بۇل – سەمەن ۋرالوۆ. «ودناكو ەۆرازييا» جوباسىنىڭ جەتەكشٸسٸ. جوبا ەۋرازييالىق ينتەگراتسييانى زەرتتەيدٸ. انىعىراق ايتساق, ماقتايدى. كەمشٸلٸگٸن كٶرسەتپەيدٸ. ماقساتى سول. مەسكەۋ ساپارى بارىسىندا بٸزدٸ, جۋرناليستەردٸ «دۋالاماق» بولدى. دۋالانىپ كەلگەندەرٸ بار, دۋالانىپ كەتكەندەرٸ قانشاما. ساپاردىڭ ٷشٸنشٸ كٷنٸ وسى ۋرالوۆ بٸزگە «دەرٸس» وقىدى. «بٸزدە بٸر دە بٸر وداقتىق مەديا جوق» دەپ باستادى ەڭگٸمەسٸن ەلگٸ. بٸراق بۇل كەز جەلتوقساننىڭ باسى ەدٸ. ەۋرازييالىق وداق ەلٸ قۇرىلماعان دا. قۇرىلماي قالۋى دا مٷمكٸن دەگەن ٷمٸت وتى ٶشپەگەن كەز.
– كەشٸرٸڭٸزدەر, سٶزٸمدٸ تٷزەيٸن. پوستكەڭەستٸك مەديا جوق دەگٸم كەلگەن.
– سٸز سٶز ەتٸپ وتىرعان مەديا وسى وداقتى جاقتايتىن رەسەيدەگٸ جٷزدەگەن اقپارات قۇرالىنىڭ قوسىنىنا قوسىلىپ كەتەدٸ عوي. مۇنىڭ قاجەتٸ قانشا?
زالدىڭ ارعى تٷكپٸرٸنەن وسىلاي دەپ ايعاي سالعان ەزٸربايجان باۋىرلاردىڭ داۋسى سەمەنوۆتٸ سەلت ەتكٸزدٸ.
– نەگە ولاي ويلايسىز? مۇنداي ورتالىق قۇرىلىپ جاتسا ەۋرازييالىق وداقتى 3 سۋبەكتٸنٸڭ, مەسكەۋدٸڭ, استانانىڭ جەنە مينسكٸنٸڭ كٶزقاراسى تۇرعىسىنان باعالايتىن بولادى. ايتپاقشى, 5 سۋبەكتٸنٸڭ.... ەرەۆان انىق كٸرەدٸ. قىرعىزدار دا قوسىلاتىن بولدى. كەشە عانا بٸشكەكتەن ورالدىم. بٸراق, مەرزٸمٸ ەزٸر بەلگٸسٸز. بەلكٸم, ودان دا كٶپ بولۋى مٷمكٸن... تەۋەلسٸز دەپ اتاۋعا بولاتىن, بٸراق بەلگٸلٸ بٸر مەسەلەگە بايلانىستى رەسەيدٸڭ قامقورلىعىن قاجەت ەتەتٸن وڭتٷستٸك وسەتييا مەن ابحازييا بار. ولاردىڭ دا ٶز پوزيتسيياسى بار ەكەنٸن ۇمىتپاۋ كەرەك. ەسكەرۋ كەرەك
مۇندايدا گرۋزين قالاي تىنىش وتىرسىن? سەمەنگە قاراتا «اراعا وت سالىپ وتىرسىز...» دەدٸ. ٶيتكەنٸ زالدا ەلەمدٸك قاۋىمداستىق مويىنداماعان جەنە مويىنداي قويۋى نەعايبىل ابحازييا جۋرناليستەرٸ وتىرعان-تۇعىن. گرۋزين جۋرناليسٸ ٶزٸن گيو مديۆاني دەپ تانىستىردى. سەمەن ساسقان جوق.
– ايتپاقشى, تبليسيدە ەلدٸڭ وداققا قوسىلۋىن قالايتىن ىقپالدى ارميان كەسٸپكەرلەرٸنٸڭ ٷلكەن توبى بار. ارمياندار مەسكەۋدە دە مىقتى, بٸلەسٸز عوي? كەسٸپكەرلەرٸن ايتام. ەۋرازييالىق وداق ولارعا قاجەت. ەگەر ەرتەڭ بٸزدٸڭ قاتارىمىزعا يران قوسىلاتىن بولسا, وداقتىڭ ستراتەگييالىق ماڭىزى ودان سايىن ارتادى.
ەرەۆان انىق كٸرەدٸ. قىرعىزدار دا قوسىلاتىن بولدى. كەشە عانا بٸشكەكتەن ورالدىم. بٸراق, مەرزٸمٸ ەزٸر بەلگٸسٸز. بەلكٸم, ودان دا كٶپ بولۋى مٷمكٸن... تەۋەلسٸز دەپ اتاۋعا بولاتىن, بٸراق بەلگٸلٸ بٸر مەسەلەگە بايلانىستى رەسەيدٸڭ قامقورلىعىن قاجەت ەتەتٸن وڭتٷستٸك وسەتييا مەن ابحازييا بار. ولاردىڭ دا ٶز پوزيتسيياسى بار ەكەنٸن ۇمىتپاۋ كەرەك. ەسكەرۋ كەرەك
سەمەن سەل ٷنسٸز قالدى.
– كلينتون بەگٸم جاڭا ەكونوميكالىق وداقتان قورقادى. بٸزدٸڭ ٷلكەن كٷشكە اينالارىمىزدى بٸلەدٸ. باتىس پەن اقش بٸزگە كەدەرگٸ كەلتٸرٸپ, اياقتان شالۋعا تىرىسىپ باعادى. قايتەدٸ ەندٸ, ولاردى دا تٷسٸنۋگە بولار. ايتپاقشى, ۋكراينادان كەلگەن جۋرناليستەر بار ما?
زالدىڭ شەتكٸ بۇرىشىندا ەلدەكٸم قول كٶتەردٸ.
– امەريكا ٷشٸن شەكارا جوق. ولار كەز-كەلگەن جەرگە, كەز-كەلگەن ەلدٸڭ ٸشكٸ ٸسٸنە تۇمسىق تىعادى. قازٸرگٸ تٷرلٸ-تٷستٸ رەۆوليۋتسييانى الدىمەن سەربييادا سىناپ كٶردٸ. كەيٸننەن گرۋزيياعا اۋىز سالدى. ارتىنشا ۋكرايناعا جەتٸپ, سوڭىنان قىرعىزستاندى دا الا كەتتٸ. ولاردىڭ قۇلاشى قانداي كەڭ, كٶردٸڭٸز بە? قازٸر ۋكرايناعا قايتا اينالىپ سوقتى. وسى ارالىقتا مولداۆييانىڭ پارلامەنتٸن ٶرتەپ جٸبەردٸ. مۇنىمەن اينالىساتىن ارنايى توپ بار. مەنەدجەرلەر. ولار ٶزارا دوس. ال بٸز جەمتٸكپٸز...
ال ۋكراين جۋرناليسٸ ٷندەگەن جوق... شۋ شىعارعىسى كەلمەدٸ مە, ەلدە سەمەننٸڭ (مەسكەۋدٸڭ) ساياساتىن قولداعان تٷرٸ مە, و جاعىن بٸلمەدٸك.
....
تەرەڭدەتٸلگەن ساياسي ينتەگراتسييانىڭ ۋاقىتى ەلٸ جەتكەن جوق. بٸراق كەزٸ كەلەدٸ. ەزٸر بۇل وداقتىڭ قۇرىلىمى تٷسٸنٸكسٸز. زاڭدىق, تەحنيكالىق قالىپتاسۋ كەزەڭٸنەن ٶتكەن جوقپىز. بٸراق, بٸزگە قالاي بولسا دا, ساياسي ينستيتۋتتار قاجەت. سولاردىڭ كٶمەگٸمەن ەكونوميكالىق ينتەگراتسييانى تەرەڭدەتە تٷسەمٸز.
[caption id="attachment_8880" align="alignright" width="334"]
ال بۇل الەكسەي پيلكو. ەۋرازييالىق كوممۋنيكاتسييا ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى. ورتالىقتىڭ وداقتاس ەلدەردٸڭ اقپارات تاراتۋشىسىنا اينالۋىن ارماندايدى ەكەن.
«ينتەگراتسيياعا ٷلكەن ٷمٸتپەن قارايمىن. دەگەنمەن, سەمەننٸڭ سٶزٸمەن كەلٸسپەيمٸن. بٸز ٷلكەن وداقپىز. بٸراق ٶزدٸگٸمٸزدەن كٷن كٶرە المايمىز», – دەپ بٸر قويدى.
– ەۋرازييالىق ەكونوميكالىق وداق. ەزٸر بۇل وسىلاي اتالادى...– دەدٸ ەندٸ بٸردە.
بۇل ارادا بٸز دە ٷنسٸز وتىرا المادىق.
– مۇنىمەن نە دەگٸڭٸز كەلەدٸ, الەكسەي مىرزا?
– ەۋرازييالىق ينتەگراتسييا العاش جوبا رەتٸندە تالقىلانىپ جاتقان تۇستا, وسىناۋ ەكونوميكالىق وداققا ساياسي ينتەگراتسييانىڭ ەلەمەنتتەرٸ كٸرٸكتٸرٸلمەك بولدى. بۇل اشىق تالقىلاندى. بٸلەتٸن بولارسىز? ەرينە, بۇل تٷرلٸ پٸكٸرتالاس تۋعىزدى. مەنٸڭ بۇل تاراپتاعى پٸكٸرٸم مىناداي: تەرەڭدەتٸلگەن ساياسي ينتەگراتسييانىڭ ۋاقىتى ەلٸ جەتكەن جوق. بٸراق كەزٸ كەلەدٸ. ەزٸر بۇل وداقتىڭ قۇرىلىمى تٷسٸنٸكسٸز. زاڭدىق, تەحنيكالىق قالىپتاسۋ كەزەڭٸنەن ٶتكەن جوقپىز. بٸراق, بٸزگە قالاي بولسا دا, ساياسي ينستيتۋتتار قاجەت. سولاردىڭ كٶمەگٸمەن ەكونوميكالىق ينتەگراتسييانى تەرەڭدەتە تٷسەمٸز.
– نو ەتو ۋجە نە سويۋزنيچەسكوە, ا كولونيالنوە مىشلەنيە, – دەدٸ زالدىڭ ارتقى جاعىنداعى داۋىس (ەدەيٸ اۋدارماي بەرٸپ وتىرمىز). تاعى دا ەزٸربايجان باۋىرلار ەكەن.
پيلكو كٸرپٸدەي جيىرىلا قالدى.
– سٸز ٶزبەكسٸز بە?...
جۋرناليستٸڭ جاۋابىن كٷتكەن جوق, جالعاستىرىپ كەتتٸ.
– اقش اۋعانستاندا جەڭٸلٸس تاپقاننان كەيٸن, ورتا ازيياداعى ىقپالىنان دا ايىرىلىپ جاتىر. بٸراق كەتكٸسٸ جوق...
تٸلٸن تٸستەپ قالدى. اتاڭا نەلەتتەردٸڭ دەپ ايتقىسى كەلگەن سيياقتى. بايقاۋىمشا, جۋرناليستەردٸڭ الدىندا ابىرويىن تٶككٸسٸ كەلمەدٸ.
– يە, كەتكٸسٸ جوق. ٶڭٸردەگٸ ەسكەري ىقپالىن ساقتاپ قالۋعا تىرىسىپ جاتىر. كٷنٸ بٷگٸنگە دەيٸن ورتالىق ازييادا – بٸشكەكتٸڭ ٸرگەسٸندەگٸ ماناس بازاسىن پانالادى. ەندٸگٸ جەردە بۇل دا جوق. ولار جاڭا الاڭ ٸزدەستٸرەدٸ.
ٶزبەكستانعا قاتتى سەنٸپ وتىر. قايتسٸن... باسقا بارار جەرٸ دە, سەنەرٸ دە جوق ولاردىڭ. ورتالىق ازيياداعى 5 مەملەكەت: قازاقستان رەسەيدٸڭ ۇقشۇ (ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك شارتى ۇيىمى) بويىنشا وداقتاسى. قىرعىزستان ەۋرازييا وداعىنا كٸرۋگە ۇمتىلىپ جاتىر. ولار امەريكانىڭ ەسكەري بازاسىنان قۇتىلعانىنا قۋانباسا, قايعىرعان جوق. تەجٸكستاندا ايماقتاعى ەڭ ٸرٸ رەسەيلٸك 201-شٸ ەسكەري بازا ورنالاسقان. ال تٷركمەنستاننىڭ نەيترالدى مەملەكەت دەگەن رەسمي ستاتۋسى بار.ەندەشە, كٸم قالدى?
ازداعان ٷزٸلٸستەن كەيٸن «تەرەڭدەتٸلگەن ساياسي ينتەگراتسييانىڭ جەدەل جەتۋٸن» قالايتىن پيلكو ٷزٸلگەن ەڭگٸمەنٸ قايتا جالعادى. تەگٸ زالدان ساۋال قويعان ەلگٸ ەزٸربايجان جۋرناليسٸن ٶزبەك دەپ قابىلداعان بولۋى كەرەك.
– بٸراق, اق ٷيدٸڭ ەرەكەتٸ ٸسكە اسپايدى. تاشكەنت ۆاشينگتون مەن مەسكەۋدٸڭ اراسىنداعى تەپەتەڭدٸكتٸ ساقتاۋعا تىرىسادى. ونىڭ ٷستٸنە ٶزبەكتەر ەۋرازييالىق وداقپەن اراداعى ەركٸن ساۋدا ايماعىنا قول قويعالى وتىر. اقش پەن ەسكەري ەرٸپتەستٸكتٸ كەڭەيتپەي تۇرىپ, كەرٸموۆ ون وينالادى. كٶر دە تۇرىڭىزدار...
پيلكو وسىلايشا ٶز-ٶزٸن سەندٸرگەندەي بولدى. ال بٸز مەسكەۋ ساپارىنان بٸر نەرسەنٸ ويعا تٷيٸپ قايتتىق. «ورىستان كٶرشٸڭ بولسا, ايبالتاڭ جانىڭدا بولسىن!».
دۋمان بىقاي.
