الماتى قالاسىنداعى فيزيكا-ماتەماتيكا باعىتىنداعى نازارباەۆ زيياتكەرلٸك مەكتەبٸنٸڭ وقۋشىلارى NASA جەنە National Space Society ۇيىمداستىرعان Space Settlement Contest 2025 حالىقارالىق بايقاۋىندا بٸرٸنشٸ جەنە ەكٸنشٸ ورىنداردى يەلەنٸپ, ەلەمدٸك ارەنادا ەل ابىرويىن اسقاقتاتتى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
بيىل بۇل بايقاۋعا ەلەمنٸڭ 25 ەلٸنەن 26 000-نان استام وقۋشى قاتىسىپ, بولاشاقتاعى عارىش مەكەندەرٸنٸڭ پروتوتيپتەرٸن ۇسىندى. زيياتكەرلٸك مەكتەپتٸڭ ەكٸ كومانداسى عىلىمي-فانتاستيكالىق جەنە ينجەنەرلٸك نەگٸزدە جاسالعان جوبالارىمەن ٷزدٸك دەپ تانىلدى.
بٸرٸنشٸ ورىندى جەڭٸپ العان YURT جوباسى – يۋپيتەر وربيتاسىندا ورنالاساتىن, 20–30 مىڭادامعا ارنالعان اۆتونومدى عارىش ستانتسيياسى. جوبا جاساندى گراۆيتاتسييامەن جەنە تٸرشٸلٸك ٷشٸن قاجەتتٸ ينفراقۇرىلىممەن تولىق جابدىقتالعان. ستانتسييا قۇرامىنا Tulpar جەنە Qyran اتتى جٷك كەمەلەرٸ, Yu-1 جەنە Yu-2 قوسالقى مودۋلدەرٸ, سونداي-اق فلورا مەن فاۋنا تٸرشٸلٸگٸنە ارنالعان اگروسەكتورلار مەن بٸرنەشە جاساندى ەكوجٷيە كٸرەدٸ. جوبانى اناستاسييا تسوي, يۋلييا كيم, كاميلا ەرتٸسقىزى جەنە ٸليياس داۋلەت دايىندادى.
ال ەكٸنشٸ ورىندى يەلەنگەن يكارۋس جوباسى – يۋپيتەردٸڭ ەڭ ٷلكەن سەرٸگٸ گانيمەدتٸڭ وربيتاسىندا ورنالاساتىن, 45 000 ادامعا ارنالعان زاماناۋي عارىش ستانتسيياسى. جوبا ستانتسييانى رادياتسييادان تابيعي جولمەن قورعاۋدى, جەل تۋربينالارى مەن بيورەاكتورلار ارقىلى ەنەرگييا ٶندٸرۋدٸ, سونداي-اق اەروپونيكا مەن حلورەللا ارقىلى اۆتونومدى تٸرشٸلٸك جٷيەسٸن قامتاماسىز ەتۋدٸ كٶزدەيدٸ.
جوبانى دايىنداعان وقۋشىلار – اسان تابىلدى, ارمان تەمٸربۋلاتوۆ, سابىرجان ٸنكەربەك, توميريس قۇزباكوۆا, مۇحيدين جاپاروۆ, باعدەۋلەت ەلٸشەر, ۋەلي بەرٸك, ايسۇلۋ نۇرسۇلتان, ارلان تايروۆ جەنە باقىت اسلان. جوبانىڭ جەتەكشٸلٸگٸن 12-سىنىپ وقۋشىسى ەدٸل ساندىقباەۆ اتقاردى.
"2022 جىلى Space Settlement Contest بايقاۋىنا العاشقى جوبامىزدى دايىنداعان كەزدە, بٸز ٷشٸن جول كٶرسەتەتٸن دايىن تەجٸريبە دە, تابىستى كەيس تە, قاۋىمداستىق تا بولعان جوق. بٸز بٸرٸنشٸ بولىپ جول سالدىق, تەۋەكەلگە باردىق. سول جىلى بٸز بايقاۋداعى تۇڭعىش قازاقستاندىق جەڭٸمپاز اتانىپ, بٸردەن بٸرٸنشٸ ورىندى جەڭٸپ الدىق", – دەپ ەسٸنە الدى ەدٸل ساندىقباەۆ.
ەدٸل – قازاقستاندا زىمىران جاساۋ مەن عارىشتىق ينجەنەريياعا العاش بولىپ قىزىعۋشىلىق تانىتقان وقۋشىنىڭ بٸرٸ. ول بۇل سالانى تاڭداۋ ارقىلى تەك ٶز بولاشاعىنا عانا ەمەس, تۇتاس بٸر ۇرپاقتىڭ باعىتىنا ەسەر ەتۋدٸ ماقسات ەتكەن. بيىل ونىڭ جولىن جالعاعان جاڭا كوماندا دا جەڭٸسكە جەتٸپ وتىر.
"بايقاۋعا قاتىسۋشىلاردىڭ دەڭگەيٸ جىل سايىن ٶسٸپ كەلەدٸ. سوندىقتان مۇنداي نەتيجەلەردٸڭ مەنٸ ەرەكشە. بٸز تەك بٸلٸم مەن تەجٸريبە بەرٸپ قويماي, ولاردىڭ ٶزٸنە دەگەن سەنٸمٸن دە ارتتىرا الدىق دەپ ويلايمىن. بۇل باستامانىڭ جالعاسارىنا سەنەمٸن. ولار تەك مەكتەپ ٸشٸندە ەمەس, ەلٸمٸزدە دە اەروكوسموس سالاسىن دامىتۋعا ٷلەس قوسادى", – دەيدٸ ەدٸل.
ايتا كەتەيٸك, Space Settlement Contest – اتاقتى امەريكالىق فيزيك دجەرارد و'نيللدٸڭ باستاماسىمەن ۇيىمداستىرىلاتىن مەكتەپ وقۋشىلارىنا ارنالعان جىل سايىنعى حالىقارالىق بايقاۋ. قاتىسۋشىلار فيزيكا, بيولوگييا, تەحنولوگييا, ارحيتەكتۋرا جەنە ەكولوگييا سالالارىنداعى بٸلٸمدەرٸن پايدالانا وتىرىپ, بولاشاقتاعى عارىشتىق قونىستاردىڭ ٷلگٸلەرٸن جاسايدى.
