سۇرانىس تٶمەن بولۋى جەنە اقش فەدەرالدى رەزەرۆ جٷيەسٸ جاقىن ارادا مٶلشەرلەمەنٸ تٶمەندەتەدٸ دەگەن بولجامنىڭ ەسەرٸنەن مۇناي ارزانداپ كەتتٸ. قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ نەگٸزگٸ تٸرەگٸ مۇناي ەكەنٸ جاسىرىن ەمەس. بۇل احۋال قازاقستان ەكونوميكاسىنا قالاي ەسەر ەتپەك? Dalanews.kz ەكونوميست باۋىرجان ىسقاقوۆپەن وسى تۋراسىندا سۇحباتتاستى.
مۇنايعا قاتىستى احۋال
لوندوندا ICE بيرجاسىندا Brent ماركالى مۇنايدىڭ قاراشا فيۋچەرستەرٸنٸڭ قۇنى 0,77 پايىزعا تٶمەندەپ, باررەلٸ 67,94 دوللار بولدى.
WTI ماركالى مۇنايدىڭ قازان فيۋچەرستەرٸنٸڭ قۇنى 0,84 پايىزعا تٶمەندەپ, باررەلٸ 63,98 دوللار بولدى.
ساراپشى پٸكٸرٸ
ەكونوميست باۋىرجان ىسقاقوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل فاكتور بٸرنەشە باعىتقا ەسەر ەتەدٸ.
"مۇنايدىڭ ارزانداۋى مەملەكەتتٸك كٸرٸستەردٸڭ ازايۋىنا ەكەپ سوعادى. مۇناي - ەكسپورتتىڭ, بيۋدجەتكە تٷسەتٸن سالىق كٸرٸستەرٸنٸڭ باستى كٶزٸ. باعا تٶمەندەسە, مۇنايدان الىناتىن سالىق, ەكسپورت تٷسٸمدەرٸ دە ازايادى. وسىلايشا بيۋدجەت تاپشىلىعى پايدا بولادى", - دەيدٸ مامان.
ساراپشىنىڭ سٶزٸنشە, بۇل مەسەلە ۇلتتىق قوردى دا اينالىپ ٶتپەيدٸ.
"ۇلتتىق قوردىڭ تٷسٸمدەرٸ تٶمەندەيدٸ. مەملەكەت قور مەحانيزمدەرٸن پايدالانىپ, مۇنايدان تٷسكەن ارتىق قارجىنى جينايدى. باعا تٷسسە, سول قورداعى تٷسٸمدەر ازايادى. قورداعى قارجىنى ۇلعايتۋ مٷمكٸندٸگٸ تٶمەندەيدٸ", - دەدٸ قارجى سالاسىنىڭ مامانى.
سونىمەن قاتار, ۆاليۋتا, تەڭگە باعامى دا ەلسٸرەۋٸ مٷمكٸن.
"مۇناي ەكسپورتىنان تٷسٸم ازايسا, ۆاليۋتالىق كٸرٸستەر تٶمەندەپ, تەڭگەنٸڭ ايىرباس باعامى ەلسٸرەۋٸ دە ەبدەن مٷمكٸن. يمپورت باعالارى مەن ينفلياتسيياعا دا كەرٸ ەسەرٸ بار. ودان كەيٸن بيۋدجەت شىعىنىن قىسقارتۋعا ەكەلەدٸ. ياعني مەملەكەتتٸڭ ەرتٷرلٸ باعدارلامالارى, ەلەۋمەتتٸك قاجەتتٸلٸكتەرٸ, ينفراقۇرىلىم جوبالارى بيۋدجەتتٸڭ قىسىمىنىڭ استىندا قالۋى مٷمكٸن. كەيبٸر شىعىندار قايتا قارالىپ, شۇعىل ەمەس جوبالار كەيٸنگە شەگەرٸلۋٸ مٷمكٸن", - دەيدٸ ول.
ساراپشى مۇنىڭ ەسەرٸنەن ەكونوميكانىڭ جالپى ٶسٸمٸ باياۋلاۋى مٷمكٸن ەكەنٸن ايتتى.
"ياعني ينۆەستيتسييالار, مۇناي-گاز سەكتورىنداعى جوبالار ازايۋى ەبدەن مٷمكٸن. مەملەكەتتٸڭ ينفراقۇرىلىم جوبالارىنىڭ قارجىلاندىرىلۋى دا توقتاۋى مٷمكٸن. بۇل ەكونوميكالىق ٶسٸمنٸڭ تٶمەندەۋٸنە ەكەلەدٸ. جالپى بيۋدجەتتٸ جوسپارلاۋ كەزٸندە مۇنايدىڭ باعاسىنا قاراي باعىتتايمىز. مىسالى 2025-2027 جىلدارعا ارنالعان قازاقستاننىڭ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتٸندەگٸ مۇنايدىڭ باعاسى باررەلٸنە 75 دوللار دەڭگەيٸندە جوسپارلانعان. سونىمەن قاتار, ٷكٸمەت تٶمەن ستسەنارييلەرگە دە دايىندالادى, ياعني سول جوبا ورىندالماي قالعان جاعدايدا "ب" جوسپارى بار. مۇناي باعاسى تٷسٸپ كەتسە, شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋ تۋرالى جوسپارلار قاراستىرىلعان. بۇل تۇستا ۆاليۋتا باعامى دا ەسكەرٸلەدٸ", - دەپ تٷيٸندەدٸ ساراپشى.
