بيزنەس قاۋىمداستىق بەرٸك اسىلوۆتان ويىن بيزنەسٸ مەسەلەسٸ جٶنٸندەگٸ زاڭ جوباسىنا زاڭسىز تٷزەتۋلەر ەنگٸزۋگە بايلانىستى نارازىلىق بٸلدٸرۋدٸ جەنە باسقا دا قاجەتتٸ قاداعالاۋعا دەن قويۋ شارالارىن قابىلداۋدى سۇرايدى.
ٶتٸنٸشتە ايتىلعانداي, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە ويىن بيزنەسٸ, لوتەرەيا قىزمەتٸ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, مەملەكەتتٸك ەڭبەك ينسپەكتسيياسى, مەملەكەتتٸك باقىلاۋ جەنە ارتىق زاڭنامالىق رەگلامەنتتەۋدٸ بولدىرماۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ كەزٸندە مەجٸلٸستٸڭ جۇمىس توبىندا زاڭنامانى ٶرەسكەل بۇزۋشىلىقتارعا جول بەرٸلدٸ. سونىڭ نەتيجەسٸندە زاڭ جوباسىنىڭ مەتٸنٸندە رەتتەۋشٸلٸك ەسەردٸ جەنە زاڭنامادا كٶزدەلگەن باسقا دا بٸرقاتار مٸندەتتٸ رەسٸمدٸ تالداۋسىز جاڭا نورمالار كٶرسەتٸلدٸ.
ٶزٸن-ٶزٸ رەتتەيتٸن بۋكمەكەرلٸك ۇيىم ٶكٸلدەرٸ ەسكە سالعانداي, 2021 جىلدىڭ قاڭتارىندا قر پرەزيدەنتٸ مونوپوليستەردٸڭ قىزمەتٸن زاڭنامالىق تۇرعىدان رەتتەۋدٸ تاپسىردى. نەگٸزگٸ مەملەكەتتٸك ورگاندار, ونىڭ ٸشٸندە باس پروكۋراتۋرا مەن بەسەكەلەستٸكتٸ قورعاۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ (بقدا), سودان كەيٸن بەس تٸگۋ سالاسىنداعى وپەراتور – جەكە دەلدالدىق كومپانييا ستاۆكالاردى ەسەپكە الۋ ورتالىعى دەپ اتالاتىن يدەيانى سىنعا الىپ, ونىڭ مونوپوليياعا جەنە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى زاڭنامامەن ٷيلەسپەيتٸندٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
2022 جىلى قاڭتار وقيعاسىنان كەيٸن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ٷكٸمەتكە تيٸستٸ تاپسىرما بەرٸپ, «دەلدال كومپانييالار» اتتى قۇرىلىمدى قۇرۋعا تىيىم سالۋ تۋرالى تٷبەگەيلٸ شەشٸم قابىلدادى. وسىدان كەيٸن ستاۆكالاردى ەسەپكە الۋ ورتالىعىنىڭ جوباسى شىعىنعا ۇشىرادى.
«قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارلارى س.م.جۇمانعارين مەن ە.ك.جاماۋباەۆتىڭ 2022 جىلى قاراشاداعى حاتتامالىق تاپسىرماسىنا سەيكەس, مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸنە (ويىن بيزنەسٸنە جەتەكشٸلٸك ەتەتٸن بەيٸندٸ ورگانعا) باسقا مينيسترلٸكتەرمەن بٸرلەسٸپ, ويىن بيزنەسٸ بويىنشا ەزٸرلەنٸپ جاتقان زاڭ جوباسىنان ستاۆكالاردى ەسەپكە الۋ ورتالىعىنا قاتىستى ەرەجەنٸ الىپ تاستاۋ تاپسىرىلدى. سالىقتىق ەكٸمشٸلەندٸرۋ بويىنشا وسى قۇرالدىڭ ورنىنا بۋكمەكەرلٸك كەڭسەلەر جٷيەسٸن مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر ورگاندارىنىڭ جٷيەلەرٸمەن تٸكەلەي بٸرٸكتٸرۋ ۇسىنىلدى. وسىعان بايلانىستى ستاۆكالاردى ەسەپكە الۋ ورتالىعىن الىپ تاستاۋدى كٶزدەيتٸن زاڭ جوباسىنا VIII شاقىرىلىمنىڭ دەپۋتاتتارى II سەسسييادا باستاماشىلىق ەتتٸ», - دەپ جازدى ٶتٸنٸش اۆتورلارى.
بۇل شەشٸمنٸڭ ورىندالۋى 2023 جىلى 12 جەلتوقسانداعى تيٸستٸ زاڭمەن بەكٸتٸلگەن سالىق كودەكسٸنە ەنگٸزٸلگەن ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلاردا كٶرٸنٸس تاپقانىن اتاپ ٶتكەن جٶن. زاڭ بۋكمەكەرلٸك كەڭسەلەردٸ دەلدالسىز ٶزٸنٸڭ ەلەكتروندىق تٶلەم جٷيەلەرٸن مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر ورگاندارىنىڭ ەسەپ بەرۋ جٷيەسٸمەن تٸكەلەي بٸرٸكتٸرۋگە مٸندەتتەدٸ.
ٶزٸن-ٶزٸ رەتتەيتٸن بۋكمەكەرلٸك ۇيىم ٶكٸلدەرٸ ٷندەۋٸندە اتاپ ٶتكەندەي, قازٸرگٸ زاڭ بۇزۋشىلىق ستاۆكالاردى ەسەپكە الۋ ورتالىعىن زاڭ جوباسىنان الىپ تاستاۋ تۋرالى تارماقتىڭ ورىندالماۋىندا. ەزٸرلەۋشٸلەر پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسى مەن ٷكٸمەتتٸڭ حاتتامالىق تاپسىرماسىن مٷلدە ەلەمەدٸ. مەجٸلٸستٸڭ جۇمىس توبى باسشىسىنىڭ زاڭ جوباسى بويىنشا 3 ماۋسىمداعى وتىرىستا ايتىلعانداي, ستاۆكالاردى ەسەپكە الۋ ورتالىعىن ەنگٸزۋ بويىنشا تٷزەتۋ ەنگٸزٸلدٸ. الايدا «بٸرىڭعاي ەسەپكە الۋ جٷيەسٸ» دەگەن جاڭا اتاۋ بەرٸلٸپ, ٷكٸمەت قورىتىندىسى اياسىندا قاراۋ ٷشٸن زاڭ جوباسىنىڭ سالىستىرمالى كەستەسٸنە ەنگٸزٸلدٸ.
زاڭ جوباسىندا سالىستىرمالى كەستەنٸڭ 47, 52, 53, 56, 61-تارماقتارى بويىنشا بٸرىڭعاي ەسەپكە الۋ جٷيەسٸندە بٸرقاتار تٷزەتۋ پايدا بولدى. وسى تارماقتاردىڭ ٶزٸ دە, ولاردىڭ اۆتورلارمەن نەگٸزدەمەسٸ دە «كەسٸپكەرلٸك سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ مٷددەسٸنە تٸكەلەي ەسەر ەتەتٸن بۋكمەكەرلٸك كەڭسەلەردٸڭ قىزمەتٸن رەتتەۋدٸ قاتاڭداتۋ جەنە ستاۆكالاردى ەسەپكە الۋ ورتالىعى قىزمەتٸنٸڭ ٶكٸلەتتٸلٸگٸن كەڭەيگەنٸن كٶرسەتەدٸ», – دەيدٸ ٶزٸن-ٶزٸ رەتتەيتٸن بۋكمەكەرلٸك ۇيىم ٶكٸلدەرٸ.
ٶتٸنٸش اۆتورلارى قر باس پروكۋرورىنىڭ نازارىن زاڭ جوباسىنا تٷزەتۋلەر ەنگٸزۋدٸڭ زاڭنامالىق رەسٸمٸن ٶرەسكەل بۇزىلعانىنا اۋدارادى.
«كەسٸپكەرلٸك كودەكستٸڭ 83-بابىنىڭ 1-تارماعىنا سەيكەس رەتتەۋشٸلٸك ەسەردٸ تالداۋ ەنگٸزٸلەتٸن رەتتەۋشٸ قۇرالدىڭ پايداسى مەن شىعىندارىن جەنە/نەمەسە رەتتەۋدٸ قاتاڭداتۋ تالاپتارىن سالىستىراتىن تالدامالىق رەسٸمدٸ بٸلدٸرەدٸ, بۇل مەملەكەتتٸك رەتتەۋ ماقساتىنا قول جەتكٸزۋدٸ باعالاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇعان قوسا, «قۇقىقتىق اكتٸلەر تۋرالى» زاڭنىڭ 19 جەنە 29-باپتارى كەسٸپكەرلٸك سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ مٷددەسٸن قوزعايتىن نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەردٸ ەزٸرلەۋ مەن قابىلداۋدىڭ ەرەكشە تەرتٸبٸن بەلگٸلەيدٸ. بۇل رەتتەۋشٸلٸك ەسەردٸ تالداۋدى مٸندەتتٸ تٷردە جٷرگٸزۋدٸ جەنە كەسٸپكەرلٸك سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسى ارقىلى تٸكەلەي قاتىسۋىن تالاپ ەتەدٸ», - دەلٸنگەن ٶتٸنٸشتە.
«وسىلايشا, بٸرىڭعاي ەسەپكە الۋ جٷيەسٸن ەنگٸزۋگە بايلانىستى تٷزەتۋ «قۇقىقتىق اكتٸلەر تۋرالى» زاڭنىڭ 29-بابى 2-تارماعىنىڭ 19-بابىندا جەنە 6-تارماقشاسىندا كٶزدەلگەن رەسٸمدٸ بۇزا وتىرىپ, زاڭ جوباسىنا ەنگٸزٸلدٸ. اتاپ ايتقاندا, رەتتەۋشٸلٸك ەسەرگە مٸندەتتٸ تالداۋ جٷرگٸزٸلگەن جوق, بۇل بٸرىڭعاي ەسەپكە الۋ جٷيەسٸن كەسٸپكەرلٸك سۋبەكتٸلەرٸ مەن جالپى العاندا نارىق ٷشٸن ەنگٸزۋدٸڭ سالدارىن تولىق باعالاۋعا مٷمكٸندٸك بەرمەيدٸ», - دەيدٸ ٶزٸن-ٶزٸ رەتتەيتٸن بۋكمەكەرلٸك ۇيىم.
زاڭنىڭ ٶرەسكەل بۇزۋشىلىقتارىن, سونداي-اق «پروكۋراتۋرا تۋرالى» كونستيتۋتسييالىق زاڭنىڭ ەرەجەسٸن ەسكەرە وتىرىپ, «ٶزٸن-ٶزٸ رەتتەيتٸن بۋكمەكەرلٸك ۇيىم» زاڭ جوباسىنا مٸندەتتٸ زاڭنامالىق رەسٸمدەردٸ بۇزا وتىرىپ, بٸرىڭعاي ەسەپكە الۋ جٷيەسٸن ەنگٸزۋگە بايلانىستى تٷزەتۋلەر ەنگٸزۋگە جول بەرگەن جاۋاپتى ۋەكٸلەتتٸ تۇلعالاردىڭ ەرەكەتتەرٸنە نارازىلىق بٸلدٸرۋ تۋرالى بەرٸك اسىلوۆقا جٷگٸندٸ.
سونداي-اق, بۋكمەكەرلٸك قاۋىمداستىق بەرٸك اسىلوۆقا «قازٸرگٸ ۋاقىتتا وسى زاڭ جوباسىن قارايتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ اتىنا وسىنداي نارازىلىق ەنگٸزۋ تۋرالى ۇستانىمىن بٸلدٸرۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋ» ٶتٸنٸشٸمەن جٷگٸندٸ.
شاماسى, بۇل ەسكەرۋگە تيٸس ەرەكشە جاعداي سيياقتى. بۇل ەلٸمٸزدٸڭ زاڭ شىعارۋ تاريحىنداعى ٶتە سيرەك كەزدەسەتٸن جايت, وندا تٷزەتۋلەر سوڭعى سەتتە زاڭ جوباسىنا ەنٸپ, بارلىق مٸندەتتٸ زاڭدى رەسٸمدٸ مٷلدە ەلەمەيدٸ. مۇنى كٸمنٸڭ, نە ٷشٸن جەنە قالاي جاساپ وتىرعانىن باس پروكۋراتۋرا انىقتاۋعا تيٸس.
