ترەناجەردٸ قولدانىپ, ادام دەنساۋلىعىن نىعايتۋعا جەنە سپورتتىق جاتتىعۋ جاساۋ بارىسىندا بۇلشىقەتتەرٸن جاتتىقتىرۋعا بولادى. بۇدان باسقا جاتتىعۋ كەزٸندە قۇرىلعىداعى گەنەراتوردى قوسىپ, تەگٸن ەلەكتر قۋاتىن ٶندٸرۋگە دە بولادى. سول ارقىلى ەر تٷرلٸ قوسىمشا قۇرالداردىڭ كٶمەگٸمەن تۇراقتى توققا تٷرلەنٸپ, 220 ۆولتقا دەيٸنگٸ كەرنەۋگە كٶتەرٸلەدٸ. ياعني كەز كەلگەن قۇرالدى (تەلەفون, پلانشەت) قۋاتتاۋعا بولادى.
وسىلايشا ترەناجەر ەلەكتر ەنەرگيياسىن ٷنەمدەۋ كٶزٸ رەتٸندە قاراستىرعان. قوسالقى بٶلشەك رەتٸندە كەسكٸش-ۇساقتاعىشى بار قوقىس جەشٸگٸن ورناتقان. مەكەمەدەگٸ پلاستيك, قاعاز تٷرٸندەگٸ قوقىستى ۇساقتاۋ ارقىلى كٶپ ورىن المايتىنداي كٶلەمٸن ازايتۋعا بولادى نەمەسە ٸسكە جارامدى ەتٸپ قايتا ٶڭدەپ, بالقىتىپ, ەر تٷرلٸ پٸشٸندەگٸ كەدەسىيلار, بۇيىمدار جاساۋعا دا بولادى.
ٶنەرتاپقىش وقۋشىلار بولاشاقتا وسىنداي ارتىقشىلىعى كٶپ قۇرىلعىنىڭ بەس تٷرٸن جاساۋدى جوسپارلاپ وتىر. مەكتەپتٸڭ ٷش قاباتىنا ٶلشەمدەرٸن تٷرلەندٸرٸپ, باستاۋىش بۋىن, ورتا بۋىن جەنە جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى مەن مۇعالٸمدەر, مەكتەپ قىزمەتكەرلەرٸنە ەر دەلٸزگە ەكٸ-ەكٸدەن ۆەلوسيپەد قويماق ويلارى بار.
– ٸستەن شىققان ۆەلوسيپەد بٶلشەكتەرٸن الىپ, كەز كەلگەن ديزايندا تٷرلەندٸرٸپ جاساۋعا بولادى. ول ٷشٸن 12 ۆولتقا دەيٸنگٸ گەنەراتور كەرەك. پەدال ٷشٸن ارنايى بەرٸلٸس قاجەت, گەنەراتوردان شىققان ەلەكتر توعىن جيناقتاپ, اينىمالى توقتان تۇراقتى توققا اينالدىراتىن ارنايى ديودتى تٷرلەندٸرگٸش قۇرال ارقىلى اككۋمۋلياتورعا جيناقتالادى. ەلەكتر قۋاتىن 12 ۆولتتان 220 ۆولتقا دەيٸن كٶتەردٸك. ۇيالى تەلەفوندى, كەسكٸش قۇرالدى دا قۋاتتاۋعا بولادى. اردۋينومەن جاسالعان باعدارلاما قوقىس جەشٸگٸ تولعان كەزدە تەلەفون نەمەسە پلانشەتكە داتچيك ارقىلى حابارلاما بەرەدٸ. حابارلاما كەلگەننەن كەيٸن جەشٸكتٸ بوساتىپ, قايتا قوقىس جيناۋعا كٸرٸسەدٸ», – دەيدٸ «اقىلدى» ۆەلوسيپەد اۆتورلارى.
ٶنٸمدٸ ورتا بۋىن وقۋشىلارىنا قولدانىپ, ەكسپەريمەنت جاساعان. مەكتەپ وقۋشىلارى قۇرىلعىعا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, ساباق اراسىندا قوڭىراۋدا ترەناجەر رەتٸندە پايدالانۋدا.
جوبانى تابىس كٶزٸنە دە اينالدىرىپ, بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸندە عانا ەمەس, جارناما جاساپ, كەز كەلگەن قوعامدىق ورىنداردا پايدالانۋعا بولادى. ەرٸ دەنساۋلىققا پايدالى, تەگٸن ەلەكتر ەنەرگييا كٶزٸ, سونداي-اق پلاستيك قوقىستاردى قايتا ٶڭدەۋ مەسەلەسٸن قاراستىرۋدا تاپتىرمايتىن ٶنٸم.
جوبا اۆتورلارى 10-سىنىپ وقۋشىلارى جانەركە ىسقاقوۆا, جەنييا ەلٸمعازينە, جانەركە زاكيروۆا, ايگەرٸم ەرجانقىزى.
ايتا كەتەيٸك, مۇعالٸمدەر جوبالارىن ٸت حاكاتون سايىسىنا ۇسىنىپ, ٸ ورىن يەلەندٸ. وسى ايدا ٶتەتٸن ٸت چەمپيوناتقا قاتىسۋعا ەزٸرلەپ وتىر.
