وتارشىلداردىڭ ايلاسى
كەزەكتi گەوگرافييا ساباعىندا مۇعالiم امەريكا قۇرىلىعىن ەۋروپالىقتاردىڭ اشۋى, جاۋلاۋى, يگەرۋi جەنە ونداعى قۇلدىق تەرتiپ تۋرالى ەڭگiمەلەدi. مەنiڭ تاريحي تانىمىم, ەدەبي بiلiگiم ٶز جاسىم عانا ەمەس, ٶز تۇسىمنان دا بiرشاما جوعارى ەدi – ورتا مەكتەپ وقۋلىقتارى بويىنشا ادامزات تاريحىنان جالپىلاي دەرiس العام جەنە ەلەم ەدەبيەتiنiڭ قازاق تiلiنە اۋدارىلعان ەلەۋلi شىعارمالارىن تٷگەلدەي دەرلiك وقىپ تاۋىسقام, ونىڭ iشiندە امەريكاداعى نەسiلدiك جاعداي تۋرالى گارريەت بيچەر-ستوۋدىڭ رومانى دا بار. ەندi, مۇعالiم قارا تٷستi زەڭگiلەردi افريكادان تۇتقىنداپ, كەمەلەرگە سالىپ, جولاي قىرىلعاننان قالعانىن جاپپاي قۇلدىققا تٷسiرەتiنi تۋرالى ايتقاندا, مەن ەرiكسiز بiر سۇراق قويىپ ەدiم.
– زەڭگiلەردi سونشاما جەردەن تاسىعانشا, نەگە جەرگiلiكتi حالىق – ٷندiستەردi قۇلدىققا جەكپەيدi? – دەپ. سوندا مۇعالiم ايتتى:
– وتارشىلدار ٷندiستەردi بiرجولا قىرىپ تاستاعاندى تيiمدi سانادى. ەگەر ولاردى امان ساقتاپ, قۇلدىقتا قالدىرسا, زاماننان زامان ٶتكەندە ٶسiپ-ٶنەدi, تەڭدiككە ۇمتىلادى, سودان سوڭ مىنا جەر – بiزدiڭ اتا-مەكەنiمiز دەپ كٷرەسكە شىعادى, ال كەلگiنشi قۇلدار قانشاما جەتiسسە دە, بۇل جەر مەنiڭ ەجەلگi جۇرتىم دەپ داۋلاسا المايدى. سوندىقتان وتارشىلدار ەل يەسi بايىرعى حالىقتى تٷپ-تۇياعىمەن جويىپ جiبەرۋ قاجەت دەپ سانادى, – دەدٸ.
ەلi كٷنگە قايران قالام. سوۆەتتiك زامان يدەولوگيياسىنا مٷلدە قايشى, وسىنشاما تەرەڭ ۇعىمنىڭ تامىرى نەدە? ٶزi ويلاپ تاپتى ما, ەلدە كەيiندە جوققا سايعان ۇلتتىق سانانىڭ ارىدان جەتكەن جاڭعىرىعى ما? گەوگرافييا مۇعالiمi تٶلەۋقان جاقىپوۆ – ول كەزدەگi ەڭ باستى جوعارعى وقۋ ورنى قازپي-دiڭ العاشقى تولقىن تٷلەكتەرiنiڭ قاتارىنان ەكەن. الاش-وردا يدەالدارى ەلi كٶمەسكi تارتا قويماعان كەزەڭدە قالىپتاسقان. دايىن تەزيستi ساناعا سiڭiرۋ ٷشiن دە ٷلكەن پايىم, پاراسات كەرەك. قايتكەندە دە, قاراپايىم اۋىل مۇعالiمiنiڭ كٶكiرەگiندە تۇنعان مۇڭ مەن زiلدiڭ سالماعىن كiم بiلگەن. اقىرى ٶزi دە وتارشىل الاپاتتىڭ قۇربانى بولدى – ارادا ەكi جىل ٶتكەندە, دەل iرگەدە جارىلعان قۋاتتى, ەڭ العاشقى سۋتەگi بومباسىنىڭ زاردابىنان ايىقپاس سىرقاتقا ۇشىراعان اعايىندار قاتارىندا شەيiت كەتكەن ەدi.
مۇتار ماعاۋين, جازۋشى
دەرەككٶزٸ: zhasalash.kz
