بۇل بٸز اشىپ وتىرعان جاڭالىق ەمەس. قاي زاماندا بولماسىن تەلەارنالارعا قويىلاتىن تالاپ وسى تۇرعىدان بولۋى شارت.
قازاق تٸلٸن قويىرتپاق جاساعان باعدارلامالار
ٶكٸنٸشكە وراي, ٷلكەنٸمٸز بار, كٸشٸمٸز بار, بەرٸمٸز بٸرٸگٸپ ەۋرازييا-1 ارناسىنان بەرٸلەتٸن «قالاۋلىم» باعدارلاماسىن قالامايتىنىمىزدى ايتىپ, جاپتىرا المادىق. «باياعى جارتاس – سول جارتاستىڭ» ەنٸنە سالىپ, ەلٸ جالعاسىپ كەلەدٸ.
انا تٸلٸندە ەكٸ سٶزدٸڭ باسىن قوسا الماي, تۇسالعان اتتاي كٸبٸرتٸكتەيتٸن جٷرگٸزۋشٸسٸ كەنتال وسى ارناداعى «سٶز سٸزدە» حابارى جايىندا ەڭگٸمە ايتىپ سٶزٸمدٸ شىعىنداعىم جوق! تەك قانا «شوقپاردى ەلٸنە قاراي كٶتەرسە ەتتٸ» دەگٸم كەلەدٸ.
ول از دەسەڭٸز, «ەندٸجاندا بٸر اپام بار, مۇنان ٶتكەن سوراقىنىڭ» كەرٸ كەلٸپ, كتك ارناسىنان «كەل كەلٸنٸم» باعدارلاماسىنىڭ شىعا باستاعانى دا بٸراز ۋاقىتتىڭ جٷزٸ بولدى. قاراڭىزشى, اينالدىرعان ەكٸ سٶزدەن قۇرالىپ, بٸر سٶيلەمنەن تۇراتىن باعدارلامانىڭ تاقىرىبىندا تىنىس بەلگٸسٸنەن جٸبەرٸلگەن ەكٸ قاتە تۇر.
قازاق تٸلٸنٸڭ گرامماتيكاسىندا تاقىرىپ جازىلعاندا تىنىس بەلگٸلەرٸن قويماۋعا بولادى دەگەن ەرەجەنٸ وقىعان دا, ەستٸگەن دە ەمەسپٸن. ال باعدارلامانىڭ ٸشكٸ مازمۇنىنا كٶڭٸل اۋدارساڭىز, ەنە اتاۋلى ٶز ۇلىنا دٷيٸم قىزدىڭ ٸشٸنەن كەلٸن ٸزدەيدٸ. «مەن كەلٸن بولۋعا لايىقپىن» دەپ بٸلەك سىبانىپ, تٷكپٸر-تٷكپٸردەن ٷمٸتكەر قىزدار اعىلىپ كەلٸپ جاتادى.
كٶپكە توپىراق شاشۋدان اۋلاقپىن, نەبٸر يبالى, يمانجٷزدٸ بويجەتكەندەر ٷمٸتكەرلەر قاتارىنا ٸلٸكپەي, كەرٸ قايتتى. سول توپقا ٸلٸگٸپ, بٷگٸنگٸ كٷنٸ ەفيردە باق سىناپ جٷرگەن قىزداردىڭ ٸشٸندە دە ايدا, ايسەۋلە, گٷلبارشىن سىندى ساناۋلى عانا يبالى, تەربيەلٸ قىزداردىڭ جٷرگەنٸن كٶرمەندەر جاقسىلى بٸلەتٸنٸ انىق.
ال سٶيلەسە, اۋىزدىعا سٶز, جٷرسە, اتتىعا جول بەرمەيتٸن – ەسەم, زارينا, سانا ەفيرگە شىققاندا دالاعا شىعىپ كەتكٸڭ كەلەدٸ. تٸپتٸ, وتىرعان وتىرىسىنىڭ ٶزٸ جيٸركەنٸش تۋدىراتىن لاۋرا سيياقتى قىزداردىڭ ەفيردە تايراڭداۋىنا جول بولسىن!
تٷسٸنگەن كٸسٸگە ەفير, ساحنا – كيەلٸ ورىن. قانشاما ميلليون قازاقتىڭ الدىنا شىعىپ الىپ, ەدەپتٸ بەلٸنەن باسىپ, اۋزىنا كەلگەنٸن سٶيلەپ, ەبەستٸك ٸس-ەرەكەتتەر كٶرسەتۋگە ولارعا كٸم قۇقىق بەردٸ? ٶز تٸلٸنەن قويىرتپاق جاساعان ٶزگە ۇلت ٶكٸلدەرٸن كٶرگەنٸڭٸز بار ما? ولاي بولسا, قازاعىمنىڭ قاسيەتتٸ تٸلٸن شۇبارلاپ, قورلاۋعا رۇقسات بەرٸپ وتىرعان كٸمدەر?
تەلەديدار كٶپتٸڭ اقپاراتتىق-تانىمدىق قۇرالى بولعاندىقتان, تٷسكٸ دەمالىس ۋاقىتىندا ارنانى قوسساڭ, ۋ دا شۋ, ايرا-جايرا بولىپ جاتقان وسى باعدارلامالاردان كٶزٸڭ سٷرٸنەدٸ. از دا ەمەس, كٶپ تە ەمەس – ٷش ساعاتتىق باعدارلاما!
بەتٸمەن كەتكەن قىز, ۇساقتالعان جٸگٸتتەر
سوڭعى ۋاقىتتا «قانداي تاماشا دٷنيە بار ەكەن» دەپ ەمەس, «بٷگٸن نە سۇمدىقتارى بار ەكەن» دەپ ەرٸكسٸز تەلەديداردى قارايتىن بولدىم.
ٶزٸنە كەلٸن تاڭداپ كەلگەن تٶرت ەنە دە سيپاي قامشىلاپ, كيٸز قازىقتاي بىلقىلدايدى. اشىق پٸكٸر, ٶتكٸر سىن ايتىپ, بولاشاق كەلٸندەر, ەرتەڭگٸ انالاردى دەر كەزٸندە تەزگە سالۋ جوق.
ەر باعدارلامانىڭ تٸزگٸنٸ جٷرگٸزۋشٸنٸڭ قولىندا دەسەك, وسى حابار بارىسىندا قىزداردىڭ الدىنا وتىرىپ الىپ, ولار نە ايتسا دا, نە ٸستەسە دە «تەيت» دەۋگە شاماسى كەلمەي, جىمييا قاراپ وتىرا بەرەتٸن جٷرگٸزۋشٸ بويجەتكەننٸڭ شاراسىز ەرەكەتٸنە نە جورىق?!
جارتى عاسىردان اسقان ۇستازدىق ەڭبەگٸمدە وقىپ-تٷيگەنٸم بويىنشا, التى الاشتىڭ جٸگٸتتەرٸ بەكزاتتىقتارىن, ازاماتتىقتارىن تانىتىپ, قىزعا ٶزدەرٸ سٶز سالۋشى ەدٸ.
جاڭارعان جاڭا قوعامنىڭ جاستارى عوي دەپ تٷسٸنٸستٸكپەن قارايىن دەسەڭ دە, «انا جٸگٸتتٸ قالاپ كەلدٸم, مىنا جٸگٸتتٸ قالاپ كەلدٸم» دەپ, كٶز جاسىن كٶلدەتٸپ تۇرعان قىزداردى كٶرگەندە, كٸرەرگە تەسٸك تابا الماي قالادى ەكەنسٸڭ. قۇنان مەن دٶنەندٸ, قوشقار مەن تەكەنٸ اجىراتا الماي, بوس سٶزگە ۇرىنىپ, ۇساقتانىپ وتىرعان جٸگٸتتەردٸ كٶرگەندە, تٸپتٸ قارىنىڭ اشادى.
«ادامعا تەربيە اتا-انادان, ۇستازدان, ورتادان بەرٸلەدٸ» دەگەن عيبراتتى دا ۇلى اباي ايتىپ كەتكەن. ولاي بولسا, ەل ٸشٸندە جٷرگەن بولاشاق ەربٸر كەلٸن وسى حاباردى قارايتىن بولسا, «وسىنداي كەلٸن بولۋ كەرەك» دەپ ەمەس, «وسىنداي كەلٸن بولماۋ كەرەك» دەپ ساباق الۋى تيٸس. ەيتپەسە, وسى باعدارلامانى قاراماعاندارى تٸپتٸ جاقسى بولار ەدٸ.
گٷلبانۋ تٶلەنوۆا,
ٶسكەمەن قالاسى, ارداگەر-ۇستاز.
https://dalanews.kz/25192
