وزبەكستاندا وليي ماجليس دەپۋتاتتارى ەلدە كوپتەن بەرى تالقىلانىپ كەلگەن زاڭ جوباسىن ءۇشىنشى وقىلىمدا قابىلدادى. قۇجاتتا الەۋمەتتىك جەلىدەگى بوعاۋىز سوزدەر، شەتەلدەگى اسكەري قاقتىعىستارعا قاتىسۋدى ناسيحاتتاۋ جانە بلوگەرلەر اراسىندا كەڭ تاراعان قۇقىقبۇزۋشىلىقتى «حايپقا» اينالدىرۋ ءۇشىن ايىپپۇل ەنگىزۋ قاراستىرىلعان، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"كومپرومات سەنترالنايا ازيا" ساراپشىلارىنىڭ ايتۋىنشا، قوعام جاڭا زاڭ كۇشىنە ەنسە، ينتەرنەتتەگى رۇقسات ەتىلگەن شەكتىڭ ناقتى قاي جەردە اياقتالاتىنىن تۇسىنبەي وتىر. وزبەكستاندىق باق-تىڭ جازۋىنشا، زاڭ جوباسىنداعى تۇجىرىمدار تىم جالپىلاما بەرىلگەن. سوندىقتان جاڭا نورمالاردى ءىس جۇزىندە قولدانۋ كەزىندە نەنىڭ «قۇقىقبۇزۋشىلىق»، ال نەنىڭ «جاي پىكىر» ەكەنىن ناقتى اجىراتۋ قيىن بولۋى مۇمكىن.
مىسالى، الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن ينتەرنەتتەگى بىلاپىت سوزدەر، قورلاۋ جانە ار-نامىس پەن قادىر-قاسيەتتى كەمسىتەتىن كەز كەلگەن ارەكەت ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك ەنگىزىلمەك. شولۋشىلاردىڭ پىكىرىنشە، مۇنداي نورماعا پىكىر جازۋداعى كلاسسيكالىق بوعاۋىز ءسوز دە، الەۋمەتتىك جەلىدەگى «قاتاڭ» ستوريس تە ەنىپ كەتۋى ىقتيمال. ءبىراق شەكارانىڭ ناقتى قاي جەردەن وتەتىنى ازىرگە تۇسىنىكسىز.
ازىرگە بۇل زاڭ كۇشىنە ەنگەن جوق. ول ءۇشىن قۇجاتتى سەنات ماقۇلداپ، پرەزيدەنت قول قويۋى كەرەك. سوعان قاراماستان، جالپى ءۇردىس ءقازىردىڭ وزىندە انىق بايقالادى: مەملەكەت ينتەرنەت كەڭىستىگىنە بارعان سايىن بەلسەندىرەك ارالاسىپ، ونداعى ءتارتىپتى ءوز باقىلاۋىنا الۋعا ۇمتىلىپ وتىر.
جالپى ورتالىق ازيادا بيلىك كونتەنتتى تەك ءوشىرىپ تاستاۋمەن شەكتەلمەي، پلاتفورمالار مەن كونتەنت اۆتورلارىن الدىن الا باقىلاۋعا كوشكىسى كەلەتىن ءۇردىس بايقالادى دەگەن پىكىرلەر ايتىلىپ ءجۇر.
وزبەكستاندا مەديا كەڭىستىك بارعان سايىن قاتاڭ باقىلاۋعا الىنىپ جاتقانى ايتىلادى. قازاقستاندا جۋرناليستەرگە قىسىم كۇشەيىپ، تانىمال Telegram-ارنالاردى مىندەتتى تىركەۋ ماسەلەسى كوتەرىلسە، تاجىكستاندا بلوگەرلەر قىزمەتىن زاڭنامالىق دەڭگەيدە رەتتەۋ جوسپارى جاريالانعان. قىرعىزستاندا مەديارەسۋرستاردى مەملەكەتتىك ورگانداردا تىركەۋ تالابى كۇشەيىپ، شەتەلدىك مەنشىك ۇلەسىن 35 پايىزبەن شەكتەۋ ۇسىنىلعان. ال تۇرىكمەنستاندا ينتەرنەتكە باقىلاۋ الدەقاشان قاتاڭ جۇيەگە اينالعانى ايتىلادى.
ماسەلەگە كەڭىرەك قاراعان ساياساتتانۋشى دميتريي نيكوتين مۇنى جاھاندىق «سيفرلىق انتيۋتوپيانىڭ» باستالۋى دەپ باعالايدى. ول اعىلشىن فيلوسوفى توماس گوببستىڭ مەملەكەتتىك قۇرىلىم تۋرالى تۇجىرىمداماسىن قازىرگى زامانعا بەيىمدەپ، «سيفرلىق ليەۆيافان» ۇعىمىن قولدانادى. ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، ادامداردى سيفرلىق باقىلاۋ الداعى جىلدارى ودان ءارى كۇشەيە تۇسەدى.
ونىڭ بولجامىنشا، بۇل باقىلاۋ اشىق تا، جاسىرىن دا بولۋى مۇمكىن. بىرنەشە جىلدان كەيىن بيومەتريا بۇكىل الەمدە مىندەتتى نورماعا اينالىپ، ادامداردىڭ قارجىلىق ەركىندىگى شەكتەلۋى، الەۋمەتتىك بەلسەندىلىگى جاڭا ەرەجەلەرگە باعىنۋى جانە قوعامنىڭ «اقپاراتتىق كوپىرشىكتەرگە» ءبولىنۋى عاجاپ ەمەس. سونداي-اق ول سيفرلاندىرۋ مەن حالىقتى باقىلاۋ ءۇردىسى تەحنوكراتيانىڭ كۇشەيۋىنە، ساياسي پارتيالار ينستيتۋتىنىڭ السىرەۋىنە جانە سوعىستاردىڭ سيپاتىنىڭ وزگەرۋىنە اكەلۋى مۇمكىن دەپ سانايدى. ونىڭ ويىنشا، بولاشاقتاعى باستى مايداننىڭ ءبىرى كيبەركەڭىستىك بولۋى ىقتيمال.
ساياساتتانۋشىنىڭ نەگىزگى ءتۇيىنى دە وسىعان سايادى: زاماناۋي IT تەحنولوگيالار مەن باقىلاۋ قۇرالدارى بەرەتىن سيفرلىق بيلىكتەن الەمدەگى ەشبىر مەملەكەت ءوز ەركىمەن باس تارتپايدى.
