Freedom Inside '26

نۇرلان شوۋعا نەگە ٷيٸر?

نۇرلان شوۋعا نەگە ٷيٸر?
ەدەتتە «ٶنەر قۇرباندىقتى قاجەت ەتەدٸ» دەپ ايتقانىمىزبەن, بۇل سٶزدٸڭ تەرەڭٸنە بويلاي بەرمەيمٸز. كٶپشٸلٸگٸمٸز ٷشٸن بۇل وي ەدەمٸ سٶزدٸ تۇزدىقتايتىن جاي «تٸركەس» بولۋى دا مٷمكٸن. ٶنەر ٷشٸن نەنٸ قۇرباندىققا شالۋىمىز كەرەك? تٸپتٸ, بۇل جايىندا باس قاتىرىپ, ويلانعان جاندى كٶرمەدٸك. قازٸر, كەرسٸنشە, اقشا مەن كارەرا ٷشٸن ٶنەردٸ قۇرباندىققا شالىپ جٸبەرۋ ەدەتكە اينالىپ بارادى. كٶپتەگەن ەسترادا جۇلدىزدارى مۇنى ٶرەسٸ جەتپەگەننەن كەيٸن بٸلمەي ٸستەپ جٷرگەنٸن تٷسٸنەمٸز. ال كينو, تەاتر, وپەرا, دەستٷرلٸ ٶنەردٸڭ اينالاسىندا جٷرگەندەر ٶزدەرٸن مٷمكٸندٸگٸنشە تازا ۇستاعانى لەزٸم.

[caption id="attachment_9237" align="alignright" width="262"]
nurlan-alimzhan-1
nurlan-alimzhan-1
اكتەر نۇرلان ەلٸمجان نازارباەۆتىڭ رولٸندە[/caption]

«ٶنەر قۇرباندىقتى قاجەت ەتەدٸ» دەگەن سٶزدٸڭ استارىندا – دٷنيەنٸڭ جالت-جۇلت ەتكەن قىزىعىنا بوي الدىرماي, ٶنەرٸڭدٸ تازا ۇستا دەگەن ەمەۋٸرٸن جاتاقانى انىق. بويداعى دارىن – قۇدايدان بەرٸلگەن سىي. سوندىقتان جاراتۋشىنىڭ جٷرەككە قۇيىپ, ساناعا سٸڭٸرگەن ٶنەرٸن تازا ۇستاۋ ەربٸر ٶنەر ادامى ٷشٸن سىن. پەلساپا سوعۋدى دوعارىپ, نەگٸزگٸ ەڭگٸمەمٸزگە كٶشسەك. «قازٸر شوۋ-بيزنەس پەن توي-بيزنەس دامىپ, ەنشٸ-ەرتٸستەردەن ەسكەر جاساقتايتىن دەڭگەيگە جەتتٸك» دەپ گٶي-گٶيلەسەك تە, رۋحاني ٶمٸرٸمٸزدە دارىندى ەنشٸ, تالانتتى ەرتٸستەر ەلٸ دە از. كەيدە دىردۋ-دۋماننان مەزٸ بولعاندا «اسپاننان تالانت جاۋعان زامان بولدى» دەگەندٸ كٷيٸنٸشپەن ايتامىز.
تۇڭعىش پرەزيدەنتتٸڭ كەلبەتٸن سومداعان مۇنداي اكتەردٸڭ باسقان-تۇرعان قادامى مەدەنيەت مينيسترلٸگٸنٸڭ نازارىندا بولۋى تيٸس. مۇنداي شەبەر اكتەردٸڭ كٷنٸ ەرتەڭ جۇرتتىڭ كٶڭٸلٸن كٶتەرەتٸن سايقىمازاققا اينالۋىنا ەستە جول بەرۋگە بولمايدى. كەزٸندە لەنيننٸڭ رٶلٸن سومداعان بوريس ششۋكينگە كەڭەستٸك تسەنزۋرا جاعىمسىز كەيٸپكەرلەردٸ سومداۋىنا ٷزٸلدٸ-كەسٸلدٸ تىيىم سالعانىن ەستٸگەنٸم بار.

قازٸرگٸ تاڭدا ەنۋار بورانباەۆ, اسانەلٸ ەشٸموۆ, نۇرمۇحان جانتٶرين سىندى كوريفەيلەردٸڭ ورنىن باساتىن تالانتتى جاس اكتەردٸڭ بٸرٸ – نۇرلان ەلٸمجانوۆ. سوڭعى ۋاقىتتارى بىلايعى جۇرت نۇرلاندى ەنشٸ, جٷرگٸزۋشٸ رەتٸندە تاني باستادى. بٸراق ٶنەردٸ قادٸرلەيتٸن كٶپشٸلٸك ٷشٸن نۇرلان اقان ساتاەۆتىڭ «اعايىندىلار» فيلمٸندەگٸ بٸلەك كٷشٸ بٸلەۋلەنگەن, بٸربەتكەي قۋانىشتىڭ كەيپٸندە قالعانداي... سوڭعى ۋاقىتتارى بۇل بەينە كٶمەسكٸ تارتىپ, ەنشٸ, جٷرگٸزۋشٸ نۇرلاننىڭ بەينەسٸ بۇلدىراپ كٶز الدىمىزعا كەلەتٸنٸن جاسىرىپ قايتەمٸز. «اعايىندىلار» باسقا اكتەرلەردٸڭ تانىلۋىنا قانشالىقتى ەسەر ەتكەنٸن بٸلمەيمٸن. باسقا-باسقا, بۇل فيلم نۇرلان ەلٸمجاننىڭ باعىن اشىپ, اكتەرلٸك قۋاتىن كٶپشٸلٸككە تانىتقان تۋىندى بولدى. جاماندىققا جانى قاس, ەدٸلدٸك ٷشٸن وت پەن سۋعا تٷسۋگە دايار تۇراتىن قۋانىشتىڭ وبرازى توقسانىنشى جىلدارداعى كٷڭگٸرت تٸرلٸككە سەۋلە تٷسٸرگەن بەينە ەدٸ. بۇل وبرازدا سول كەزدەگٸ جاھاندانۋدىڭ ارباۋىنا تٷسپەگەن, ازات ەلدٸڭ  ۇلاندارىنىڭ  بەت-بەينەسٸ انىق بايقالادى.

[caption id="attachment_9238" align="alignright" width="282"]
Назарбаев
Назарбаев
پرەزيدەنت نازارباەۆتىڭ جاس شاعى[/caption]

سوندىقتان بولسا كەرەك, نۇرلان ەلٸمجان دەگەندە «اعايىندىلارداعى» ورتانشى ۇلدىڭ بەينەسٸ كٶز الدىمىزعا كەلە بەرەدٸ. ەگەر سول كەزدە نۇرلان شوۋ-باعدارلامالار جٷرگٸزٸپ, قىزىل-جاسىل دٷنيەگە مالىنعان ەنشٸ قىزداردىڭ اراسىندا جٷرەدٸ دەسە, سەنە قويماس ەدٸك. قايتا م. بويارسكيي سيياقتى ا. ساتاەۆ جاساپ بەرگەن تارتىمدى وبرازدى ارى قاراي ۇشتايدى دەپ قارسى ۋەج ايتار ما ەدٸك, كٸم بٸلسٸن. ەڭ دۇرىسى, ٶزٸن ٶنەر ادامى دەپ ەسەپتەيتٸن كينو, تەاتر اكتەرلەرٸ مەنسٸز-ماعاناسىز شوۋ-باعدارلامالاردان اۋلاق جٷرۋٸ كەرەك. نۇرلانسىز-اق ەنشٸ مەن جٷرگٸزۋشٸلەر جەتكٸلٸكتٸ. جاس اكتەر «جۇلدىزدى دودانى» جٷرگٸزٸپ, شەبەرلٸگٸن شىڭداۋى مٷمكٸن ەمەس (اقشا مەن تانىمالدىقتى ەسەپكە الماعاندا). كەرٸسٸنشە, مۇنداي باعدارلامالار نۇرلان ەلٸمجاننىڭ ٸشكٸ قۋاتىنا دەگراداتسييا تٷسٸرٸپ, رۋحاني جان-دٷنيەسٸن جۇتاڭداندىرىپ, اكتەرلٸك قابٸلەتٸنە كەسٸرٸن تيگٸزۋٸ مٷمكٸن.

«اعايىندىلاردان» كەيٸن جاس اكتەر مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بەينەسٸن سومداپ, جۇرتتىڭ كٶزايىمىنا اينالدى. تۇڭعىش پرەزيدەنتتٸڭ كەلبەتٸن سومداعان مۇنداي اكتەردٸڭ باسقان-تۇرعان قادامى مەدەنيەت مينيسترلٸگٸنٸڭ نازارىندا بولۋى تيٸس. مۇنداي شەبەر اكتەردٸڭ كٷنٸ ەرتەڭ جۇرتتىڭ كٶڭٸلٸن كٶتەرەتٸن سايقىمازاققا اينالۋىنا ەستە جول بەرۋگە بولمايدى. كەزٸندە لەنيننٸڭ رٶلٸن سومداعان بوريس ششۋكينگە كەڭەستٸك تسەنزۋرا جاعىمسىز كەيٸپكەرلەردٸ سومداۋىنا ٷزٸلدٸ-كەسٸلدٸ تىيىم سالعانىن ەستٸگەنٸم بار. بۇل رەتتە نۇرلان ەلٸمجانعا جاعىمسىز كەيٸپكەرلەردٸ سومداۋعا مەملەكەتتٸك تۇرعىدان تىيىم سالسىن دەپ ايتۋدان اۋلاقپىز. بٸز نۇرلاننىڭ «اعايىندىلارداعى» قۋانىشتىڭ دەڭگەيٸندە قالعانىن قالايمىز. بۇل ٷشٸن, جوعارىدا سٶز ەتكەنٸمٸزدەي, نۇرەكەڭ ٶنەر ٷشٸن بٸراز قۇرباندىققا بارۋى تيٸس.

نۇرلان جۇماحان.