بٷگٸن م.ەۋەزوۆ اتىنداعى وقمۋ-دا «ۇلت تاريحىنداعى وربۇلاق شايقاسى: ۇلى جەڭٸستٸڭ اقيقاتى جەنە ماڭىزى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-تەورييالىق كونفەرەنتسييا ٶتتٸ. بۇل باسقوسۋدىڭ ەرەكشەلٸگٸ - قازاق مەملەكەتتٸلٸگٸنٸڭ تۇتاستىعىن ساقتاۋداعى ايرىقشا ورىن الاتىن وربۇلاق شايقاسى جايلى حالىقارالىق دەڭگەيدەگٸ عىلىمي جيىننىڭ ٶڭٸردە العاش رەت ٶتۋٸ.
پلەنارلىق مەجٸلٸسكە قاتىسقان مودەراتورلار: ش.ۋەليحانوۆ اتىنداعى تاريح جەنە ەتنولوگييا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ز.قابىلدينوۆ پەن «جەتٸ جارعى جەنە قوجابەرگەن جىراۋ» حالىقارالىق قايىرىمدىلىق قورىنىڭ تٶراعاسى ب.تۇرعاراەۆ.سونداي-اق, سامارقاند مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى ە.مۋسۋرمانوۆ, ي.اراباەۆ اتىنداعى قىرعىز مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ رەكتورى ت.ابدىراحمانوۆ, ق.جۇبانوۆ اتىنداعى اقتٶبە ٶڭٸرلٸك مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى ا.ايتالى, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى م.مىرزاحمەتوۆ جەنە ەلٸمٸزگە بەلگٸلٸ اقىن-جازۋشىلار مەن جۋرناليستەر قاتىستى.
جيىندا العاشقى بولىپ سٶز العان وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ج.تٷيمەباەۆ وربۇلاق شايقاسىنىڭ ماڭىزىنا توقتالدى.
«ەلباسىمىز «تاريحتى تانىپ, زەردەلەۋ كەرەك, تاريحتى تارازىلاۋ قاجەت, سوندا تاعدىرىڭدى, بٷگٸنگٸ تۇرپاتىڭدى تانيسىڭ, كەلەشەگٸڭدٸ باعدارلايسىڭ, الداعى جٷرەر جولىڭنىڭ سٸلەمٸن تاباسىڭ» دەگەن بولاتىن.
تاريحتا ەرەكشە ٸز قالدىرعان قازاق حالقى ٷشٸن ازاتتىق جولىندا ۇلى جەڭٸستەردٸڭ بٸرٸ جەنە بٸرەگەيٸ – وربۇلاق شايقاسى.
بۇل – ۇلتتىق تاريحتىڭ جاۋىنگەرلٸك داڭق شەجٸرەسٸندە ەرلٸك پەن قاھارماندىقتىڭ جەنە وتانشىلدىقتىڭ ٶنەگەسٸ بولىپ ايشىقتالىپ قالدى. بٷگٸنگٸ عىلىمي جيىن وربۇلاق شايقاسىنداعى ۇلى جەڭٸسكە 375 جىل تولۋىنا وراي ۇيىمداستىرىلىپ وتىر», - دەدٸ ج.قانسەيٸتۇلى.
عىلىمي-تەورييالىق كونفەرەنتسييادا ش.ۋەليحانوۆ اتىنداعى تاريح جەنە ەتنولوگييا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ز.قابىلدينوۆ «وربۇلاق شايقاسىنىڭ ەلەمدٸك تاريحي ماڭىزى» اتتى بايانداما جاسادى.
سونداي-اق, «ارداگەرلەر ۇيىمى» تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى ٶ.وزعانباەۆ «وربۇلاق شايقاسىنداعى ۇلى جەڭٸس جەنە رۋحاني جاڭعىرۋ تاريحي ساباقتاستىعى», سامارقاند مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسور ە.مۋسۋرمانوۆ «سامارقاند – رەگيستان ەلەمدٸك ٶركەننيەتتٸڭ التىن قازىناسى. جالاڭتٶس باھادٷردٸڭ ەرلٸك ەڭبەگٸنٸڭ تاريحي ماڭىزى», ي.اراباەۆ اتىنداعى قىرعىز مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ رەكتورى ت.ابدىراحمانوۆ «قازاق-قىرعىز حالقىنىڭ ورتاق جاۋعا قارسى تۇرىپ كٷرەسۋٸنٸڭ تاريحي ماڭىزى. قوس باتىرلار كٶتەن مەن تاباي» تاقىرىبىندا بايانداما جاسادى.
ايتا كەتەرلٸگٸ, وربۇلاق شايقاسى – قازاق حالقىنىڭ جوڭعار شاپقىنشىلىعىنا قارسى ۇزاققا سوزىلعان ازاتتىق سوعىستارىنىڭ بٸرٸ.
بۇل 1643 جىلدىڭ جازىندا سالقام جەڭگٸرحان باسقارعان 600 قازاق جاۋىنگەرٸ مەن 50 مىڭ جوڭعار قولىن باسقارعان باتىر قونتايشى اراسىنداعى شايقاس.
تاريحي دەرەكتەرگە سٷيەنسەك, قازاق جاۋىنگەرلەرٸ جوڭعاردىڭ 50 مىڭ ەسكەرٸن وربۇلاق تۇسىندا توقتاتىپ, 10 مىڭ ەسكەرٸن جويعان. كەيٸننەن جەڭگٸرحانعا 20 مىڭ قولدى باستاعان جالاڭتٶس باتىر كٶمەككە كەلٸپ, ويسىراعان جوڭعارلاردى كەيٸن شەگٸنۋگە مەجبٷر ەتكەن.
باسقوسۋ سوڭىندا كونفەرەنتسيياعا قاتىسۋشىلار اراسىندا پٸكٸر الماسۋ ٶتٸپ, عالىمدار تاراپىنان جاسالعان ۇسىنىمدار قارالدى.
وقو ەكٸمٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ
