگٸزەتٸن قۇرىلعىلارعا اۋىستىرۋدى قۇپ كٶرەدٸ».
دٶڭگەلەك ٷستەلگە جينالعان 11 ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىم مەن قاۋىمداستىق ٶكٸلدەرٸ اتالعان ٷندەۋدٸ قولداپ, وعان قول قويدى. ەندٸ قۇجات مەملەكەت باسشىسىنا, پرەمەر-مينيسترگە, جەنە پارلامەنت پالاتالارىنىڭ سپيكەرلەرٸنە جٸبەرٸلەتٸن بولادى.
سونىمەن بٸرگە, دٶڭگەلەك ٷستەل بارىسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ جۇمىسىنا دا كٶپ سىن ايتىلدى. جينالعانداردىڭ ايتۋىنشا, مينيسترلٸك ساتۋشىلارمەن جەنە تۇرعىندارمەن پروفيلاكتيكالىق جۇمىس جٷرگٸزۋدٸڭ ورنىنا جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸنە جٷكتەپ وتىر.
«كالاشنيكوۆ اۆتوماتى ەسكەردە 18 جاستا بەرٸلەدٸ, كەيبٸر جاعدايلاردا 16 جاستا ٷيلەنۋگە بولادى, ال تەمەكٸنٸ 21 جاسقا دەيٸن شەكتەۋ – پروبلەمانى باسقا يىققا اۋدارىپ بەرگەنمەن تەڭ. ەستەرٸڭٸزدە بولسا, 1980 جىلدارى الكوگولگە قارسى ناۋقان بولدى, سونىڭ سالدارىنان كسرو-دا توكسيكولوگييا بٶلٸمشەلەرٸ تولىپ كەتكەنٸ دەرٸگەرلەردٸڭ ەسٸندە. سول كەزدە ادامدار سۋرروگات سپيرتٸمەن ۋلانعان», – دەدٸ «دەنساۋلىق» بٸرلەستٸگٸنٸڭ تٶرايىمى باقىت تٷمەنوۆا.
ول سونداي-اق باسشىلار اۋىسا بەرگەندٸكتەن شەشٸمدەر قابىلداۋدا ساباقتاستىق جوقتىعىن ەسكە سالدى. مينيسترلەر مەن ورىنباسار اۋىسا بەرەدٸ دە, جاڭالارى كەتكەندەر ٷشٸن جاۋاپ بەرمەيدٸ.
[caption id="attachment_92727" align="alignnone" width="2048"]
«قازالكوتاباك» قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى التى ايدا 3 مىڭ ساۋدا نٷكتەسٸنە تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزگەنٸن ايتتى. دٷكەندەرگە ەرٸكتٸلەر جٷرگٸزگەن رەيدتەردەن كەيٸن ولاردىڭ 80%-ى كەمەلەتكە تولماعاندارعا تەمەكٸ مەن الكوگول ٶنٸمدەرٸن ساتۋدى توقتاتقان.
ال تەمەكٸنٸ تۇتىنۋ نارىعىنىڭ وپەراتورلارى قاۋىمداستىعىنىڭ تٶراعاسى ماليكا تسحاي بٸر رەتتٸك سۇيىق ۆەيپتەر اينالىمىن قاتاڭ باقىلاۋدى جاقتادى. ول ۆەيپتەردٸ جەتكٸزۋگە تىيىم سالۋ, ٶنٸمدەردٸ تەك مامانداندىرىلعان دٷكەندەردە ساتۋدى, ٶنٸمنٸڭ ەڭ تٶمەنگٸ باعاسىن 8 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن كٶتەرۋدٸ جەنە كەمەلەتكە تولماعاندارعا ساتۋ بويىنشا باياعىدان بەرٸ جۇمىس ٸستەيتٸن زاڭداردى قاتاڭ ساقتاۋدى ۇسىندى.
