مەجٸلٸس دەپۋتاتى مۇرات ەبەنوۆ قانداستارعا ارنالعان Kaztest جٷيەسٸن سىنعا الىپ, ونى كونستيتۋتسيياعا قايشى ەرٸ ەتنيكالىق قازاقتارعا جاسالعان جاساندى كەدەرگٸ دەپ اتادى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ Kaztest جٷيەسٸ قازاق تٸلٸن انا تٸلٸ رەتٸندە بٸلەتٸن قانداستارعا ەمەس, تٸلدٸ وقۋلىق ارقىلى ٷيرەنگەن ادامدارعا بەيٸمدەلٸپ جاسالعان.
«ەمتيحاننىڭ ٶزٸ قازاق تٸلٸن وقۋلىق ارقىلى وقىعان, قازاق تٸلٸ انا تٸلٸ ەمەس ادامدارعا ىڭعايلانىپ جاسالعان. باعدارلامانىڭ ٶزٸ سولاي قۇرىلعان. بارلىعى لاتىن قارپٸندە, تاپسىرمالار دا لاتىن قارپٸندە. ياعني لاتىن ەلٸپبيٸندەگٸ گرامماتيكانى وقىعاندارعا ارنالعان. ال نە بولدى? بٸز زاڭنىڭ ٶزٸندە Kaztest قانداستارعا, ەتنيكالىق قازاقتارعا قولدانىلمايدى دەپ جازدىق. نەگە? ٶيتكەنٸ قىتايداعى قازاقتار كيريلليتسانى بٸلمەيدٸ, باسقا ەلٸپبيدٸ قولدانادى. مىسالى, ٶزبەكستان ەلدەقاشان لاتىن قارپٸنە كٶشتٸ, تٷركييادا دا قازاقتار تۇرادى. ولار قازاق تٸلٸن ٶتە جاقسى بٸلەدٸ. بٸراق بٸز نە ٷشٸن ولاردى 50 جاسىندا كيريلليتساعا قايتا ٷيرەتۋٸمٸز كەرەك? ونىڭ ٷستٸنە ٶزٸمٸز دە بولاشاقتا لاتىن قارپٸنە كٶشەمٸز دەپ وتىرمىز. زاڭدا ناقتى جازىلعاننان كەيٸن ٷكٸمەت بۇل پيلوتتىق جوبانى قابىلداماۋى كەرەك ەدٸ. بٸراق بٸزدٸ ەسكەرتپەي قابىلداپ جٸبەردٸ. قازٸر قازاقستانعا كٶشۋگە دايىن تۇرعان قانداستار Kaztest-تەگٸ ەرٸپتەردٸڭ ٶزٸن تٷسٸنبەي وتىر. ەگەر ولارعا قىتايدا نەمەسە ٶزبەكستاندا وقىعان ەلٸپبيمەن بەرسە, بەرٸن تٷسٸنەر ەدٸ. ولار قازاقشا ٶتە جاقسى سٶيلەيدٸ. بۇل قولدان جاسالعان كەدەرگٸ», - دەدٸ ەبەنوۆ.
ول بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيستر ەربول تۇياقباەۆتىڭ جاۋابىنان شەنەۋنٸكتەر قانداستار مەن قازاقستانعا جۇمىس ٸستەۋگە كەلەتٸن ٶزگە ەتنوس ٶكٸلدەرٸنٸڭ اراسىن ايىرمايتىنىن تٷسٸنگەنٸن ايتتى.
«قانداس بولسىن, باسقا ەتنوس ٶكٸلٸ بولسىن, شەتەلدەن قازاقستانعا جۇمىس ٸستەۋگە كەلسە, بەرٸنە بٸردەي تالاپ قويامىز دەيدٸ. بٸراق وندا قانداس مەرتەبەسٸ نە ٷشٸن كەرەك? سٸزدەر ادامدار كٶشٸپ كەلە جاتقاندا, جىل باسىندا ويىن ەرەجەسٸن ٶزگەرتٸپ جٸبەردٸڭٸزدەر. بۇرىن ادام ٶزٸ قالاعان جەرگە بارىپ تۇرا الاتىن. تەك مەملەكەتتەن كٶمەك السا عانا بەلگٸلٸ ٶڭٸرلەرگە باراتىن. ەندٸ ونى دا ٶزگەرتتٸ. قازٸر مىڭداعان قانداس مەرتەبە الا الماي جٷر. ولار بۇرىنعى ەلٸندە جۇمىسىنان شىعىپ, جوبالارىن جاۋىپ, بەرٸمەن قوشتاسىپ كەلدٸ. مۇندا كەلسە, كٷتپەگەن ەرٸ جاعىمسىز جاڭالىق شىقتى. بٸزدە كادر تاپشىلىعى كٶپ ەكەنٸن دە ايتۋىمىز كەرەك. بۇل تەك قانداستارعا جاسالعان جاقسىلىق ەمەس, بۇل ەكونوميكا قاجەتتٸلٸگٸ. مەن جۋىردا الماتىداعى كەڭسەلەردٸڭ بٸرٸندە بولدىم, اگرارلىق سالادا كٶپتەگەن پەكٸستاندىقتار جۇمىس ٸستەپ جٷر. ال ونى قانداستار اتقارا الار ەدٸ. قىتايداعى قازاقتار پايدالى ٶسٸمدٸكتەر ٶسٸرۋدٸ جاقسى بٸلەدٸ. موڭعولييادان كەلگەن قازاقتار مال ٶسٸرە الادى. بۇل — دايىن كادرلار. بٸراق بٸز ولارعا جاساندى كەدەرگٸ جاساپ وتىرمىز. قازٸر بۇعان رەنجٸپ جٷرگەندەر كٶپ», - دەدٸ دەپۋتات.
ەبەنوۆ Kaztest 2026 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ەنگٸزٸلگەنٸن ايتتى.
«نەگٸزٸ زاڭدا Kaztest قانداستارعا قولدانىلمايدى دەپ جازىلعان. بٸراق ٷكٸمەت زاڭعا دا, كونستيتۋتسيياعا دا قارسى كەلەتٸن ۋاقىتشا شەشٸم قابىلداپ وتىر. بۇل ٷلكەن نارازىلىق تۋعىزدى. ماعان تەك قانداستاردان 500-گە جۋىق حات كەلدٸ. ولار: “بۇرىن ۋەدە بەرٸپ, ەندٸ نەگە زاڭسىز تٷردە بٸزگە قارسى وسىنداي شەشٸم قابىلدادىڭىزدار?” دەيدٸ. ياعني باسقا ەتنوس ٶكٸلدەرٸ الماتىدا دا, استانادا دا ەركٸن تۇرا الادى, ٶز ورنىن ٶزٸ تاڭداي الادى. بٸر-ەكٸ ساباق وقىپ, Kaztest تاپسىرادى. ال قانداستارعا بەرٸن قيىنداتىپ قويدىق», - دەدٸ ەبەنوۆ.
ال ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيسترٸ ەربول تۇياقباەۆ Kaztest تەك بازالىق تٸل تالابىن تەكسەرەتٸنٸن مەلٸمدەدٸ.
«ٶزدەرٸڭٸز دە بارىپ تاپسىرىپ كٶرٸڭٸزدەر. وندا قيىن ەشتەڭە جوق. جەڭٸل سۇراقتار. بارلىعى 60 سۇراق. ٶتۋ ٷشٸن 70% جيناۋ كەرەك. بۇل نە ٷشٸن قاجەت? بۇل حالىقارالىق تەجٸريبە. ەگەر ادام وسى ەلدە ٶمٸر سٷرٸپ, تاعدىرىن وسى مەملەكەتپەن بايلانىستىرعىسى كەلسە, ول ەڭ بولماسا مەملەكەتتٸك تٸلدٸ بازالىق دەڭگەيدە بٸلۋٸ تيٸس. بٸزدٸڭ ماقساتىمىز سول. ال ەگەر ادامنىڭ ماقساتى وسى جەردە جۇمىس ٸستەپ, تابىس تاۋىپ, سالىق تٶلەۋ بولسا, بٸز كەرٸسٸنشە ونداي ادامدارعا كٶمەكتەسەمٸز, كەدەرگٸلەردٸ ازايتامىز. ەسٸرەسە جوعارى بٸلٸكتٸ ماماندارعا. بٸراق ەر ٶتٸنٸش بەرۋشٸنٸڭ قاجەتتٸلٸگٸنە قاراي بٸرنەشە تٸلدە تەست ەنگٸزە المايمىز», - دەدٸ تۇياقباەۆ.
