قازاقستانداعى پاتريوتيزمنٸڭ ٶسۋٸنٸڭ وڭ ديناميكاسىن قالىپتاستىرۋ, جاستاردىڭ قوعامدىق-ەڭبەك بەلسەندٸلٸگٸن ارتتىرۋ, ولاردىڭ قوعام, مەملەكەت ٶمٸرٸ مەن قىزمەتٸنٸڭ نەگٸزگٸ سالالارىن دامىتۋعا قوساتىن ٷلەسٸن جەتٸلدٸرۋ – قازٸرگٸ كٷننٸڭ نەگٸزگٸ مٸندەتتەرٸنٸڭ قاتارىنان تٷسپەك ەمەس. سونىمەن بٸرگە, رۋحانيياتتى جاڭعىرتۋ, ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جەنە ساياسي تۇراقتىلىقتى نىعايتۋ, ەلدٸڭ ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸگٸ قامتاماسىز ەتۋ سىندى شارۋالار ٷزدٸكسٸز جۇمىستى قاجەت ەتەدٸ. بٷگٸنگٸ جاعدايدا ورتالىق مەملەكەتتٸك جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار, قوعامدىق بٸرلەستٸكتەر جاستارعا ەسكەري-پاتريوتتىق تەربيە بەرۋ ارقىلى ولاردىڭ بويىندا جوعارى پاتريوتتىق سانانى, وتانعا دەگەن ادالدىق سەزٸمٸن, ازاماتتىق بورىشىن ورىنداۋعا ەزٸرلٸكتەرٸن دامىتۋعا كٷش سالۋدا. وسى باعىتتاعى جان-جاقتى, جٷيەلٸ, ماقساتتى جەنە ٷيلەستٸرٸلگەن قىزمەتتەر ەل مٷددەسٸن قورعاۋداعى اسا ماڭىزدى كونستيتۋتسييالىق مٸندەتتەردٸڭ ورىندالۋىن, ونى قارۋلى تٷردە قورعاي بٸلۋدٸ, ەسكەري تاريحتان حاباردار ەتۋدٸ, ەسكەري قىزمەتتٸ ٶتكەرۋدٸ, ەسكەري دەستٷرلەردٸ ساقتاۋدى جەنە جەتٸلدٸرۋدٸ قامتاماسىز ەتەدٸ.
سوندىقتان, ەڭ الدىمەن, بارلىق دەڭگەيدەگٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ, عىلىمي جەنە بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ, ارداگەرلەردٸڭ, جاستاردىڭ جەنە باسقا دا قوعامدىق ۇيىمداردىڭ قىزمەتٸن بٸرٸكتٸرە تٷسۋ قاجەت. باستالىپ ٷلگەرگەن بۇل ٷدەرٸسكە ودان ەرٸ سەرپٸن بەرۋ ٷشٸن وسى سالاداعى مەسەلەلەردٸڭ كەڭ اۋقىمىن شەشۋگە قوعامنىڭ بٸر كٸسٸدەي اتسالىسقانى ماڭىزدى. بۇل ورايدا, بٸرٸنشٸدەن, جاستاردى ەسكەري-پاتريوتتىق تەربيەلەۋ جٷيەسٸن عىلىمي-ەدٸستەمەلٸك قامتاماسىز ەتۋ دەڭگەيٸن ارتتىرۋ كەرەك.
اتاپ ايتقاندا, وسى سالاداعى ەدٸستەمەلٸك ەزٸرلەمەلەردٸڭ سانىن كٶبەيتۋ, ونى ٸس جٷزٸندە پايدالانۋ ماقساتىندا بار تەجٸريبەنٸ ەزٸرلەۋ جەنە جالپىلاۋ جوسپارلانعانى جٶن. سونىمەن قاتار, ماماندار مەن تەلٸمگەرلەر قاۋىمىن, سونداي-اق وسى سالانىڭ جاعدايىنا جەنە ەسكەري-پاتريوتتىق جوبالارعا كەسٸبي باعالاۋ جٷرگٸزەتٸن ساراپشىلار قاۋىمداستىعىن قالىپتاستىرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋٸ تيٸس.
ەكٸنشٸدەن, ۆەدومستۆوارالىق ٶزارا ٸس-قيمىل جەنە مەملەكەتتٸك-مەملەكەتتٸك ەرٸپتەستٸك جٷيەسٸن نىعايتۋ بويىنشا ٸس-شارالار جٷيەلٸ جٷرگٸزٸلۋٸ قاجەت. مۇنداي ٶزارا ٸس-قيمىلدىڭ ماقساتى – جاستاردىڭ قازاقستان تاريحىن, ونىڭ ٸشٸندە ەسكەري تاريحتى وقۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن بەلسەندٸرۋ جەنە ارتتىرۋ.
سونىمەن قاتار, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتٸك مەرەكەلەرٸنٸڭ نەگٸزٸنە اينالعان وقيعالار تۋرالى تەرەڭ بٸلٸمٸ بار ازاماتتاردىڭ سانىن كٶبەيتۋ, سونداي-اق ەسكەري-پاتريوتتىق تەربيە بويىنشا بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارى جۇمىسىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ مٸندەتٸ تۇر. مۇنىڭ اياسىندا ستۋدەنتتەرگە كەسٸبي باعدار بەرۋ جەنە ولاردى ەسكەري قىزمەتكە, بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸندەگٸ جۇمىسقا, عىلىمعا, مەدەنيەتكە جەنە سپورتقا تارتۋ جۇمىستارى كٸرەدٸ. وسىنىڭ بارلىعى ٶسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ بويىندا مەملەكەت رەمٸزدەرٸ مەن ونىڭ تاريحي ەسكەرتكٸشتەرٸنە دەگەن ماقتانىش, قۇرمەت پەن قاستەرلەۋ سەزٸمٸن قالىپتاستىرادى.
«بٷگٸندە بارلىق مٷددەلٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردى تارتا وتىرىپ, وقۋ ورىندارىندا ەسكەري-پاتريوتتىق تەربيە بەرۋدٸڭ ساپاسىن ارتتىرۋ قاجەت. ٶكٸنٸشكە قاراي, بۇل مەكەمەلەر مەدەنيەت مەكەمەلەرٸ سيياقتى ەدٸستەمەلٸك قامتاماسىز ەتۋدە, ەسٸرەسە وسى سالاداعى مامانداردى دايارلاۋ جەنە قايتا دايارلاۋدا قيىندىقتاردى باستان كەشٸرۋدە. وسىعان بايلانىستى ەسكەري-پاتريوتتىق تەربيەنٸڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن جاڭعىرتۋ, ۇيىمداستىرۋشىلىق-ەدٸستەمەلٸك قامتاماسىز ەتۋ دەڭگەيٸن, ۇيىمداستىرۋشىلار مەن مامانداردىڭ كەسٸبي دايارلىعىن ارتتىرۋ قاجەت دەپ سانايمىز. سونداي-اق وسى باعىتتا كەشەندٸ جەنە جٷيەلٸ كٶزقاراستى تالاپ ەتەتٸن وسى سالاداعى مەسەلەلەردٸ شەشۋگە باق-تى كەڭٸنەن جەنە بەلسەندٸ تارتۋ ماڭىزدى», دەيدٸ سالا ماماندارى.
سوڭعى جىلدارى بايقاپ جٷرگەنٸمٸزدەي, «جاس سارباز» بالالار-جاسٶسپٸرٸمدەر ەسكەري-پاتريوتتىق قوزعالىسى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بٸرلەستٸگٸ تەرەڭدەتٸپ, بەلسەندٸ تٷردە ناسيحاتتالۋدا. ونىڭ فيليالدارى قازٸردٸڭ ٶزٸندە ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ايماقتارىندا, سونداي-اق استانا, الماتى جەنە شىمكەنت قالالارىندا قۇرىلعان. جاستاردى ەسكەري-پاتريوتتىق تەربيەلەۋ جۇمىسىن ودان ەرٸ دامىتۋ ماقساتىندا قوزعالىس رەسپۋبليكالىق جەنە حالىقارالىق دەڭگەيدە ٶزارا ٸس-قيمىل جەنە ىنتىماقتاستىق تۋرالى بٸرقاتار مەموراندۋمدارعا قول قويدى, ونىڭ ٸشٸندە قورعانىس مينيسترلٸگٸ مەن بارلىق وبلىستاردىڭ, رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ ەكٸمدٸكتەرٸ, سونداي-اق رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ «يۋنارمييا» ەسكەري-پاتريوتتىق قوزعالىسى بار.
جالپى, قورعانىس مينيسترلٸگٸ اتاپ ٶتكەندەي, جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان جوبالار مەن جەرگٸلٸكتٸ شارالاردى ارالىق تالداۋ ەسكەري-پاتريوتتىق تەربيەنٸڭ مازمۇندىق بايلىعى مەن ماڭىزدىلىعىن كٶرسەتەدٸ. جاستار اراسىندا پاتريوتيزمدٸ ەلەۋمەتتٸك قانا ەمەس, سونىمەن بٸرگە رۋحاني-ادامگەرشٸلٸك, مەدەني, تاريحي جەنە باسقا دا قۇرامداستاردى بٸرٸكتٸرەتٸن ەڭ ماڭىزدى قۇندىلىق رەتٸندە قاراستىرۋ بارعان سايىن كەڭ تارالۋدا.
«سەرپٸندٸ دامىپ كەلە جاتقان قازاق قوعامىنا ۇتقىرلىعىمەن, سىندارلىعىمەن جەنە ەل تاعدىرى ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك سەزٸمٸ دامىعان جوعارى بٸلٸمدٸ ادامدار قاجەت, - دەيدٸ ساراپشىلار. – سوندىقتان ازاماتتىق پەن وتانسٷيگٸشتٸككە تەربيەلەۋ – ورتالىق مەملەكەتتٸك جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار قىزمەتٸنٸڭ باسىم باعىتتارىنىڭ قاتارىندا.
ٶيتكەنٸ, رۋحاني-ادامگەرشٸلٸك جەنە ەلەۋمەتتٸك قۇندىلىقتار رەتٸندە جاستاردىڭ بويىندا ازاماتتىق پەن پاتريوتيزمدٸ دامىتۋ, ٶسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ كەسٸبي ماڭىزدى قاسيەتتەرٸن جەتٸلدٸرۋ, داعدىلاردى جەنە ولاردىڭ ەرتٷرلٸ سالالاردا بەلسەندٸ كٶرٸنٸس تابۋىنا دايىندىقتى قالىپتاستىرۋ ۋاقىت تالابىنان تٷسپەك ەمەس. ەسٸرەسە, ەسكەري قىزمەت كەزٸندە, كونستيتۋتسييالىق جەنە ەسكەري بورىشقا ادالدىق, جوعارى جاۋاپكەرشٸلٸك پەن تەرتٸپتٸ قاجەت ەتەدٸ».
وسىنداي ٸزگٸ شارالاردى بٸرٸكتٸرەتٸن جەنە جٷزەگە اسىرىلا باستاعان «بٸرتۇتاس ۇلت – بٸرتۇتاس ەسكەر» باعدارلاما اياسىندا ەسكەري-پاتريوتتىق جۇمىستاردى جٷزەگە اسىرۋعا جاستاردىڭ 70 پايىزعا دەيٸنگٸ بٶلٸگٸ قاتىسادى دەپ كٷتٸلۋدە. ەلٸمٸزدەگٸ وقۋ ورىندارىندا, تەحنيكالىق جەنە كەسٸپتٸك بٸلٸم بەرۋ, ورتا بٸلٸمنەن كەيٸنگٸ بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىندا 100 پايىز ەسكەري-پاتريوتتىق كلۋبتار, سىنىپتار مەن ٷيٸرمەلەر جۇمىس ٸستەيتٸن بولادى. جالپى بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى ەسكەري-پاتريوتتىق كلۋبتار مەن «جاس سارباز» سىنىپتارىنىڭ وقۋشىلارى 20 پايىزعا دەيٸن جەتەدٸ. جالپى, ازاماتتاردىڭ 70 پايىزى باعدارلاما تۋرالى حاباردار بولادى. ونى قارجىلاندىرۋ جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەردەن, سونداي-اق بيۋدجەتتەن تىس قورلاردان جٷزەگە اسىرىلادى.
وندا كٶزدەلگەن شارالار مىنالارعا باعىتتالعان:
- جاستاردى مەملەكەتٸمٸزدٸڭ قاھارماندىققا تولى تاريحى تۋرالى, قازاق حالقىنىڭ تٷرلٸ كەزەڭدەگٸ اۋىر ەسكەري سىناقتارداعى ەرلٸكتەرٸ جەنە قازاق مەملەكەتتٸلٸگٸنٸڭ قالىپتاسۋى, ەسكەري جەنە جاۋىنگەرلٸك دەستٷرلەرٸ, قارۋلى كٷشتەردٸڭ, باسقا دا ەسكەرلەردٸڭ رەمٸزدەرٸ تۋرالى جان-جاقتى ەسكەري-پاتريوتتىق تەربيەلەۋ.
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭ, باسقا دا ەسكەرلەرٸ مەن ەسكەري قۇرالىمدارىنىڭ مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن, ۇيىمدارمەن جەنە بارلىق ٷلگٸدەگٸ وقۋ ورىندارىمەن جاستاردى ەسكەري-پاتريوتتىق تەربيەلەۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا تىعىز بايلانىس ورناتۋ;
- جاستاردى ەسكەري-پاتريوتتىق تەربيەلەۋ بويىنشا پاتروناجدىق جۇمىسقا بارلىق ساناتتاعى ەسكەري قىزمەتشٸلەردٸ, ٸزدەستٸرۋ جاساقتارى قۇرامىندا جۇمىسقا تارتا وتىرىپ, ٶزەكتٸ مەسەلەلەر بويىنشا ەرتٷرلٸ ٸس-شارالاردى (دٶڭگەلەك ٷستەلدەر, سەمينارلار, كونفەرەنتسييالار جەنە باسقا دا عىلىمي فورۋمدار) ٶتكٸزۋ;
- جاستاردى ەسكەري شەرۋلەرگە, ەسكەري بٶلٸمنٸڭ جىل سايىنعى مەرەكەلەرٸنە قاتىسۋعا تارتۋ, ەسكەرتكٸشتەرگە, وبەليسكتەرگە, ەسكەرتكٸشتەرگە گٷل شوقتارىن قويۋ, ۇلى وتان سوعىسى ارداگەرلەرٸ مەن ينتەرناتسيوناليست-جاۋىنگەرلەرگە قۇرمەت كٶرسەتۋ, ەسكەري انت قابىلداۋ, ەسكەري قىزمەتكەرلەرگە ەسكەري ناگرادالار تاپسىرۋ, ارنايى ٸس-شارالاردى ٶتكٸزۋ كەزٸندە ەسكەري بٶلٸمنٸڭ جاۋىنگەرلٸك تۋىن الىپ شىعۋ;
- جاستار اراسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭ, باسقا دا ەسكەرلەرٸ مەن ەسكەري قۇرالىمدارىنىڭ تاريحي ماقساتىن, ولاردىڭ دامۋ, قىزمەت ەتۋ ەرەكشەلٸكتەرٸن جەنە جٷكتەلگەن مٸندەتتەردٸ ورىنداۋداعى ورنىن تەرەڭ تٷسٸنۋدٸڭ بارلىق نىساندارى مەن ەدٸستەرٸمەن تەربيەلەۋ;
- رەسپۋبليكاداعى ەربٸر مەكتەپ پەن كوللەدجدە ەسكەري-پاتريوتتىق كلۋبتاردى, «جاس سارباز» سىنىپتارىن, ٷيٸرمە جۇمىستارىن قۇرۋ تەجٸريبەسٸن جالعاستىرۋ جەنە ولارعا ەسكەري بٶلٸمدەر تاراپىنان باسشىلىق ەتۋ;
- تاريحي ورىندارعا ەكسكۋرسييالار ۇيىمداستىرۋ, تٷرلٸ كٶرمەلەردٸ ارالاۋ, جاستاردى وتان قورعاۋشىلاردىڭ ەرلٸكتەرٸ تۋرالى باياندايتىن كٶركەم ەدەبيەت, تاريحي جەنە ەسكەري ەستەلٸكتەردٸ وقۋعا باۋلۋ.
ٶز كەزەگٸندە, جاستارعا ەسكەري-پاتريوتتىق تەربيە بەرۋدٸ ۇيىمداستىرۋ مەن جٷرگٸزۋدٸڭ بٸرىڭعاي تەسٸلدەرٸن ەزٸرلەۋ مىنالاردى قامتيدى: تۇجىرىمدامالىق جەنە باعدارلامالىق قۇجاتتار اياسىندا جاستارعا ەسكەري-پاتريوتتىق تەربيە بەرۋدٸ ۇيىمداستىرۋ جەنە ٶتكٸزۋ; رەسپۋبليكالىق جەنە وبلىستىق دەڭگەيدە تٸكەلەي ٶزارا ٸس-قيمىلدى قامتاماسىز ەتۋ جەنە ەسكەري-پاتريوتتىق تەربيە مەسەلەلەرٸمەن اينالىساتىن بارلىق وبلىستىق جەنە اۋداندىق قۇرىلىمداردىڭ ٸس-ەرەكەتتەرٸن ٷيلەستٸرۋ; اۋداندىق, قالالىق جەنە وبلىستىق ەسكەري-پاتريوتتىق جيىنداردى ٶتكٸزۋ; رەسپۋبليكالىق ەسكەري-پاتريوتتىق جيىندارعا قاتىسۋ ٷشٸن ٷزدٸك ەسكەري-پاتريوتتىق كلۋبتاردى ٸرٸكتەۋ; ورتالىق مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن, قوعامدىق ۇيىمدارمەن, سونداي-اق شەت مەملەكەتتەردٸڭ جاستار ۇيىمدارىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمدار جاساسۋ; «جاس سارباز» رەسپۋبليكالىق شتابىنىڭ ورتالىق مەملەكەتتٸك جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارمەن جەنە قوعامدىق ۇيىمدارمەن تىعىز بايلانىسىن دامىتۋ; ەرتٷرلٸ فورمالار مەن ەدٸستەردٸ پايدالانا وتىرىپ, مەملەكەتتٸك جەنە قوعامدىق مەكەمەلەردٸ, اۋداندىق جەنە وبلىستىق قۇرىلىمداردى تەڭ دەرەجەدە تارتۋ قاجەتتٸگٸنەن تۋىندايتىن قىزمەت تەپە-تەڭدٸگٸ; جالپى حالىقتىڭ مٷددەلەرٸن ەسكەرە وتىرىپ جەنە بارلىق ەلەۋمەتتٸك جەنە كەسٸبي توپتاردى, ەڭ الدىمەن جاستاردى تارتۋ ارقىلى وقيعالاردىڭ ەسەرٸن ماقساتتى ەتۋ.
باعدارلامانىڭ ماتەريالدىق بازاسىن دامىتۋعا كەلەتٸن بولساق, ەسكەري-پاتريوتتىق قوزعالىسقا ەلەۋمەتتٸك گرانتتار, ەدٸستەمەلٸك جەنە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن قاجەتتٸ رەسۋرستار قۇرىلۋدا. ەلٸمٸزدٸڭ ايماقتارىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كٷشتەرٸنٸڭ ۇلتتىق ەسكەري-پاتريوتتىق ورتالىعىنىڭ فيليالدارى اشىلۋدا. مەكتەپتەر, كوللەدجدەر, جوعارى وقۋ ورىندارى كٸتاپحانالارىنىڭ كٸتاپ قورى تاريحي-پاتريوتتىق باعىتتاعى شىعارمالارمەن تولىعۋدا. ەسكەري-پاتريوتتىق تەربيە بەرۋ بويىنشا ەدٸستەمەلٸك ۇسىنىستار ەزٸرلەنٸپ, جٷزەگە اسىرىلۋدا. ەسكەري بٶلٸمدەردە, وقۋ ورىندارىندا, كٸتاپحانالاردا مەملەكەتتٸك جەنە وبلىستىق دەڭگەيدە پاتريوتتىق سيپاتتاعى اۋديو جەنە بەينە كٸتاپحانالار قۇرىلۋدا.
جاستارعا ەسكەري-پاتريوتتىق تەربيە بەرۋ ٷدەرٸسٸنە باسشىلىق جاساۋ ٷشٸن رەسپۋبليكالىق جەنە ٶڭٸرلٸك دەڭگەيدە ەسكەري-پاتريوتتىق تەربيە جٶنٸندەگٸ ٷيلەستٸرۋ كەڭەسٸ قۇرىلدى, ونىڭ قۇرامىنا مٷددەلٸ مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن قوعامدىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارى كٸردٸ. بۇل جۇمىسقا جاستارعا تەلٸمگەرلٸك جەنە قاداعالاۋ فۋنكتسييالارىن جٷزەگە اسىراتىن مەملەكەتتٸك جەنە قوعامدىق ينستيتۋتتار قاتىسادى. ەسكەري-پاتريوتتىق تەربيە سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ ەرتٷرلٸ ساناتتارى قىزمەتٸنٸڭ نەتيجەلەرٸ زەردەلەنٸپ, انىقتالعان كەمشٸلٸكتەردٸ جويۋ جەنە وڭ تەجٸريبەنٸ بەكٸتۋ ماقساتىندا وقۋ-تەربيە پروتسەسٸنە دەر كەزٸندە قاجەتتٸ تٷزەتۋلەر ەنگٸزٸلٸپ, باقىلاۋ جٷرگٸزٸلۋدە.
وسىنداي ٸلكٸمدٸ ٸستەردٸڭ تٷپكٸلٸكتٸ نەتيجەسٸ قازٸرگٸ زامانعى مٸندەتتەر مەن ەلٸمٸزدٸڭ دامۋ ماقساتىنا جاۋاپ بەرەتٸن جاستاردى ەسكەري-پاتريوتتىق تەربيەلەۋ جٷيەسٸن قالىپتاستىرۋدى كٶزدەيدٸ. اتاپ ايتقاندا, جاستاردىڭ قازاقستان تاريحى مەن مەدەنيەتٸنە قاتىستىلىق سەزٸمٸن نىعايتۋ, ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ, بەلسەندٸ ٶمٸرلٸك ۇستانىمى بار ازاماتتى تەربيەلەۋ, قارۋلى كٷشتەردٸڭ يميدجٸن ارتتىرۋ جەنە ەسكەري قىزمەتتٸڭ بەدەلٸن نىعايتۋ سىندى شارالاردى ٸلگەرٸلەتەدٸ.
