وبليگاتسييالار تۋرالى بٸلۋ قاجەت ەڭ ماڭىزدى اقپارات - قارىزدى ٶتەۋ كٷنٸ. ەميتەنت نەگٸزگٸ قارىزدى ٶتەۋگە مٸندەتتەمە العان كەزدە, ونى ٶتەۋگە دەيٸنگٸ كٸرٸستٸ بٸلۋگە تيٸس. بەلگٸلٸ بٸر ۋاقىت كەزەڭٸندە, كٶپ جاعدايدا جارتى جىل كٶلەمٸندە پايىز تٶلەنەدٸ, ونىڭ كەزەڭٸ باستاپقى كەلٸسٸمدەرگە بايلانىستى ٶزگەرەدٸ.
كومپانييالار نەمەسە مەملەكەتتٸك قۇرىلىمدار جاڭا جوبالاردى قارجىلاندىرۋ, بۇرىننان بارلارىن قايتا قارجىلاندىرۋ جەنە جالپى اعىمداعى وپەراتسييالاردى قولداۋ ماقساتىندا قوسىمشا اقشا قاجەت بولعاندا وبليگاتسييالار شىعارادى جەنە ساتادى.
وبليگاتسييانىڭ قانداي تٷرلەرٸ بار?
اكتسييالار سيياقتى وبليگاتسييالاردىڭ دا بٸرنەشە تٷرلەرٸ بولادى. ولار:
- كورپوراتيۆتٸك وبليگاتسييالار – كومپانييالار بيزنەسٸن دامىتۋ ماقساتىندا شىعارعان باعالى قاعازدار. سول ارقىلى جۇمىستىڭ ٶرٸسٸن كەڭەيتۋ نەمەسە كورپوراتيۆتٸك شىعىنداردى جابۋ ماقساتىندا كومپانيياعا قوسىمشا قارجى تارتۋ جٷزەگە اسىرىلادى.
- مەملەكەتتٸك وبليگاتسييالار – قارجى مينيسترلٸگٸ ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن, مەملەكەتتٸك قارىزدى قايتارۋ سيياقتى شىعىنداردى ٶتەۋ ماقساتىندا شىعارعان باعالى قاعازدار. ونى ساتىپ العان كەزدە سٸز مەملەكەتكە قارىز بەرەسٸز. ونىڭ بانكروتقا ۇشىراپ, قارىزدى قايتارا الماي قالۋ مٷمكٸندٸگٸ ٶتە تٶمەن. سوندىقتان مۇنداي باعالى قاعازدارعا دەگەن سەنٸم ٶتە جوعارى.
نومينال – 1 وبليگاتسييا قارىزىنىڭ كٶلەمٸ. ەگەر نومينالدى شىعارىلعان وبليگاتسييالاردىڭ جالپى سانىنا كٶبەيتسەك, ەميتەنتتٸڭ قانشا اقشا قارىزعا الاتىنىن بٸلۋگە بولادى. ەگەر نومينال 1 مىڭ تەڭگە بولىپ, شىعارىلعان وبليگاتسييا سانىڭ 100 مىڭ دەپ ەسەپتەسەك, وندا 1 مىڭدى 100 مىڭعا كٶبەيتەمٸز دە, بارلىعى 100 ملن شىعادى. دەمەك, ەميتەنت 100 ملن تەڭگە تارتىپ وتىر دەگەن سٶز.
تاعى دا ناقتىلاپ تٷسٸندٸرەتٸن بولساق, نومينال – ەميتەنت ينۆەستورعا ۇسىنعان بوندتىڭ باستاپقى قۇنى. كٶپ جاعدايدا, جەرگٸلٸكتٸ نارىقتا 1 باعالى قاعازدىڭ نومينالى 1 مىڭ تەڭگەگە تەڭ. شەتەلدەردە 1 مىڭ دوللاردان باستالىپ, 100 مىڭ دوللارعا دەيٸن جەتەدٸ. وبليگاتسييالار بيرجادا ساتىلعان كەزدە ونىڭ باعاسى نومينالدان جوعارى نە تٶمەن بولىپ قۇبىلۋى مٷمكٸن. بٸراق مەرزٸمٸ بٸتكەندە ەميتەنت ينۆەستورعا اقشانى وبليگاتسييانىڭ نومينالدى باعاسىمەن قايتارادى.
ەۆروبوندتار
ەۆروبوندتار - بورىشتىق باعالى قاعازدار, ولاردىڭ باستى ايىرماشىلىعى بولىپ ونى ەميتەنت ٷشٸن شەتەل ۆاليۋتاسىندا شىعارۋ ەسەپتەلەدٸ.
ۆاليۋتا تەك ەۋرومەن شەكتەلمەيدٸ, ول كەز كەلگەن باسقا ۆاليۋتا بولۋى مٷمكٸن. «ەۆرو-» دەگەن سٶز تاريحي تٷردە بەكٸتٸلگەن. دەمەك, سٸز شەتەل ۆاليۋتاسىنا ينۆەستيتسييا سالساڭىز, ەۆرووبليگاتسييالاردىڭ ەميتەنتٸ بولاسىز.
وبليگاتسييا ارقىلى قالاي تابىس تابۋعا بولادى?
وبليگاتسييالاردى ساتىپ العان سوڭ تابىس تابۋىڭىزعا نەگٸز بولاتىن ەكٸ تەسٸل بار. بٸرٸنشٸسٸ – وبليگاتسييانى ساتىپ الۋ جەنە سول ٷشٸن «كۋپوندىق كٸرٸس» الۋ.
وبليگاتسييا ساتىپ العاننان كەيٸن ينۆەستوردىڭ ەميتەنتتەن تۇراقتى تٷردە الاتىن پايىزدىق تٶلەمٸ كۋپون دەپ اتالادى. بۇل - تۋرا بانكتەگٸ دەپوزيت سيياقتى, سالعان اقشاڭىز ٷشٸن بەرٸلەتٸن پايىزدىق تٶلەم.
ەگەر سٸز 100 مىڭ تەڭگەگە ينۆەستيتسييا سالساڭىز, كۋپوندىق مٶلشەرلەمە جىلىنا 19 پايىز بولادى, ياعني 1 جىلدا 19 مىڭ تەڭگە كٸرٸس كٶرەسٸز.
بىلايشا ايتقاندا كۋپون – سٸزدٸڭ وبليگاتسييانى ساتىپ الۋىڭىزدىڭ ارقاسىندا كٶرەتٸن تۇراقتى تابىسىڭىز. ەدەتتە بٸر جىلداعى مٶلشەرلەمە كٶلەمٸ بٸردەن بەلگٸلٸ بولادى جەنە كەلٸسٸمدە كٶرسەتٸلگەن مەرزٸم ارالىعىندا ٶزگەرمەيدٸ. سونىمەن قاتار تۇراقسىز, ياعني مٶلشەرلەمەسٸ ٶزگەرٸپ تۇراتىن دا كۋپوندار بولادى.
ەكٸنشٸدەن, ەگەر بيرجادا وبليگاتسييا باعاسىنىڭ ٶسٸپ جاتقانىن كٶرٸپ وتىرساڭىز, باعالى قاعازدى اشىق نارىقتا ونى جاباتىن كٷندٸ كٷتپەي, ساتىپ جٸبەرٸپ, پايدا تابۋىڭىزعا بولادى.
سونىمەن قاتار, وبليگاتسييانى ساتىپ الۋعا بولادى, ياعني بيرجاداعى باعا نومينالدان تٶمەن بولسا, ونى جاپقان ۋاقىتقا دەيٸن ۇستاپ, ەميتەنتتەن وبليگاتسييانىڭ تولىق باعاسىن قايتارىپ الۋعا بولادى. بۇل سٸز جەڭٸلدٸكتٸ پايدالانا وتىرىپ باعالى قاعازدى تٶمەندەتٸلگەن باعامەن ساتىپ الىپ, كەيٸن ٶز باعاسىنا ساتىپ جٸبەردٸڭٸز دەگەن سٶز.
سٸزگە باعالى قاعازدارعا ينۆەستيتسييا سالۋعا قاجەتتٸ نەگٸزگٸ مەلٸمەتتەردٸ بٸلۋ عانا قاجەت, قالعان جۇمىستى سٸزدٸڭ بروكەرٸڭٸز ٶزٸ جاسايدى. ينۆەستيتسييا قۇيۋداعى نەگٸزگٸ قادام - سەنٸمدٸ بروكەردٸ تاڭداۋ, سەبەبٸ سٸزدٸڭ قانشالىقتى پايدا تاباتىنىڭىز جەنە جالپى العاندا, قور نارىعىنداعى ساۋدا تۋرالى العاشقى ەسەرٸڭٸز سوعان تٸكەلەي بايلانىستى بولادى.
وبليگاتسييالاردىڭ جاعىمدى جەنە جاعىمسىز جاقتارى
وبليگاتسييالار - قور نارىعىنداعى ەڭ قاۋٸپسٸز ينۆەستيتسييا. جالعىز تەۋەكەل دەفولت بولۋى مٷمكٸن, مۇنداي جاعدايدى بولدىرماۋ ٷشٸن ەميتەنتتٸڭ نەسيەلٸك رەيتينگٸن الدىن الا ەگجەي-تەگجەيلٸ زەردەلەۋ قاجەت.
وبليگاتسييالارعا ينۆەستيتسييا سالۋداعى ەڭ نەگٸزگٸ كەمشٸلٸكتەرٸنٸڭ بٸرٸ - پايدانىڭ شەكتەلۋٸ بولۋى.
اكتسييالاردىڭ وبليگاتسييالاردان باستى ايىرماشىلىعى - كٷرت, تەز جەنە ايتارلىقتاي ٶسٸم كٶرسەتۋٸ. تيٸسٸنشە, اكتسييالارعا ينۆەستيتسييا سالساڭىز سٸزدٸڭ تابىسىڭىزدا شەكتەۋ جوق, ال وبليگاتسييالار بويىنشا تٶلەمدەردە شەكتەۋلەر بار.
وبليگاتسييالارعا ينۆەستيتسييا جاساۋدىڭ تاعى بٸر كەمشٸلٸگٸ - كومپانييانىڭ نەمەسە مۋنيتسيپالدى ۇيىمنىڭ دەفولتقا ۇشىراۋى.
ەگەر ەۆروبوندتار تۋرالى ايتاتىن بولساق, ۆاليۋتا باعامىنداعى ايىرماشىلىققا بايلانىستى قوسىمشا كوميسسييا الىنادى. ونىڭ ٷستٸنە, ەۆرووبليگاتسييالاردىڭ نەگٸزگٸ كەمشٸلٸكتەردٸڭ بٸرٸ - ولاردىڭ جوعارى نومينالدى قۇنى. ولاردىڭ باعاسى ەدەتتە 1000 دوللاردان باستالادى. جوعارىدا اتالعان فاكتورلاردىڭ بارلىعى ينۆەستيتسييانىڭ وسى تٷرٸنٸڭ كٸرٸسٸنە ەسەر ەتەدٸ.
وبليگاتسييانى قالاي ساتىپ الۋعا بولادى?
وبليگاتسييالارعا ينۆەستيتسييا سالۋ ٷشٸن سٸزگە نارىقتا تٸركەلگەن بروكەرلەردٸڭ بٸرٸنەن بروكەرلٸك شوت اشۋ قاجەت. بروكەردٸ تاڭداعاننان كەيٸن شوتىڭىزدى تولتىراسىز. قارجىلىق ماقساتتاردى جەنە اعىمداعى مٷمكٸندٸكتەردٸ انىقتاۋ ٷشٸن ينۆەستيتسييا سوماسى الدىن الا بروكەر-كەڭەسشٸمەن كەلٸسٸلەدٸ. ەرٸ قاراي, سٸز بروكەرٸڭٸزگە ساتىپ الۋعا تاپسىرىس بەرە الاسىز, سونىمەن ساۋدا اياقتالادى.
ەگەر سٸز بٸرٸنشٸ ينۆەستيتسيياڭىز ٷشٸن يدەيا ٸزدەپ جٷرسەڭٸز جەنە نەدەن باستاۋ كەرەگٸن بٸلمەسەڭٸز, Freedom Broker ساراپشىلارى سٸزگە ينۆەستيتسييالىق پورتفەلدٸ دايىنداپ بەرەدٸ.
بۇل پورتفەلدە اقش قور نارىعى كومپانييالارىنىڭ وبليگاتسييالارى بولادى. كومپانييالار جاقسى رەيتينگ نەگٸزٸندە تاڭدالادى. ينۆەستيتسييالىق كەزەڭ 2-3 جىل شاماسىندا بولادى. بۇل ٶتە قولايلى. پورتفەلدٸڭ كٸرٸسٸ جىلىنا 5,1% شاماسىندا بولۋى مٷمكٸن.
بۇل كومپانييالاردىڭ وبليگاتسييالارىندا بەلگٸلەنگەن كۋپوندىق مٶلشەرلەمەلەر بار. تٶمەندە كومپانييالار تٸزٸمٸ بەرٸلگەن:
- JPMorgan Chase & Co
امەريكالىق ترانسۇلتتىق قارجىلىق كونگلومەرات, ەلەمدەگٸ ەڭ ٸرٸ بانكتەردٸڭ بٸرٸ. كەسٸپورىن قارقىندى ٶسٸم كٶرسەتٸپ وتىر, سوندىقتان سوڭعى بٸر جىلدا كومپانييانىڭ كٸرٸسٸ 20,58%-عا, ال تازا تابىسى 67,3%-عا ٶستٸ. ٶتەۋگە قاتىستى كٸرٸستٸلٸك – 5,93%, ٶتەۋ كٷنٸ 15.12.2025 ج. (باعالى قاعازدىڭ حالىقارالىق قاۋٸپسٸزدٸك سەيكەستەندٸرۋ نٶمٸرٸ - ISIN US46647PDM59)
- Visa
تٶلەم وپەراتسييالارىن ۇسىناتىن امەريكالىق ترانسۇلتتىق كومپانييا. ٶتكەن جىلعى تازا پايدانىڭ ٶسٸمٸ - 21,84%. ٶتەۋگە قاتىستى كٸرٸستٸلٸك – 4,95%, ٶتەۋ كٷنٸ - 14.12.2025 ج. (باعالى قاعازدىڭ حالىقارالىق قاۋٸپسٸزدٸك سەيكەستەندٸرۋ نٶمٸرٸ - ISIN US92826CAD48)
- Hyundai Motor Company
وڭتٷستٸك كورەيانىڭ اۆتوموبيل قۇراستىراتىن كومپانيياسى. ەلدەگٸ جەنە ەلەمدەگٸ ەڭ ٸرٸ اۆتوموبيل قۇراستىرۋشىنىڭ بٸرٸ
كٸرٸس – 42,25 ترلن – 17,36%
تازا پايدا – 15,39%
ٶتەۋگە قاتىستى كٸرٸستٸلٸك – 5,73%, ٶتەۋ كٷنٸ - 26.06.2026 ج.
(باعالى قاعازدىڭ حالىقارالىق قاۋٸپسٸزدٸك سەيكەستەندٸرۋ كودى - ISIN US44891CCG69)
- NVIDIA Corporation
Nvidia — چيپتە گرافيكالىق پروتسەسسورلار مەن جٷيەلەردٸ ەزٸرلەيتٸن امەريكالىق تەحنولوگييالىق كومپانييا.
تازا پايدا – 26,27%.
ٶتەۋگە قاتىستى كٸرٸستٸلٸك – 4,54%, ٶتەۋ كٷنٸ - 16.09.2026 ج.
(باعالى قاعازدىڭ حالىقارالىق قاۋٸپسٸزدٸك سەيكەستەندٸرۋ نٶمٸرٸ - ISIN US67066GAE44)
- AbbVie
AbbVie — امەريكالىق بيوفارماكولوگييالىق كومپانييا
تازا پايدا - 2,02 ملرد - 119,05 %
ٶتەۋگە قاتىستى كٸرٸستٸلٸك – 5,07%, ٶتەۋ كٷنٸ - 14.05.2026.
(باعالى قاعازدىڭ حالىقارالىق قاۋٸپسٸزدٸك سەيكەستەندٸرۋ نٶمٸرٸ - ISIN US00287YAY59)
- IBM
ەلەمدەگٸ ەڭ ٸرٸ اپپاراتتىق جەنە باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق IT قىزمەتتەرٸ مەن كونسالتينگتٸك قىزمەتتەردٸ كٶرسەتەتٸن جەتكٸزۋشٸلەردٸڭ بٸرٸ
تازا پايدا - 1,58 ملرد - 13,72 %
ٶتەۋگە قاتىستى كٸرٸستٸلٸك – 5,03%, ٶتەۋ كٷنٸ - 30.10.2025.
(باعالى قاعازدىڭ حالىقارالىق قاۋٸپسٸزدٸك سەيكەستەندٸرۋ نٶمٸرٸ - ISIN US459200AM34)
- Microsoft
ەر تٷرلٸ ەسەپتەۋ تەحنيكاسىنا ارنالعان باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ – دەربەس كومپيۋتەرلەر, ويىن قۇرىلعىلارى, ۇيالى تەلەفوندار جەنە ت.ب. ارنالعان مەنشٸكتٸ باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى ەڭ ٸرٸ امەريكالىق قوعامدىق ترانسۇلتتىق كورپوراتسييا.
تازا پايدا - 20,08 ملرد - 19,96 %
ٶتەۋگە قاتىستى كٸرٸستٸلٸك – 4,87%, ٶتەۋ كٷنٸ - 03.11.2025.
(باعالى قاعازدىڭ حالىقارالىق قاۋٸپسٸزدٸك سەيكەستەندٸرۋ نٶمٸرٸ - ISIN US594918BJ27)
- Caterpillar
قۇرىلىس جەنە تاۋ-كەن جابدىقتارىن شىعاراتىن ەلەمدەگٸ ەڭ ٸرٸ ٶندٸرۋشٸ, امەريكالىق كومپانييا. جەر قازاتىن تەحنيكا, قۇرىلىس تەحنيكاسى, ديزەلدٸك قوزعالتقىشتار, ەنەگەتيكا سالاسىنا ارنالعان قۇرىلعىلار جەنە باسقا دا ٶنٸمدەر شىعارادى.
تازا پايدا - 1,94 ملرد - 26,42 %
ٶتەۋگە قاتىستى كٸرٸستٸلٸك – 4,83%, ٶتەۋ كٷنٸ - 15.05.2026.
(باعالى قاعازدىڭ حالىقارالىق قاۋٸپسٸزدٸك سەيكەستەندٸرۋ نٶمٸرٸ - ISIN US14913UAA88)
پورتفەل قۇرىلىمى
كومپانييالار ەرتٷرلٸ سەكتورلاردان – IT, قارجى, فارماتسەۆتيكا, سونداي-اق ٶنەركەسٸپ سالاسىنان تاڭدالدى, وسىلايشا سٸزدٸڭ پورتفەل بارىنشا ەرتاراپتاندىرىلدى جەنە تەۋەكەلٸ تٶمەن دەۋگە بولادى.
بٷگٸندە كٶپتەگەن ادامدار ٷشٸن قور نارىعىنا ينۆەستيتسييا سالۋ جەكە تابىس كٶزٸ بولىپ سانالادى. كٶبٸسٸ وعان نەگٸزگٸ كٸرٸس رەتٸندە نازار اۋدارادى, ال ەندٸ بٸرٸ ينۆەستيتسييانى پاسسيۆتٸ تابىس رەتٸندە قاراستىرادى.
بۇل مەسەلەدە ەڭ باستىسى – قارجىلىق ساۋاتتىلىق جەنە سەنٸمدٸ بروكەردٸ تاڭداۋ.
قارجىلىق ماقساتتارىڭىز جەكە ستراتەگيياڭىزعا سەيكەس جٷزەگە اسۋى ٷشٸن ساۋاتتى قادام جاساۋ ٶتە ماڭىزدى.
