اقش-تىڭ قازاقستانداعى ەلشٸلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, ارنايى ٶكٸل قازاقستاننىڭ جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالارىمەن «اۋعانستانداعى جاعدايدى بەيبٸت رەتتەۋ, اقش ەسكەرٸن اۋعانستاننان ەكەتۋ جەنە ايماقتاعى قارىم-قاتىناس, ساۋدا جەنە ىنتىماقتاستىقتىڭ بولاشاعى مەسەلەلەرٸن» تالقىلايدى.
– قازاقستانمەن قارىم-قاتىناستى باعالايمىز. قاۋٸپسٸزدٸك سالاسىندا تىعىز قارىم-قاتىناس جاساپ كەلەمٸز. ەكٸ ەل دە وسى مەسەلەگە الاڭدايدى. بٸز سونىمەن بٸرگە ساياسي دەڭگەيدە, ادام قۇقىعى سالاسىندا دا تىعىز ەرٸپتەستٸك ورناتتىق. پرەزيدەنتتٸڭ ادام قۇقىعى تۋرالى مەلٸمدەمەسٸن جىلى قابىلدادىق جەنە پرەزيدەنت تاپسىرماسىنىڭ ورىندالعانىن كٶرگٸمٸز كەلەدٸ. بٸز سونىمەن بٸرگە تىعىز ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناس تا ورناتتىق. ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى كومپانييالارىمىز قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا بەلسەندٸ تٷردە ٷلەس قوسىپ جاتىر, – دەدٸ زالماي حاليلزاد.
ەلشٸنٸڭ سٶزٸنە قاراعاندا, «اقش ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ ەگەمەندٸگٸن جەنە تەۋەلسٸزدٸگٸن نىعايتۋعا تالپىنادى, ولاردىڭ تەرريتوريياسىنىڭ تۇتاستىعىن قولدايدى جەنە اۋعانستاندا بەيبٸتشٸلٸك پەن كەلٸسٸم ورناتۋ مەسەلەسٸ بويىنشا سەنٸمدٸ ەرٸ مىقتى ەرٸپتەس بولعىسى كەلەدٸ». ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل مەسەلەنٸ بٸرلەسە وتىرىپ شەشۋگە بولادى.
– ايماق قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەسەلەسٸمەن قازاقستان مەن اقش بٸرلەسٸپ اينالىسقانى ماڭىزدى. اۋعان حالقىنىڭ 40 جىل بويعى سوعىس ازابىن ەسكەرسەك, بەيبٸتشٸلٸككە قول جەتكٸزۋ بويىنشا جۇمىس ٸستەگەن لەزٸم. قازاقستاننىڭ بٸتٸمگەر ەل رەتٸندە بەدەلٸ بار, – دەدٸ حاليلزاد.
قازاقستاننىڭ اۋعانستانداعى بەيبٸتشٸلٸك پەن كەلٸسٸمدٸ ورناتۋعا قوسقان ٷلەسٸنە توقتالعان ەلشٸ «قازاقستان اۋعانستاندا ادام قۇقىعى, ەيەل قۇقىعىنىڭ ساقتالۋىنا مٷددەلٸ ەكەنٸن تانىتىپ وتىر» دەدٸ.
– قازاقستان اۋعانستان ازاماتتارىنىڭ بٸلٸم العانىن قالايدى جەنە اۋعان ستۋدەنتتەرٸنٸڭ بٸلٸم الۋى ٷشٸن ەدەۋٸر گرانت بٶلگەن (قازاقستان جىل سايىن اۋعان ستۋدەنتتەرٸنٸڭ وقۋى ٷشٸن ونداعان ميلليون دوللار قاراجات بٶلەدٸ, 2019 جىلدان باستاپ قازاقستاندا اۋعان ەيەلدەرٸنٸڭ بٸلٸم الۋى باعدارلاماسى جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر – رەد.). قازاقستان سونىمەن بٸرگە ەلدٸڭ دامۋىنا دا كٶمەك بەردٸ, اتاپ ايتقاندا اۋعانستانداعى تەمٸر جولدىڭ بٸر بٶلٸگٸن سالىپ بەرۋگە ەزٸر ەكەنٸن بٸلدٸردٸ, ازىق-تٷلٸك رەتٸندە گۋمانيتارلىق كٶمەكپەن قامتاماسىز ەتتٸ. بۇعان قوسا, ەرينە, تەرروريزممەن كٷرەس مەسەلەسٸ دە بار. مەنٸڭ ويىمشا, وسى سالالاردىڭ بارلىعىندا ەسٸرەسە, دامۋ, ايماقتاعى ىنتىماقتاستىق جەنە تەرروريزممەن كٷرەس بويىنشا بٸرگە كٶپ شارۋا اتقارا الامىز دەپ سانايمىز, – دەدٸ حاليلزاد.
15 سەۋٸردە امەريكالىق New York Times باسىلىمى اقش-تىڭ رەسمي تۇلعالارى قازاقستان, ٶزبەكستان جەنە تەجٸكستان بيلٸگٸمەن بايلانىسقا شىعىپ, ايماقتا بازا اشۋ مەسەلەسٸن تالقىلادى دەپ جازعان. ورتالىق ازييادا ەسكەري بازا ورناتۋ مەسەلەسٸ تۋرالى سۇراعان ازاتتىق تٸلشٸسٸنٸڭ سۇراعىنا سپيكەر «اقش اۋعانستاننان ەسكەرٸن الىپ كەتكەننەن كەيٸن ول جاقتاعى بەيبٸتشٸلٸكتٸڭ ساقتالۋىنا ٷلەس قوسۋ ٷشٸن ايماقتاعى جەنە ودان تىس ٶزگە ەلدەرمەن وسى باعىتتا بٸرٸگٸپ جۇمىس ٸستەۋ ستراتەگيياسىن تالقىلاپ جاتىر» دەدٸ.
اقش اۋعانستاننان ەسكەرٸن ەكەتكەننەن كەيٸنگٸ جاعدايعا توقتالعان حاليلزاد «اقش ەسكەرٸ كەتكەنمەن امەريكا كەتپەيدٸ» دەپ مەلٸمدەدٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, اۋعانستانداعى جاعدايدى تۇراقتاندىرۋدىڭ ەڭ قولايلى تەسٸلٸ – قاقتىعىستى ەسكەري جولمەن ەمەس, ساياسي جولمەن رەتتەۋ.
– دايش (ٶزٸن "يسلام مەملەكەتٸ" دەپ اتايتىن ەكسترەميست توپتىڭ ارابشا قىسقارعان اتاۋى, قازاقستاندا تىيىس سالىنعان ۇيىم – رەد.) ايماققا زور قاۋٸپ تٶندٸرٸپ وتىر. «تاليبان» قوزعالىسى دايش-پەن سوعىسادى, ولار ٶزارا قارسىلاس. دايش-پەن كٷرەسٸپ جاتقان اۋعان ٷكٸمەتٸ دايش-تى قاتەر دەپ بٸلەدٸ. ەگەر «تاليبان» مەن اۋعان ٷكٸمەتٸ دايش-پەن بٸرٸگٸپ كٷرەسسە, اۋعانستان كٷشتٸرەك بولار ەدٸ. قازٸرگٸدەي بۇلىڭعىر كەزەڭدە ىنتىماقتى ارتتىرۋعا, ونىڭ ٸشٸندە قازاقستانمەن دە ەرٸپتەستٸكتٸ نىعايتۋعا كٷش سالامىز, – دەدٸ زالماي حاليلزاد. ول قازاقستان مەن ايماقتاعى ٶزگە ەلدەر «ەكسترەميزم مەن تەرروريزم مەسەلەلەرٸن بٸرگە شەشٸپ, ونىڭ الدىن الۋعا دايىن بولۋى تيٸس» دەدٸ.
ەلشٸ زالماي حاليلزاد 2018 جىلى 21 قىركٷيەكتە اقش-تىڭ اۋعانستانداعى بەيبٸتشٸلٸك پەن كەلٸسٸم بويىنشا ارنايى ٶكٸلٸ بولىپ تاعايىندالعان. 2007-2009 جىلدارى – اقش-تىڭ بۇۇ-داعى تۇراقتى ٶكٸلٸ, 2005-2007 جىلدارى اقش-تىڭ يراكتاعى ەلشٸسٸ بولعان. 2003-2005 جىلدارى اقش-تىڭ اۋعانستانداعى ەلشٸسٸ قىزمەتٸن اتقارعان.
