2025 jylǵy 24 naýryzdan bastap abonenttik uialy bailanys qurylǵylaryn tirkeý erejelerine engizilgen ózgerister kúshine enedi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Jańa erejeler tek 24 naýryzdan keiin elge ákelingen jańa qurylǵylarǵa ǵana qatysty. Qazaqstan aýmaǵynda burynnan bar jáne Identifikatsiialyq kodtar derekqoryna (IKD) engizilgen telefondar avtomatty túrde «aq tizimge» enedi jáne eshqandai shekteýsiz jumysyn jalǵastyrady.
Bul jańashyldyqtar tirkeý júiesin odan ári jaqsartyp, alaiaqtyqpen kúresýge, tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa jáne mobildi qurylǵylardy paidalaný qaýipsizdigin arttyrýǵa baǵyttalǵan.
Búgingi tańda Qazaqstanda shamamen 3,7 million qaitalanǵan IMEI-kody bar qurylǵylar tirkelgen. Olardyń zańsyz ákelinýi aitarlyqtai ekonomikalyq jáne áleýmettik másele týyndatady. Bundai mobildi qurylǵylar naryǵy qurylǵylardyń zańdy ainalymyn baqylaýdy qiyndatyp, telefon urlyǵynyń kóbeiýine yqpal etedi jáne ádiletsiz básekelestik týǵyzady.
Osy máselelerdi sheshý maqsatynda jańa erejeler engizilip, mobildi qurylǵylar naryǵynyń ashyq ári qaýipsiz bolýyn qamtamasyz etý qarastyrylǵan.
Negizgi jańashyldyq – mobildi qurylǵylardy verifikatsiialaý protsedýrasy
Jańa erejelerge sáikes tirkeý kezinde arnaiy júie kelesi parametrlerdi tekseredi:
- Qurylǵynyń IMEI-kodynyń túpnusqalyǵy
- IMEI-kodtyń GSMA halyqaralyq bazasynda urlanǵan, buǵattalǵan nemese joǵalǵan qurylǵylar tiziminde bolmaýy
- Qurylǵynyń Qazaqstan aýmaǵyna zańdy túrde ákelingeni
Eskertý: Ózgerister tek Qazaqstan aýmaǵyna jańadan ákelingen qurylǵylarǵa qatysty. Burynnan bar jáne IKD bazasyna engizilgen mobildi telefondar avtomatty túrde «aq tizimge» enedi jáne eshqandai shekteýsiz jumysyn jalǵastyrady.
Qandai tizimder paida bolady?
Verifikatsiia nátijesinde mobildi qurylǵylar úsh sanatqa bólinedi:
- Aq tizim – sátti verifikatsiiadan ótken qurylǵylar, olar eshqandai shekteýsiz tirkeledi.
- Sur tizim – ýaqytsha ruqsat etilgen qurylǵylar. Olardyń ieleri 30 kún ishinde qurylǵynyń zańdy túrde ákelingenin rastaýy tiis.
- Qara tizim – zańsyz ákelingen, jalǵan nemese urlanǵan qurylǵylar. Olar buǵattalady.
Bul qoldanýshylarǵa qalai áser etedi?
- Qazaqstanda burannan qoldanysta bar telefondar eshqandai shekteýsiz jumys istei beredi. Qosymsha áreket qajet emes.
- Jańa qurylǵylardy satyp alýshylar 2025 jyldyń 24 naýryzynan keiin qurylǵy satyp almas buryn, IMEI-kodty imei.rfs.gov.kz saitynan teksere alady. Qazirgi ýaqytta sait jańa erejelerge sáikes jańartylýda.
- «Sur tizimdegi» qurylǵy ieleri qurylǵyny 30 kún boiy qoldana alady. Osy ýaqyt ishinde operatorlar SMS habarlama arqyly qurylǵyny verifikatsiiadan ótkizý qajettiligi týraly eskertedi. Habarlamada arnaiy anketaǵa silteme beriledi, ony toltyrý qajet.
- Shetelden ákelingen qurylǵy ieleri shekaradan ótken kúndi kórsetýi kerek.
- Eger paidalanýshy 30 kún ishinde verifikatsiiadan ótpese, kez kelgen ýaqytta habarlamadaǵy silteme arqyly anketany toltyryp, rastaý protsesin aiaqtai alady.
Bul sharalar tutynýshylarǵa zańdy ári sapaly qurylǵylardy satyp alýyna senimdilik beredi. Bizneske ádil básekelestik úshin ashyq jaǵdai jasalady, al memleket importty qatań baqylap, zańsyz telefondar sanyn azaityp, alaiaqtyq deńgeiin tómendetedi.
Qashan kúshine enedi?
Jańa erejeler resmi jariialanǵan kúnnen bastap 60 kún ótken soń – 2025 jylǵy 24 naýryzda kúshine enedi.
Azamattarǵa ýaiymdaýǵa eshqandai negiz joq – resmi tirkelgen qurylǵylardyń ielerine qosymsha áreket jasap qajet emes. Ministrlik jańa erejelerdi engizý boiynsha aqparattyq jumystardy odan ári jalǵastyrady.
