«قازاقتەلەكوم» باسقارما تٶراعاسى باعدات مۋسين KazLLM مەن ChatGPT-تٸ بٸر-بٸرٸنە قارسى قويۋ دۇرىس ەمەس ەكەنٸن ايتىپ, جاساندى ينتەللەكت ەكوجٷيەسٸندەگٸ ولاردىڭ رٶلٸ ەكٸ تٷرلٸ دەڭگەيگە جاتاتىنىن تٷسٸندٸردٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ونىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى ۋاقىتتا ەفيرلەر مەن قوعامدىق تالقىلاۋلاردان كەيٸن «KazLLM - ChatGPT-تٸڭ بالاماسى ما, بٸز ونىمەن بەسەكەگە تٷسەمٸز بە?» دەگەن سۇراق جيٸ قويىلا باستاعان. الايدا بۇل سۇراقتىڭ جاۋابى - جوق.
باعدات مۋسين بۇل ايىرماشىلىقتى ەنەرگەتيكا سالاسىمەن سالىستىرىپ تٷسٸندٸردٸ. ونىڭ سٶزٸنشە, ٸرگەلٸ تٸلدٸك مودەلدەر (LLM) - ەلەكتر ستانتسيياسىنا ۇقسايدى. ولار «زيياتكەرلٸك ەنەرگييانى» ٶندٸرەدٸ. ال ChatGPT سيياقتى ٶنٸمدەر - تۇرمىستىق قۇرالدار: تەلەديدار, شەينەك نەمەسە توڭازىتقىش سەكٸلدٸ.
«تۇرمىستىق قۇرىلعىلار ٶتە ىڭعايلى, ەدەمٸ, فۋنكتسيونالدى بولۋى مٷمكٸن. بٸراق ەلەكتر ەنەرگيياسى بولماسا, ولار جۇمىس ٸستەمەيدٸ», - دەپ جازدى ول.
جي-دەگٸ “ەلەكتر ستانتسييالارىن” كٸمدەر سالىپ جاتىر?
مۋسين ٸرگەلٸ مودەلدەردٸ ەلەمدە ٸرٸ زەرتتەۋ ورتالىقتارى عانا جاساي الادى دەپ تٷسٸندٸردٸ. ولاردىڭ قاتارىندا OpenAI, Google, Meta, سونداي-اق باە-دەگٸ Technology Innovation Institute (Falcon مودەلٸ) بار. بۇل - جاساندى ينتەللەكت ينفراقۇرىلىمىنىڭ بازالىق دەڭگەيٸ.
ال ChatGPT, Microsoft Copilot, Perplexity AI, Notion AI سەكٸلدٸ ٶنٸمدەر - وسى بازالىق گەنەراتسييانىڭ ٷستٸنە قۇرىلعان سەرۆيستەر. بٸر ٸرگەلٸ مودەل ونداعان, تٸپتٸ جٷزدەگەن قوسىمشانى «قورەكتەندٸرە» الادى. سونىمەن قاتار بٸر قوسىمشا بٸرنەشە مودەلگە API ارقىلى قوسىلا الادى. مۇنى ەرتٷرلٸ قۋات كٶزدەرٸنە جالعانعان تۇرمىستىق قۇرالمەن سالىستىرۋعا بولادى.
ٸرگەلٸ مودەلدٸڭ “قۋاتى” نەدەن قۇرالادى?
باعدات مۋسين مودەلدٸڭ قۋاتى تەك پارامەترلەر سانىنا (70B, 400B نەمەسە 1 تريلليون) عانا بايلانىستى ەمەس ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ناقتى ٶنٸمدٸلٸكتٸ كەلەسٸ فاكتورلار انىقتايدى:
– ارحيتەكتۋراسى;
– دەرەكتەردٸڭ كٶلەمٸ مەن ساپاسى;
– وقىتۋ كەزٸندەگٸ ەسەپتەۋ رەسۋرستارى;
– تۇراقتى جاڭارتۋلار;
– GPU-ينفراقۇرىلىم;
– عىلىمي كوماندا.
ونىڭ ايتۋىنشا, ٸرگەلٸ مودەلدٸ «بٸر رەت جاساپ, ۇمىتىپ كەتۋ» مٷمكٸن ەمەس. ول ٷنەمٸ جاڭارتىلىپ, دامىتىلىپ وتىرۋى كەرەك. ينۆەستيتسييا بولماسا, مۇنداي مودەل بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸن جوعالتادى.
وندا KazLLM نە ٷشٸن قاجەت?
باعدات مۋسين KazLLM-نٸڭ ماقساتى جەكەلەگەن سەرۆيستەرمەن بەسەكەگە تٷسۋ ەمەس ەكەنٸن باسا ايتتى. ونىڭ سٶزٸنشە, ۇلتتىق تٸلدٸك مودەل:
– ٶز گەنەراتسيياسىنا يە بولۋ;
– سىرتقى تەۋەلدٸلٸكتٸ ازايتۋ;
– دەرەكتەردٸ ٶڭدەۋگە باقىلاۋ ورناتۋ;
– عىلىمي مەكتەپتٸ دامىتۋ;
– تەحنولوگييالىق ەگەمەندٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن قاجەت.
ول «زيياتكەرلٸك ەنەرگييانى» تولىقتاي يمپورتتاۋعا بولاتىنىن, بۇل باستاپقىدا ىڭعايلى ەرٸ ارزان كٶرٸنۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن دە مويىندادى. الايدا ستراتەگييالىق تۇرعىدا مەسەلە - ەلدٸڭ ٶز گەنەراتسيياسىنىڭ بار-جوعى. بۇل ۇعىم ەلەمدە AI sovereignty, ياعني جاساندى ينتەللەكتتەگٸ ەگەمەندٸك دەپ اتالادى.
پرەزيدەنتتٸڭ ۇستانىمى
مۋسيننٸڭ جازۋىنشا, مەملەكەت باسشىسى جاساندى ينتەللەكتكە ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىر. بۇل - قولداۋمەن قاتار, بارلىق دەڭگەيدەگٸ ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ بٸلدٸرەدٸ.
«پرەزيدەنت ناقتى مٸندەتتەر قويدى. مەملەكەتتٸك قىزمەتتەر مەن سەرۆيستەر دامي بەرۋٸ كەرەك, ال جي نەگٸزٸندەگٸ ٶنٸمدەر سەنٸمدٸ تەحنولوگييالىق بازاعا سٷيەنٸپ, پايدالانۋشىلارعا شىنايى پايدا ەكەلۋٸ تيٸس», - دەپ قورىتىندىلادى ول.
سونداي-اق ول قوعامدى حايپ پەن حەيتكە ەمەس, ساراپشىلار مەن ۋەكٸلەتتٸ ورگانداردىڭ تٷسٸندٸرمەسٸنە سٷيەنۋگە شاقىردى. ايتۋىنشا, ۋاقىتشا پٸكٸرتالاستار ٶتەدٸ, ال eGov, حقكو, e-ٶتٸنٸش سەكٸلدٸ تسيفرلىق ٶنٸمدەر ازاماتتاردىڭ ٶمٸرٸن جەڭٸلدەتۋدٸ جالعاستىرا بەرەدٸ.
