– بيلٸك ارمەنيياداعى جاعدايدان ساباق الۋى تيٸس. پاشيانيان باستاعان حالىق الاڭعا شىققاندا بيلەۋشٸ پارتييا قايدا بولدى? بيلٸكتٸڭ ساياسي يدەولوگتارى شە? ولار نە ٸستەدٸ? نە ٸستەپ جٷر? ارميان بيلٸگٸ اشۋعا بۋلىققان حالىقپەن قانداي دا بٸر ديالوگ قۇردى ما? ەربٸردەن سوڭ بيلٸك مۇنى بولجاي بٸلۋ تيٸس ەدٸ. بۇل بيلٸك يدەولوگتارىنىڭ جۇمىسى-تۇعىن.
ارمەنيياداعى 100 مىڭداعان مٷشەسٸ بار بيلەۋشٸ پارتييا نە بٸتٸردٸ? بۇقارا الاڭعا شىققاندا قايدا بولدى? كٶشباسشىسىن نەگە قورعامادى, قولدامادى?», – دەيدٸ قوسانوۆ.
ايتۋىنشا بۇل جاعىنان ارميان بيلٸگٸ بٸزدٸكٸنە ۇقساس. ال بٸزدٸڭ بيلٸك قانداي? مىلقاۋ. مەڭٸرەۋ. جالتارىپ جٷرەدٸ. جاعدايمەن, قوعام پٸكٸرٸمەن ساناسپايدى.
– حالىق قاراپ جاتپايدى عوي. ٶزگە ەلدەردەگٸ بيلٸك پەن ٷكٸمەتتٸڭ اۋىسىپ جاتقانىن كٶرٸپ وتىر ولار. ٶزگە ەلدەردەگٸ ٶزگەرٸستەرگە دە كۋە.
حالىق بٸزدە زاڭدى تٷردەگٸ وپپوزيتسييانىڭ جوق ەكەنٸن كٶرٸپ وتىر. بيلٸكتٸڭ سىڭارجاق ساياسات جٷرگٸزٸپ وتىرعانىن سٸز بەن بٸزدەن جاقسى بٸلەدٸ, – دەيدٸ ساياساتكەر.
نۇر وتان...
قوسانوۆ بۇل ارادا بيلەۋشٸ پارتييانى مىسالعا كەلتٸرٸپتٸ. «نۇر وتاندى»....
– قازٸر بۇل كلاسسيكالىق تٷسٸنٸكتەگٸ پارتييا ەمەس, قۇبىجىق. بٸر ادامنىڭ ابىروي-بەدەلٸنٸڭ ارقاسىندا عانا «جان ساقتاپ» تۇر.
بٸزدە دەبات دەگەن اتىمەن جوق. ەل ٶمٸرٸندەگٸ تٷرلٸ تٷرلٸ مەسەلەلەردٸ, داۋلى زاڭنامالاردى تٸكەلەي ەفيردە تالقىلاۋ تٷسٸنٸگٸ قالىپتاسپاعان. قالىپتاستىرماي وتىر.
جارايدى, بۇل دەباتقا نازارباەۆ قاتىسپاي-اق قويسىن, بٸراق ونىڭ «نۇر وتانداعى» ورىنباسارى كەلٸپ بەلگٸلٸ بٸر زاڭناماعا سىن ايتقان ساراپشىلارمەن پٸكٸرتالاستىرۋىنا بولادى عوي?
«نۇر وتاننىڭ» جەرگٸلٸكتٸ جەردەگٸ فيليالىن باسقارىپ وتىرعان ەكٸم-قارالار سول جەردەگٸ بەلسەندٸلەرمەن جٷزدەسسە, ٶڭٸردەگٸ ٶتكٸر مەسەلەلەردٸ اشىق تالقىلاسا ٶزدەرٸ دە ٶسەر ەدٸ. ساياسي تٷسٸنٸگٸ, مەدەنيەتٸ قالىپتاسار ەدٸ.
بٸراق, بۇعان بارا المايدى ولار. ٸندەرٸنە تىعىلىپ العان. شەنەۋنٸك دەگەن شەكپەنٸن شەشكٸسٸ كەلمەيدٸ. شەنەۋنٸكتەردٸڭ پارتيياسىنا توپتاسىپ العان ولار, – دەيدٸ قوسانوۆ.
ساياساتكەردٸڭ بولجامىنشا, ەرتەڭ اياقتاستى بيلٸك اۋىسسا, «نۇر وتان» ەرەۆانداعى رەسپۋبليكالىق پارتييانىڭ كەبٸن كييۋٸ مٷمكٸن.
بٸراق ارمەنييا پارلامەنتتٸك, قازاقستان – پرەزيدەنتتٸك مەملەكەت ەمەس پە? ول مۇنى مۇنى نەگە ايتىپ وتىر?
– سوڭعى سايلاۋدا پرەزيدەنتتٸڭ اينالاسى نازارباەۆتى پرەمەرگە مەيلٸنشە ەركٸندٸك, پارلامەنتكە بارىنشا باسىمدىق بەرۋگە, كونستيتۋتتسييالىق رەفورما جٷرگٸزۋگە يلاندىردى. مۇنىڭ ٶزەكتٸ ەكەنٸن, ماڭىزدى ەكەنٸن دەلەلدەۋگە تىرىستى. بۇل رەفورمانى قولداپ, ماقالا جازعانىم دا ەسٸمدە.
پرەزيدەنتتٸك تاققا تالاسپاسا دا, پرەمەرلٸكتەن, باس پروكۋرورلىقتان, پارلامەنت تٶراعاسى قىزمەتٸنەن دەمەلٸ كلاندار بار. بۇلاردىڭ تەبەتٸ اشىلعان سايىن, ساياسي تالاس-تارتىس تا قىزا تٷسسە كەرەك.
نازارباەۆقا مۇنىمەن ساناسۋعا تۋرا كەلدٸ سول كەزدە. پرەزيدەنت بۇلاردىڭ اپتىعىن باسۋ ٷشٸن بيلٸكتٸ ٷلەستٸرٸپ بەرۋدٸ ويلاستىردى. اينىپ قالدى اقىرىندا...
سۋپەرپرەزيدەنتتٸك بيلٸككە قايتا ويىستىق. از-ماز ەلەۋسٸز ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋمەن عانا شەكتەلدٸ نازارباەۆ, – دەيدٸ بۇل رەتتە قوسانوۆ.
جٷزەگە اسپادى
بٸراق, بۇل فورمۋلا ارمەنييادا جٷزەگە اسپادى. نەگە?
قوسانوۆ بىلاي دەيدٸ:
– ارمەنييا پارلامەنتتٸك باسقارۋ ٷلگٸسٸنە كٶشكەن. پرەزيدەنت كونستيتۋتسييا كەپٸلٸ رەتٸندە ورىنتاعىندا وتىرسا دا, نەگٸزگٸ بيلٸك ٷكٸمەتباسىنىڭ قولىندا شوعىرلاندى.
سارگسيان قايدان قاتەلەستٸ? بيلەۋشٸ پارتييا بۇل قىزمەتكە ونى ەمەس, وعان قاراعاندا ەلدەقايدا جاستاۋ, تانىمالداۋ, تارتىمدىراق ٷمٸتكەردٸ ۇسىنسا جەڭەر ەدٸ.
حالىق 10 جىل بويى تاپجىلماي بيلٸك قۇرعان سارگسياننان قاجىدى. بيلٸككە ەمەس, سارگسيانعا قارسى ەدٸ ەۋەلدە. تاققۇمارلىعى قۇرتتى بەرٸن. نارازىلىقتىڭ ارتى بيلەۋشٸ پارتيياعا, بيلٸككە دەگەن قارسىلىققا ۇلاسىپ كەتتٸ.
ساياساتكەردٸڭ ايتۋىنشا, ەگەر الداعى ۋاقىتتا بٸزدٸڭ ەل بٷتٸندەي پارلامەنتٸك باسقارۋ ٷلگٸسٸنە كٶشسە, بيلٸك «ٷكٸمەتتٸ كٸم باسقارادى?» دەگەن مەسەلەمەن بەتپە-بەت كەلەدٸ.
– بۇل قىزمەتكە كوررۋپتسييالىق داۋعا قاتىسى بار, سٶز ەركٸندٸگٸن تۇنشىقتىراتىن, ەرٸ بۇرىنعى جٷيەمەن شاتىلعان ادام وتىرسا, حالىقتىڭ قارسىلىعىنا ۇشىراۋى ەبدەن مٷمكٸن.
مٸنە, سول كەزدە «بيلٸكتە ٷكٸمەتباسى قىزمەتٸنە لايىقتى ادام بار ما?» دەگەن ساۋال تۋىندايدى. شىنىمەن, بار ما?
مٸنە, سول كەزدە قازاقستاندىق پاشينياندار پايدا بولۋى مٷمكٸن. بۇعان كٸم كٸنەلٸ بولادى? بيلٸكتٸڭ ٶزٸ.
ويلاپ قاراڭىز, وپپوزيتسييانى ساياسي ساحنادان تىقسىرىپ شىقتى. تىقسىرعانى ٶز الدىنا, ساياسي پارتييا, قوزعالىس قۇرۋدىڭ ٶزٸ قاۋٸپتٸ قازٸر. بٸر كەزدەرٸ وپپوزيتسييا ساپىندا جٷرگەندەر تارىداي شاشىراپ كەتكەن, – دەيدٸ ول.
قوسانوۆ «جاڭا قازاقستان» فورۋمىنىڭ بەلسەندٸ مٷشەسٸنٸڭ بٸرٸ. بٸراق, ونىڭ دا بولاشاعى تۇماندى ەكەن. بيلٸك مۇنى دا تۇنشىقتىرۋعا تىرىسۋى عاجاپ ەمەس.
– بيلٸك ەلدەگٸ جاعدايعا شىنايى باعا بەرۋدەن جالتارا بەرسە, كٷندەردٸڭ كٷنٸ الاڭعا شىعادى حالىق. شەنەۋنٸكتەر مۇندايدى تٷسٸندە دە كٶرگٸسٸ جوق. قورقادى. ٶمٸردەگٸ ەڭ ٷلكەن ٷرەيٸ وسى ولاردىڭ.
سارگسياندى قانشا سىناساق تا, حالىققا قارسى وق اتقان جوق. اقاەۆتىڭ, شەۆارنادزەنٸڭ قاتەلٸگٸن قايتالامادى. تىنىش كەتتٸ.
ارمەنيياداعى تولقۋلار قازاقستاندا قايتالانسا, بٸزدٸڭ بيلٸك قايتەر ەكەن? جاڭاٶزەندەگٸ جاعداي كٶپ نەرسەگە كٶزٸمٸزدٸ اشتى عوي...– دەپ توق ەتەرٸن ايتىپتى قوسانوۆ.
دايىنداعان, دۋمان بىقاي
