2025 جىلعى 24 ناۋرىزدان باستاپ ابونەنتتٸك ۇيالى بايلانىس قۇرىلعىلارىن تٸركەۋ ەرەجەلەرٸنە ەنگٸزٸلگەن ٶزگەرٸستەر كٷشٸنە ەنەدٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
جاڭا ەرەجەلەر تەك 24 ناۋرىزدان كەيٸن ەلگە ەكەلٸنگەن جاڭا قۇرىلعىلارعا عانا قاتىستى. قازاقستان اۋماعىندا بۇرىننان بار جەنە يدەنتيفيكاتسييالىق كودتار دەرەكقورىنا (يكد) ەنگٸزٸلگەن تەلەفوندار اۆتوماتتى تٷردە «اق تٸزٸمگە» ەنەدٸ جەنە ەشقانداي شەكتەۋسٸز جۇمىسىن جالعاستىرادى.
بۇل جاڭاشىلدىقتار تٸركەۋ جٷيەسٸن ودان ەرٸ جاقسارتىپ, الاياقتىقپەن كٷرەسۋگە, تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا جەنە موبيلدٸ قۇرىلعىلاردى پايدالانۋ قاۋٸپسٸزدٸگٸن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
بٷگٸنگٸ تاڭدا قازاقستاندا شامامەن 3,7 ميلليون قايتالانعان IMEI-كودى بار قۇرىلعىلار تٸركەلگەن. ولاردىڭ زاڭسىز ەكەلٸنۋٸ ايتارلىقتاي ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك مەسەلە تۋىنداتادى. بۇنداي موبيلدٸ قۇرىلعىلار نارىعى قۇرىلعىلاردىڭ زاڭدى اينالىمىن باقىلاۋدى قيىنداتىپ, تەلەفون ۇرلىعىنىڭ كٶبەيۋٸنە ىقپال ەتەدٸ جەنە ەدٸلەتسٸز بەسەكەلەستٸك تۋعىزادى.
وسى مەسەلەلەردٸ شەشۋ ماقساتىندا جاڭا ەرەجەلەر ەنگٸزٸلٸپ, موبيلدٸ قۇرىلعىلار نارىعىنىڭ اشىق ەرٸ قاۋٸپسٸز بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاراستىرىلعان.
نەگٸزگٸ جاڭاشىلدىق – موبيلدٸ قۇرىلعىلاردى ۆەريفيكاتسييالاۋ پروتسەدۋراسى
جاڭا ەرەجەلەرگە سەيكەس تٸركەۋ كەزٸندە ارنايى جٷيە كەلەسٸ پارامەترلەردٸ تەكسەرەدٸ:
- قۇرىلعىنىڭ IMEI-كودىنىڭ تٷپنۇسقالىعى
- IMEI-كودتىڭ GSMA حالىقارالىق بازاسىندا ۇرلانعان, بۇعاتتالعان نەمەسە جوعالعان قۇرىلعىلار تٸزٸمٸندە بولماۋى
- قۇرىلعىنىڭ قازاقستان اۋماعىنا زاڭدى تٷردە ەكەلٸنگەنٸ
ەسكەرتۋ: ٶزگەرٸستەر تەك قازاقستان اۋماعىنا جاڭادان ەكەلٸنگەن قۇرىلعىلارعا قاتىستى. بۇرىننان بار جەنە يكد بازاسىنا ەنگٸزٸلگەن موبيلدٸ تەلەفوندار اۆتوماتتى تٷردە «اق تٸزٸمگە» ەنەدٸ جەنە ەشقانداي شەكتەۋسٸز جۇمىسىن جالعاستىرادى.
قانداي تٸزٸمدەر پايدا بولادى?
ۆەريفيكاتسييا نەتيجەسٸندە موبيلدٸ قۇرىلعىلار ٷش ساناتقا بٶلٸنەدٸ:
- اق تٸزٸم – سەتتٸ ۆەريفيكاتسييادان ٶتكەن قۇرىلعىلار, ولار ەشقانداي شەكتەۋسٸز تٸركەلەدٸ.
- سۇر تٸزٸم – ۋاقىتشا رۇقسات ەتٸلگەن قۇرىلعىلار. ولاردىڭ يەلەرٸ 30 كٷن ٸشٸندە قۇرىلعىنىڭ زاڭدى تٷردە ەكەلٸنگەنٸن راستاۋى تيٸس.
- قارا تٸزٸم – زاڭسىز ەكەلٸنگەن, جالعان نەمەسە ۇرلانعان قۇرىلعىلار. ولار بۇعاتتالادى.
بۇل قولدانۋشىلارعا قالاي ەسەر ەتەدٸ?
- قازاقستاندا بۇراننان قولدانىستا بار تەلەفوندار ەشقانداي شەكتەۋسٸز جۇمىس ٸستەي بەرەدٸ. قوسىمشا ەرەكەت قاجەت ەمەس.
- جاڭا قۇرىلعىلاردى ساتىپ الۋشىلار 2025 جىلدىڭ 24 ناۋرىزىنان كەيٸن قۇرىلعى ساتىپ الماس بۇرىن, IMEI-كودتى imei.rfs.gov.kz سايتىنان تەكسەرە الادى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا سايت جاڭا ەرەجەلەرگە سەيكەس جاڭارتىلۋدا.
- «سۇر تٸزٸمدەگٸ» قۇرىلعى يەلەرٸ قۇرىلعىنى 30 كٷن بويى قولدانا الادى. وسى ۋاقىت ٸشٸندە وپەراتورلار SMS حابارلاما ارقىلى قۇرىلعىنى ۆەريفيكاتسييادان ٶتكٸزۋ قاجەتتٸلٸگٸ تۋرالى ەسكەرتەدٸ. حابارلامادا ارنايى انكەتاعا سٸلتەمە بەرٸلەدٸ, ونى تولتىرۋ قاجەت.
- شەتەلدەن ەكەلٸنگەن قۇرىلعى يەلەرٸ شەكارادان ٶتكەن كٷندٸ كٶرسەتۋٸ كەرەك.
- ەگەر پايدالانۋشى 30 كٷن ٸشٸندە ۆەريفيكاتسييادان ٶتپەسە, كەز كەلگەن ۋاقىتتا حابارلاماداعى سٸلتەمە ارقىلى انكەتانى تولتىرىپ, راستاۋ پروتسەسٸن اياقتاي الادى.
بۇل شارالار تۇتىنۋشىلارعا زاڭدى ەرٸ ساپالى قۇرىلعىلاردى ساتىپ الۋىنا سەنٸمدٸلٸك بەرەدٸ. بيزنەسكە ەدٸل بەسەكەلەستٸك ٷشٸن اشىق جاعداي جاسالادى, ال مەملەكەت يمپورتتى قاتاڭ باقىلاپ, زاڭسىز تەلەفوندار سانىن ازايتىپ, الاياقتىق دەڭگەيٸن تٶمەندەتەدٸ.
قاشان كٷشٸنە ەنەدٸ?
جاڭا ەرەجەلەر رەسمي جارييالانعان كٷننەن باستاپ 60 كٷن ٶتكەن سوڭ – 2025 جىلعى 24 ناۋرىزدا كٷشٸنە ەنەدٸ.
ازاماتتارعا ۋايىمداۋعا ەشقانداي نەگٸز جوق – رەسمي تٸركەلگەن قۇرىلعىلاردىڭ يەلەرٸنە قوسىمشا ەرەكەت جاساپ قاجەت ەمەس. مينيسترلٸك جاڭا ەرەجەلەردٸ ەنگٸزۋ بويىنشا اقپاراتتىق جۇمىستاردى ودان ەرٸ جالعاستىرادى.
