بٸر كەزدەرٸ كٷللٸ رەسپۋبليكاعا دەمدٸ كارتوبىمەن تانىلىپ, ارقار-مەرينوس قويىمەن اتى وزعان نارىنقول ٶڭٸرٸ ٶزٸنٸڭ بايىرعى اگرارلىق برەندتەرٸن قايتا تٸرٸلتپەك. جاقىندا الماتى وبلىسىنىڭ رايىمبەك اۋدانىندا ٶتكەن اۋىل شارۋاشىلىعى فورۋمىندا دەل وسى مەسەلە باستى تاقىرىپقا اينالدى. جيىندا نارىنقول كارتوبىن ٶنەركەسٸپتٸك دەڭگەيدە قايتا تٷلەتۋدٸڭ ناقتى جوبالارى تانىستىرىلىپ, شارۋالار العاشقى سەرپٸندٸ نەتيجەلەرٸن بٶلٸستٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
رايىمبەك اۋدانىنىڭ ەكٸمٸ داستان قۇداباەۆ اۋداننىڭ 90 جىلدىعى اياسىندا ۇيىمداستىرىلعان اگروفورۋمنىڭ باستى ماقساتى عىلىم مەن ٶندٸرٸس اراسىنداعى بايلانىستى كٷشەيتۋ ەكەنٸن جەتكٸزدٸ. شارا بارىسىندا ول سۋ ٷنەمدەۋ تەحنولوگييالارىن ەنگٸزۋ مەسەلەسٸنە توقتالدى.
"بٸز سۋ ٷنەمدەۋ تەحنولوگييالارىن 5 مىڭ گەكتار جەرگە ەنگٸزۋدٸ جوسپارلاپ وتىرمىز. قازٸردٸڭ ٶزٸندە 2,5 مىڭ گەكتار القاپتا وسى تەحنولوگييا قولدانىلىپ جاتىر. سونىمەن بٸرگە درون ارقىلى مينەرالدى تىڭايتقىش بەرۋ باعىتىنداعى جوبالارعا دا شارۋالار قىزىعۋشىلىق تانىتۋدا", – دەدٸ ول.
داستان قۇداباەۆتىڭ مەلٸمەتٸنشە, اۋداننىڭ جالپى جەر كٶلەمٸ 710 مىڭ گەكتاردى قۇرايدى. ونىڭ 445 مىڭ گەكتارى اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەر بولسا, 40 مىڭ گەكتارى ەگٸستٸك القاپتار.
"جايىلىم مەسەلەسٸ بٸزدە اسا ٶزەكتٸ ەمەس. شارۋالار جەرمەن تولىق قامتىلعان. مەملەكەتتٸك باعدارلامالار اياسىندا كٶرسەتٸلٸپ جاتقان قولداۋ دا جەتكٸلٸكتٸ. سوندىقتان اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن ودان ەرٸ دامىتۋعا بارلىق مٷمكٸندٸك بار", – دەدٸ اۋدان ەكٸمٸ.
سونداي-اق ول رايىمبەك اۋدانىنىڭ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸنٸڭ شامامەن 90 پايىزى اۋىل شارۋاشىلىعىمەن بايلانىستى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
"قازٸرگٸ تاڭدا اۋدانىمىزدا 68 مىڭ باس ٸرٸ قارا, 50 مىڭعا جۋىق جىلقى جەنە 268 مىڭعا جۋىق قوي ٶسٸرٸلٸپ جاتىر. سوندىقتان مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ بٸز ٷشٸن باستى باعىتتاردىڭ بٸرٸ بولىپ قالا بەرەدٸ", – دەدٸ داستان قۇداباەۆ.
ال “التىن دەن” ٶندٸرٸستٸك كووپەراتيۆٸنٸڭ تٶراعاسى دۋلات مامىروۆتىڭ سٶزٸنشە, كووپەراتيۆ 2022 جىلى سەگٸز شارۋا قوجالىعىنىڭ بٸرٸگۋٸمەن قۇرىلعان. مەملەكەتتٸك قولداۋ اياسىندا تەحنيكا ساتىپ الىنىپ, كەيٸن سۋ ٷنەمدەۋ تەحنولوگييالارى ەنگٸزٸلگەن.
“الماتى وبلىسىندا جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ جٷيەسٸنە بەرٸلەتٸن 80 پايىزدىق سۋبسيدييانىڭ ارقاسىندا وسى جوبانى جٷزەگە اسىردىق. قازٸر مۇندا كارتوپ, ارپا, بيداي جەنە جوڭىشقا ٶسٸرٸلٸپ جاتىر. ەڭ باستىسى – 250 گەكتار جەرگە PepsiCo كومپانيياسىنىڭ چيپسى ٶندٸرۋگە ارنالعان ارنايى كارتوپ سورتتارىن ەكتٸك”, – دەدٸ ول.
كووپەراتيۆ باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, حالىقارالىق كومپانييامەن ارنايى كەلٸسٸمشارت جاسالعان. كومپانييا اگرونومدارى ەگٸستٸكتٸ تۇراقتى باقىلاپ, ٶندٸرٸس تەحنولوگيياسىنىڭ ساقتالۋىن قاداعالاپ وتىر.
شارۋالاردىڭ جوسپارى بويىنشا بٸر گەكتاردان ورتا ەسەپپەن 27-30 توننا ٶنٸم الىنادى. بۇل كٶرسەتكٸشكە قول جەتكٸزٸلسە, كٷزدە 6-7 مىڭ تونناعا دەيٸن كارتوپ جينالماق.
“بىلتىر تەجٸريبەلٸك كەزەڭنەن ٶتتٸك. بيىل تولىققاندى سەرٸكتەستٸككە كٶشتٸك. ەگەر بەرٸ جوسپار بويىنشا جٷزەگە اسسا, نارىنقول كارتوبىنان ٶندٸرٸلگەن ٶنٸمدەر قازاقستاندىق نارىققا 2027 جىلدان باستاپ شىعا باستايدى”, – دەدٸ دۋلات مامىروۆ.
فورۋم بارىسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ ارداگەرٸ, رايىمبەك جەنە كەگەن اۋداندارىنىڭ قۇرمەتتٸ ازاماتى بوساتقان ۇلداربەكوۆ تە سٶز سٶيلەدٸ. ول نارىنقول ٶڭٸرٸنٸڭ كەزٸندە كارتوپ شارۋاشىلىعىمەن بٷكٸل رەسپۋبليكاعا تانىلعانىن ەسكە الدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, ٶتكەن عاسىردىڭ سوڭىنا دەيٸن ٶڭٸردە تٶرت ٸرٸ كارتوپ شارۋاشىلىعى جۇمىس ٸستەپ, شامامەن 3 مىڭ گەكتار جەرگە كارتوپ ەگٸلگەن. سونىڭ نەتيجەسٸندە جىل سايىن 60 مىڭ تونناعا دەيٸن ٶنٸم ٶندٸرٸلٸپ, الماتى قالاسى جەرگٸلٸكتٸ كارتوپپەن قامتاماسىز ەتٸلگەن.
“ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ – كەز كەلگەن مەملەكەت ٷشٸن ماڭىزدى مەسەلە. بٸر كەزدە نارىنقول كارتوبى الماتىنى قامتاماسىز ەتٸپ وتىردى. كەيٸن بۇل جٷيە ەلسٸرەدٸ. بٷگٸنگٸ فورۋمنىڭ ەرەكشەلٸگٸ – عىلىم مەن شارۋاشىلىقتى قايتا تابىستىرىپ وتىرعانىندا. ٶيتكەنٸ عىلىمسىز شارۋا – سوقىر”, – دەدٸ ارداگەر.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, نارىنقولدىڭ بۇرىنعى ەكٸ برەندٸ – ارقار-مەرينوس قوي شارۋاشىلىعى مەن كارتوپ ٶندٸرٸسٸن قايتا جانداندىرۋعا تولىق مٷمكٸندٸك بار.
“تابيعي جاعداي دا, تەجٸريبە دە, ەلەۋەت تە جەتكٸلٸكتٸ. ەڭ باستىسى – عىلىم مەن شارۋانىڭ بايلانىسىن كٷشەيتۋ كەرەك. سوندا بۇرىنعى جەتٸستٸكتەردٸ قايتا جاڭعىرتۋعا بولادى”, – دەدٸ بوساتقان ۇلداربەكوۆ.
بٷگٸندە رايىمبەك اۋدانىندا قولعا الىنعان جاڭا جوبالار نارىنقول كارتوبىنىڭ بۇرىنعى بەدەلٸن قايتارۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸندەي كٶرٸنەدٸ. كەزٸندە الماتىنى كارتوپپەن قامتىعان ٶڭٸر اراعا جىلدار سالىپ قايتادان ٸرٸ اگرارلىق ورتالىققا اينالۋعا تالپىنىپ وتىر. ال العاشقى نەتيجەلەر وسى كٷزدە بەلگٸلٸ بولماق.
