«قازاقتەلەكوم» باسقارما ءتوراعاسى باعدات مۋسين KazLLM مەن ChatGPTء-تى بىر-بىرىنە قارسى قويۋ دۇرىس ەمەس ەكەنىن ايتىپ، جاساندى ينتەللەكت ەكوجۇيەسىندەگى ولاردىڭ ءرولى ەكى ءتۇرلى دەڭگەيگە جاتاتىنىن ءتۇسىندىردى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ونىڭ ايتۋىنشا، سوڭعى ۋاقىتتا ەفيرلەر مەن قوعامدىق تالقىلاۋلاردان كەيىن «KazLLM - ChatGPTء-تىڭ بالاماسى ما، ءبىز ونىمەن باسەكەگە تۇسەمىز بە؟» دەگەن سۇراق ءجيى قويىلا باستاعان. الايدا بۇل سۇراقتىڭ جاۋابى - جوق.
باعدات مۋسين بۇل ايىرماشىلىقتى ەنەرگەتيكا سالاسىمەن سالىستىرىپ ءتۇسىندىردى. ونىڭ سوزىنشە، ىرگەلى تىلدىك مودەلدەر (LLM) - ەلەكتر ستانسياسىنا ۇقسايدى. ولار «زياتكەرلىك ەنەرگيانى» وندىرەدى. ال ChatGPT سياقتى ونىمدەر - تۇرمىستىق قۇرالدار: تەلەديدار، شاينەك نەمەسە توڭازىتقىش سەكىلدى.
«تۇرمىستىق قۇرىلعىلار وتە ىڭعايلى، ادەمى، فۋنكسيونالدى بولۋى مۇمكىن. ءبىراق ەلەكتر ەنەرگياسى بولماسا، ولار جۇمىس ىستەمەيدى»، - دەپ جازدى ول.
جي-دەگى “ەلەكتر ستانسيالارىن” كىمدەر سالىپ جاتىر؟
مۋسين ىرگەلى مودەلدەردى الەمدە ءىرى زەرتتەۋ ورتالىقتارى عانا جاساي الادى دەپ ءتۇسىندىردى. ولاردىڭ قاتارىندا OpenAI، Google، Meta، سونداي-اق باا-دەگى Technology Innovation Institute (Falcon مودەلى) بار. بۇل - جاساندى ينتەللەكت ينفراقۇرىلىمىنىڭ بازالىق دەڭگەيى.
ال ChatGPT، Microsoft Copilot، Perplexity AI، Notion AI سەكىلدى ونىمدەر - وسى بازالىق گەنەراسيانىڭ ۇستىنە قۇرىلعان سەرۆيستەر. ءبىر ىرگەلى مودەل ونداعان، ءتىپتى جۇزدەگەن قوسىمشانى «قورەكتەندىرە» الادى. سونىمەن قاتار ءبىر قوسىمشا بىرنەشە مودەلگە API ارقىلى قوسىلا الادى. مۇنى ءارتۇرلى قۋات كوزدەرىنە جالعانعان تۇرمىستىق قۇرالمەن سالىستىرۋعا بولادى.
ىرگەلى مودەلدىڭ “قۋاتى” نەدەن قۇرالادى؟
باعدات مۋسين مودەلدىڭ قۋاتى تەك پارامەترلەر سانىنا (70B، 400B نەمەسە 1 تريلليون) عانا بايلانىستى ەمەس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ناقتى ونىمدىلىكتى كەلەسى فاكتورلار انىقتايدى:
– ارحيتەكتۋراسى؛
– دەرەكتەردىڭ كولەمى مەن ساپاسى؛
– وقىتۋ كەزىندەگى ەسەپتەۋ رەسۋرستارى؛
– تۇراقتى جاڭارتۋلار؛
– GPU-ينفراقۇرىلىم؛
– عىلىمي كوماندا.
ونىڭ ايتۋىنشا، ىرگەلى مودەلدى «ءبىر رەت جاساپ، ۇمىتىپ كەتۋ» مۇمكىن ەمەس. ول ۇنەمى جاڭارتىلىپ، دامىتىلىپ وتىرۋى كەرەك. ينۆەستيسيا بولماسا، مۇنداي مودەل باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن جوعالتادى.
وندا KazLLM نە ءۇشىن قاجەت؟
باعدات مۋسين KazLLMء-نىڭ ماقساتى جەكەلەگەن سەرۆيستەرمەن باسەكەگە ءتۇسۋ ەمەس ەكەنىن باسا ايتتى. ونىڭ سوزىنشە، ۇلتتىق تىلدىك مودەل:
– ءوز گەنەراسياسىنا يە بولۋ؛
– سىرتقى تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ؛
– دەرەكتەردى وڭدەۋگە باقىلاۋ ورناتۋ؛
– عىلىمي مەكتەپتى دامىتۋ؛
– تەحنولوگيالىق ەگەمەندىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قاجەت.
ول «زياتكەرلىك ەنەرگيانى» تولىقتاي يمپورتتاۋعا بولاتىنىن، بۇل باستاپقىدا ىڭعايلى ءارى ارزان كورىنۋى مۇمكىن ەكەنىن دە مويىندادى. الايدا ستراتەگيالىق تۇرعىدا ماسەلە - ەلدىڭ ءوز گەنەراسياسىنىڭ بار-جوعى. بۇل ۇعىم الەمدە AI sovereignty، ياعني جاساندى ينتەللەكتتەگى ەگەمەندىك دەپ اتالادى.
پرەزيدەنتتىڭ ۇستانىمى
ءمۋسيننىڭ جازۋىنشا، مەملەكەت باسشىسى جاساندى ينتەللەكتكە ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىر. بۇل - قولداۋمەن قاتار، بارلىق دەڭگەيدەگى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتى بىلدىرەدى.
«پرەزيدەنت ناقتى مىندەتتەر قويدى. مەملەكەتتىك قىزمەتتەر مەن سەرۆيستەر دامي بەرۋى كەرەك، ال جي نەگىزىندەگى ونىمدەر سەنىمدى تەحنولوگيالىق بازاعا سۇيەنىپ، پايدالانۋشىلارعا شىنايى پايدا اكەلۋى ءتيىس»، - دەپ قورىتىندىلادى ول.
سونداي-اق ول قوعامدى حايپ پەن حەيتكە ەمەس، ساراپشىلار مەن ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ تۇسىندىرمەسىنە سۇيەنۋگە شاقىردى. ايتۋىنشا، ۋاقىتشا پىكىرتالاستار وتەدى، ال eGov، حقكو، eء-وتىنىش سەكىلدى سيفرلىق ونىمدەر ازاماتتاردىڭ ءومىرىن جەڭىلدەتۋدى جالعاستىرا بەرەدى.
