– Bilik Armeniiadaǵy jaǵdaidan sabaq alýy tiis. Pashianian bastaǵan halyq alańǵa shyqqanda bileýshi partiia qaida boldy? Biliktiń saiasi ideologtary she? Olar ne istedi? Ne istep júr? Armian biligi ashýǵa býlyqqan halyqpen qandai da bir dialog qurdy ma? Árbirden soń bilik muny boljai bilý tiis edi. Bul bilik ideologtarynyń jumysy-tuǵyn.
Armeniiadaǵy 100 myńdaǵan múshesi bar bileýshi partiia ne bitirdi? Buqara alańǵa shyqqanda qaida boldy? Kóshbasshysyn nege qorǵamady, qoldamady?», – deidi Qosanov.
Aitýynsha bul jaǵynan armian biligi bizdikine uqsas. Al bizdiń bilik qandai? Mylqaý. Meńireý. Jaltaryp júredi. Jaǵdaimen, qoǵam pikirimen sanaspaidy.
– Halyq qarap jatpaidy ǵoi. Ózge elderdegi bilik pen úkimettiń aýysyp jatqanyn kórip otyr olar. Ózge elderdegi ózgeristerge de kýá.
Halyq bizde zańdy túrdegi oppozitsiianyń joq ekenin kórip otyr. Biliktiń syńarjaq saiasat júrgizip otyrǵanyn siz ben bizden jaqsy biledi, – deidi saiasatker.
Nur Otan...
Qosanov bul arada bileýshi partiiany mysalǵa keltiripti. «Nur Otandy»....
– Qazir bul klassikalyq túsiniktegi partiia emes, qubyjyq. Bir adamnyń abyroi-bedeliniń arqasynda ǵana «jan saqtap» tur.
Bizde debat degen atymen joq. El ómirindegi túrli túrli máselelerdi, daýly zańnamalardy tikelei efirde talqylaý túsinigi qalyptaspaǵan. Qalyptastyrmai otyr.
Jaraidy, bul debatqa Nazarbaev qatyspai-aq qoisyn, biraq onyń «Nur Otandaǵy» orynbasary kelip belgili bir zańnamaǵa syn aitqan sarapshylarmen pikirtalastyrýyna bolady ǵoi?
«Nur Otannyń» jergilikti jerdegi filialyn basqaryp otyrǵan ákim-qaralar sol jerdegi belsendilermen júzdesse, óńirdegi ótkir máselelerdi ashyq talqylasa ózderi de óser edi. Saiasi túsinigi, mádenieti qalyptasar edi.
Biraq, buǵan bara almaidy olar. Inderine tyǵylyp alǵan. Sheneýnik degen shekpenin sheshkisi kelmeidi. Sheneýnikterdiń partiiasyna toptasyp alǵan olar, – deidi Qosanov.
Saiasatkerdiń boljamynsha, erteń aiaqtasty bilik aýyssa, «Nur Otan» Erevandaǵy respýblikalyq partiianyń kebin kiiýi múmkin.
Biraq Armeniia parlamenttik, Qazaqstan – prezidenttik memleket emes pe? Ol muny muny nege aityp otyr?
– Sońǵy sailaýda prezidenttiń ainalasy Nazarbaevty premerge meilinshe erkindik, parlamentke barynsha basymdyq berýge, Konstitýttsiialyq reforma júrgizýge ilandyrdy. Munyń ózekti ekenin, mańyzdy ekenin dáleldeýge tyrysty. Bul reformany qoldap, maqala jazǵanym da esimde.
Prezidenttik taqqa talaspasa da, premerlikten, Bas prokýrorlyqtan, Parlament tóraǵasy qyzmetinen dámeli klandar bar. Bulardyń tábeti ashylǵan saiyn, saiasi talas-tartys ta qyza tússe kerek.
Nazarbaevqa munymen sanasýǵa týra keldi sol kezde. Prezident bulardyń aptyǵyn basý úshin bilikti úlestirip berýdi oilastyrdy. Ainyp qaldy aqyrynda...
Sýperprezidenttik bilikke qaita oiystyq. Az-maz eleýsiz ózgerister engizýmen ǵana shekteldi Nazarbaev, – deidi bul rette Qosanov.
Júzege aspady
Biraq, bul formýla Armeniiada júzege aspady. Nege?
Qosanov bylai deidi:
– Armeniia parlamenttik basqarý úlgisine kóshken. Prezident Konstitýtsiia kepili retinde oryntaǵynda otyrsa da, negizgi bilik Úkimetbasynyń qolynda shoǵyrlandy.
Sargsian qaidan qatelesti? Bileýshi partiia bul qyzmetke ony emes, oǵan qaraǵanda áldeqaida jastaý, tanymaldaý, tartymdyraq úmitkerdi usynsa jeńer edi.
Halyq 10 jyl boiy tapjylmai bilik qurǵan Sargsiannan qajydy. Bilikke emes, Sargsianǵa qarsy edi áýelde. Taqqumarlyǵy qurtty bárin. Narazylyqtyń arty bileýshi partiiaǵa, bilikke degen qarsylyqqa ulasyp ketti.
Saiasatkerdiń aitýynsha, eger aldaǵy ýaqytta bizdiń el bútindei parlamentik basqarý úlgisine kóshse, bilik «úkimetti kim basqarady?» degen máselemen betpe-bet keledi.
– Bul qyzmetke korrýptsiialyq daýǵa qatysy bar, sóz erkindigin tunshyqtyratyn, ári burynǵy júiemen shatylǵan adam otyrsa, halyqtyń qarsylyǵyna ushyraýy ábden múmkin.
Mine, sol kezde «bilikte Úkimetbasy qyzmetine laiyqty adam bar ma?» degen saýal týyndaidy. Shynymen, bar ma?
Mine, sol kezde qazaqstandyq Pashiniandar paida bolýy múmkin. Buǵan kim kináli bolady? Biliktiń ózi.
Oilap qarańyz, oppozitsiiany saiasi sahnadan tyqsyryp shyqty. Tyqsyrǵany óz aldyna, saiasi partiia, qozǵalys qurýdyń ózi qaýipti qazir. Bir kezderi oppozitsiia sapynda júrgender tarydai shashyrap ketken, – deidi ol.
Qosanov «Jańa Qazaqstan» forýmynyń belsendi múshesiniń biri. Biraq, onyń da bolashaǵy tumandy eken. Bilik muny da tunshyqtyrýǵa tyrysýy ǵajap emes.
– Bilik eldegi jaǵdaiǵa shynaiy baǵa berýden jaltara berse, kúnderdiń kúni alańǵa shyǵady halyq. Sheneýnikter mundaidy túsinde de kórgisi joq. Qorqady. Ómirdegi eń úlken úreii osy olardyń.
Sargsiandy qansha synasaq ta, halyqqa qarsy oq atqan joq. Aqaevtyń, Shevarnadzeniń qateligin qaitalamady. Tynysh ketti.
Armeniiadaǵy tolqýlar Qazaqstanda qaitalansa, bizdiń bilik qaiter eken? Jańaózendegi jaǵdai kóp nársege kózimizdi ashty ǵoi...– dep toq eterin aitypty Qosanov.
Daiyndaǵan, Dýman BYQAI
