مينيستر بالاەۆا دەپۋتات ساۋالىنا جاۋاپ بەردٸ
– قۇرمەتتٸ ايدا عالىمقىزى, پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ سەرسەنبٸ كٷنٸ ٶتكەن وتىرىسىندا دەپۋتات ماقپال تەجماعامبەتوۆا بالالار باسىلىمدارىنا قاتىستى مەسەلە كٶتەرٸپ, دەپۋتاتتىق ساۋال جولداعان ەدٸ. وسى ساۋالعا وراي سٸزدٸڭ پٸكٸرٸڭٸزدٸ بٸلسەك?
– يە, دەپۋتات ساۋالىمەن مۇقييات تانىسىپ شىقتىم. بۇل مەسەلە باسپاسٶز بەتتەرٸندە, جەكەلەگەن ازاماتتار تاراپىنان دا ٷنەمٸ ايتىلىپ جٷرگەن تاقىرىپ.
راسىندا, بٷگٸنگٸ تاڭدا «قازاق گازەتتەرٸ» بٸرىڭعاي برەندٸ اياسىندا بٸرنەشە وتاندىق باسىلىمداردى بٸرٸكتٸرۋدٸ باستادىق. بۇنداي شەشٸم قابىلداۋداعى باستى ماقسات – قازٸرگٸ قارجىلىق جەنە باسقا دا قيىن جاعدايلاردا تۇرعان قازاق باسپاسٶزٸن, سونىڭ ٸشٸندە – «بالدىرعان», «اقجەلكەن» جۋرنالدارى مەن «درۋجنىە رەبياتا», «ۇلان» گازەتتەرٸ سىندى بالالار باسىلىمدارىن ساقتاپ قالۋ.
بٸرنەشە باسىلىمدى بٸرٸكتٸرۋ – ول گازەت-جۋرنالدى جابۋ دەگەن سٶز ەمەس. بٸرٸنشٸدەن, ەشقانداي باسىلىم جۇمىسىن توقتاتپايدى. ەكٸنشٸدەن, ولاردىڭ مەديا كەڭٸستٸكتە قالىپتاسقان برەندتٸك اتاۋلارى ٶزگەرمەيدٸ. ٷشٸنشٸدەن, باسىلىمداردى مەملەكەتتٸك اقپارات تاپسىرىسى اياسىندا قارجىلىق قولداۋ توقتامايدى.
بٸرٸكتٸرۋ ارقىلى تەك ەكٸمشٸلٸك-شارۋاشىلىق رەسۋرستار قىسقارادى. ياعني, بارلىق باسىلىمعا ورتاق – بٸر قارجىلىق بٶلٸم, بٸر زاڭ بٶلٸمٸ, بٸر كەڭسە بٶلٸمٸ سيياقتى وڭتايلانتىرۋ جۇمىستارى جٷرەدٸ. نەتيجەسٸندە, بٸرٸنشٸ كەزەكتە ەرينە قارجى ٷنەمدەلەدٸ. ول ٷنەمدەلگەن قارجىنى شىعارماشىلىق ۇجىمعا باقىتتاۋعا مٷمكٸندٸك تۋادى.
سونداي-اق, باسىلىمداردى دامىتۋدىڭ, ونىڭ بەسەكەگە قابٸلەتتٸن ارتتىرۋدىڭ ارنايى ەزٸرلەنگەن ستراتەگيياسى جٷزەگە اسىرىلادى. ونىڭ اياسىندا باسىلىمداردىڭ كونتەنتٸ عانا ەمەس, ٶندٸرٸستٸك-شىعارماشىلىق پروتسەستەرٸ, جارناما جەنە ماركەتينگ قىزمەتتەرٸن جەتٸلدٸرۋ جۇمىستارى دا قامتىلادى. ەرينە بالالار باسىلىمىنىڭ ۇلتتىق يدەولوگييالىق تەربيە بەرۋدەگٸ مەنٸ مەن ماڭىزىن جاقسى تٷسٸنەمٸز. سونىڭ ٸشٸندە, جاس ۇرپاقتىڭ تٸلٸن – قازاق تٸلٸندە قالىپتاستىرۋ بٷگٸنگٸ كٷندە ەڭ ٶزەكتٸ مەسەلە. بٷگٸنگٸ بالالاردىڭ تٸلٸن قالىپتاستىراتىن قۇرال – ەرينە بٸرٸنشٸ كەزەكتە – تەلەارنالارداعى مۋلتيپليكاتسييالىق فيلمدەر مەن بالالار ەدەبيەتٸ. بۇل رەتتە, «Balapan» ارناسىنىڭ مازمۇندىق كونتەنتٸن, باعدارلامالار ساپاسىن كٷشەيتۋدٸ ٷنەمٸ قاداعالاپ وتىرمىز.
سونىمەن قاتار, «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا بالالارعا ارنالعان قازاق تٸلدٸ تەلە-ٶنٸمدەردٸڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا شەت ەلدٸك بالالار تەلەارنالارىن (Nickelodeon, TiJi, كارۋسەل) قازاق تٸلٸنە اۋدارىپ, تاراتۋدى قولعا الىپ وتىرمىز. سونداي-اق, بيىلعى جىلى بالالار ەدەبيەتٸنٸڭ ەلەمدٸك بەستسەللەرلەرٸن, اتاپ ايتقاندا, ە.ح.گومبريحتٸڭ «ەلەمنٸڭ قىسقاشا تاريحى», لبيۋيس كەررولدٸڭ «اليسا عاجايىپتار ەلٸندە», دجوردج ورۋەللدٸڭ «حايۋاناتتار باعى», ەۆا يببوتسون «تەڭٸز ٶزەنٸنە ساياحات» سىندى بارلىعى 20 كٸتاپتى قازاق تٸلٸنە اۋدارىپ, بالالار اۋديتوريياسىنا ۇسىنۋدى كٶزدەپ وتىرمىز.
بۇدان ٶزگە, «قازاق راديوسىنىڭ» تيپتٸك كەستەسٸندە بالالارعا ارنالعان ارنايى ۋاقىت پەن حابارلار جەلٸسٸ بار. «بالالارعا بازارلىق», «بالاپان ساز», «تاپقىر بالا» حابارلارى بٷگٸندە ٶزٸندٸك اۋديتوريياسى بار, راديو تانىمال باعدارلامالارعا اينالدى.
سونداي-اق, اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ مينيسترلٸگٸ جانىنان قۇرىلعان «قوعامدىق كەلٸسٸم» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتٸك مەكەمەسٸ ارقىلى ەلٸمٸزدەگٸ ٶزگە ەتنوس ٶكٸلدەرٸنٸڭ ەرتەگٸلەرٸن قازاق تٸلٸنە اۋدارىپ, مەكتەپكە دەيٸنگٸ جەنە باستاۋىش سىنىپ بالالارىنىڭ نازارىنا ۇسىنۋدى قولعا الىپ وتىرمىز.
راسىندا دا بٷگٸنگٸ تاڭدا, بالالار باسىلىمدارىنىڭ رەسمي تارالىم سانى كٶڭٸل قۋانتارلىق ەمەس. ٶكٸنٸشكە وراي, بۇل مەسەلە «قازاق گازەتتەرٸ» قۇرامىنداعى باسقا گازەت-جۋرنالدارعا دا قاتىستى جايت. ەرينە بٸرٸنشٸ كەزەكتە, بۇل مەسەلە قازٸرگٸ ينتەرنەت پەن تەحنولوگييانىڭ قارقىندى دامۋىنا بايلانىستى ەكەنٸ تٷسٸنٸكتٸ. جەنە بۇل بٷكٸل ەلەمدەگٸ مەديا سالاسىنا ورتاق قۇبىلىس.
سوندىقتان قازٸرگٸ باسپاسٶز باسىلىمدارى ەڭ الدىمەن ستراتەگييالىق دامۋ جوسپارلارىن قايتا ايقىنداۋلارى قاجەت. ياعني, ەربٸر باسىلىمدار مازمۇن-كونتەنتتٸ سۇرانىسقا ساي بەيٸمدەپ, ساپاسىن ارتتىرۋ, وقىرمانعا تارتىمدى ەتۋ ارقىلى بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن كٷشەيتۋ قاجەت دەپ سانايمىن.
