مولدالار ٶز حالقىنىڭ رۋحاني جاۋھارلارىنان جۇرداي بولىپ كەتكەن. ٶزدەرٸ جۇرداي بولىپ قانا قالا بەرسە مەيلٸ عوي, مەشٸتكە بارعان بۇقارانى دا ۇلتتىق رۋحاني جاۋھارلارىنان قاتتى الىستاتىپ تاستادى.
بٸزدٸڭ تەۋەلسٸزدٸك العان جىلدارداعى مەشٸت جاماعاتى ٶزٸنٸڭ تاريحىنىن, تاعىلىمىنان, ۇلتتىق قۇندىلىقتارى مەن ۇلتتىق بولمىسىنان ايىرىلعان جاماعات بولىپ قالىپتاسىپ شىقتى. دٸندٸ ساياساتقا الىپ كەلٸپ تىعىپ تاستادى.
حالىق ەلەۋمەتتٸك كٷيزەلٸسكە تاپ بولىپ, كٶشەگە شىقسا, سول حالىقتىڭ ٸشكٸ كٷيزەلٸستەرٸن بٸلە تۇرا, پاتشاعا قارسى شىعۋعا بولمايدى, توزاققا باراسىڭدار, كٷنەحار بولاسىڭدار, ارانداتۋشىلارسىڭدار دەپ بيلٸكتٸڭ ىعىنا جىعىلىپ, جىلمىڭداپ شىعادى.
حانافيدٸڭ كٸم بولعانىن ٶزدەرٸنە ٷلگٸ تۇتادى سولاي بولا تۇرا. سوندا ەلدٸڭ كٷيزەلٸسٸن بٸلە تۇرا وسىلاي جاساۋدى نە دەپ ۇعاسىز? بۇل ەكٸجٷزدٸلٸك ەمەي نە سوندا?
قۇرانداعى "مۇتاففيففين"سٷرەسٸ ەكٸجٷزدٸلەرگە ارنالعان. دەل وسىنداي سەتتە مولدالار حالىقتىڭ جاعىنا شىعىپ, بۇلارىڭ دۇرىس ەمەس, دٸندە دە حالىقتىڭ سٶزٸن سٶيلەۋدٸ جاقتايدى, حالىق بولىپ, قوعام بولىپ ٷنٸمٸزدٸ قوسايىق, شىندىققا تۋرا قارايىق, دٸنٸمٸزدە سولاي دەگەن دەپ ايتار بولسا, مٸنە ناعىز شىنايى دٸن سول بولار ەدٸ. ولاي ايتۋ ولاردىڭ ازاماتتىق ۇستانىمى مەن كونستيتۋتسييالىق قۇقى دا بولار ەدٸ.
دٸن نەگٸزٸنەن و باستان ٸزگٸلٸككە, ەدٸلەتتٸلٸككە, شىندىققا, ادامگەرشٸلٸككە, تاريحىڭدى بٸلۋگە, كٸشٸپەيٸل بولۋعا, ٸزەتتٸ بولۋعا شاقىراتىن ەدٸ. مۇنىڭ نەگٸزٸندە وتانىڭدى قورعاۋ جاتىر.
وسى ايتىلعان قاسيەتتەر بويىنان تابىلعان كەز كەلگەن ادام وتانىن قورعاۋعا دايىن تۇرادى. يمان دەگەن وسى, مولدەكە!
دٸن جايىندا تاراپ جاتقان ۆيدەولارداعى عۇلاماسىماقتاردىڭ ايتقاندارىنا قۇلاق تٷرسەڭ, توزاقپەن قورقىتۋدان باسقا ەشتەڭە قالماي بارادى. ەلدٸڭ ساناسىن زومبيلاپ, اراپتان باسقانى ايتپاي, تالاي سوراقىنى تٶگٸپ جاتىر.
كەشەگٸ باباباردىڭ دٸن جايىندا ايتقاندارىنا قۇلاق تٷرسەڭ, سوناۋ بٸر زامانداردا پايعامبار سولاي دەپتٸ, ەۋليەلەر بۇلاي دەپتٸ دەپ باستالىپ, تەك قانا ادامدىقتى ناسيحاتتاپ, تاريحىڭ مەن شەجٸرەڭدٸ بٸل, وتانىڭدى قورعا, يماندى بول, تازا بول دەيدٸ.
مەن كٶنەكٶز قارييالاردان كٸپ-كٸشكەنتاي بالا كەزٸمدە وسىلاردى ٶزدەرٸنٸڭ قولىنان جٸلٸك مٷجٸپ وتىرىپ, قولدارىنا سۋ قۇيىپ جٷرٸپ تىڭدادىم. ولار ماعان باتا بەرەتٸن ەدٸ. ماعان ول قارييالار شەجٸرەمدٸ, جەتٸ اتامنىڭ كٸم ەكەنٸن ٷيرەتٸپ كەتتٸ. دٸن دەگەن وسى, مولدەكە.
دٸن دەستٷرمەن بايلانىسسا عانا قۇندىلىققا اينالادى, مولدەكە... دٸن يمان مەن ٸزگٸلٸكتٸ, وتاندى سٷيۋدٸ ٷيرەتەتٸن ەدٸ. قازٸرگٸلەردٸڭ ايتقاندارىنا قاراساڭ توزاقپەن قورتىتۋدان باسقا ەشتەڭە قالماي بارادى. سوندا بٸز ۇلتىمىزدى ساقتاماساق, ۇلتتىعىمىزدى قورعاماساق, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى جاراتپاساق, وندا قازاق بولىپ نە ٷشٸن كەلدٸك مىناۋ ٶمٸرگە? تەك توزاقتان قورقىپ, بۇعىپ وتىرۋ ٷشٸن كەلدٸك پە? مەشٸتتەردە وتىرعان جاماعات ٶزٸمٸزدٸڭ ۇلتىمىزدىڭ تاريحىنان ماحرۇم بولسا دا, اراپتىڭ تاريحىن جاتتاپ العان. مولدالاردىڭ ٶزدەرٸ ايتادى, «وتاندى سٷيۋ – يماننان!» - دەيدٸ. ەندٸ وتاندى سٷيۋ يماننان بولسا, وندا ولار نەگە سول وتانىنىڭ تاريحىن مەشٸتتەردە ايتۋعا بەتٸ بارمايدى. ەلدە ولارعا جات, ٶزگە اعىم با بٸزدٸڭ تاريحىمىز...
ٶزٸنٸڭ تاريحىن ۇمىتىپ, بٸر شەتتەگٸ اراپتىڭ كٸم ەكەنٸنٸڭ بٸزگە نە كەرەگٸ بار? بۇل دا ساتقىندىقتىڭ بٸر تٷرٸ. مەشٸتتەردە ابىلايلار, قابانبايلار, بٶگەنبەيلار, ناۋرىزبايلار نەگە ايتىلمايدى? ونىڭ ەسەسٸنە اراپتىڭ باتىرلارى - ساعي يبن ابۋ ۋاققاستار, ومارلار, وسپاندار ايتىلىپ جاتىر.
ٶتكەندە مەشٸتتە بٸر نەكە قييۋعا كۋە بولدىم. سوڭىندا مولدا ەكٸ جۇپقا قاراتا اراپتىڭ بٸرەۋلەرٸنٸڭ جاسى مەن جولىن, ماحابباتىن بەرسٸن دەپ وتىر.
سوندا بٸزدە, بٸزدٸڭ ۇزىن-سونار تاريحىمىزدا ٷلگٸ تۇتارلىق, سول كەرەمەت قازاق تۇلعالارىنىڭ جولىن, ماحابباتىن بەرسٸن دەپ ايتارلىق ەشبٸر تۇلعا قالمادى ما?
نامىسىڭىز كەلمەي مە وسىعان? جولدا دا كەيبٸر جاستاردىڭ اراپتىڭ ادامدارىن ٶزدەرٸنە كۋمير جاساپ الىپ, ايتىپ جٷرەتٸندەرٸن كٶرگەندە جەرگە كٸرٸپ كەتە جازدايسىڭ. ويلانبايسىزدار ما? مولدالار اراپتارعا ەمەس, قازاقتارعا ايتىپ جاتىر عوي مەشٸتتەردەگٸ ۋاعىزدارىن. نەگە ولار قازاقتىڭ باتىرلارىن ايتپايدى? نەگە ولار ارابتىڭ باتىرلارىن ايتادى? قازاقتىڭ باتىرلارىن ايتۋ يمان مەن ٸزگٸلٸككە جاتپايدى ما?
وتاندى سٷيۋ يماننان بولسا, ونىڭ تاريحىن, ۇلتىنىڭ باتىرلارىنىڭ ەرلٸگٸن سٷيۋ دە يماننان ەمەس پە? نەگە بٸزدٸڭ مەشٸتكە باراتىن دٸندٸ ۇستاناتىن جاستار ٶزٸمٸزدٸڭ تاريحىمىزدان جۇرداي بولسا دا, اراپتىڭ باتىرلارى مەن تاريحىن جاقسى بٸلٸپ العان? بٸر بٸرٸنە قارسى دٷنيە. اراپشىلدىقتان الىستاپ, قازاقشىلدىققا ورالماساق بولمايدى. بٸز قازاقشىل, ۇلتشىل بولماساق جەڭٸلٸسكە ۇشىرايمىز.
الدىن الا ايتايىن, مەن دە جۇما نامازىنا قاتىسامىن, مەن دە قۇران وقيمىن. بٸراق مەن قازاقپىن! مەن يسلامعا, قۇرانعا, پايعامبارعا تٸل تيگٸزٸپ وتىرعان جوقپىن. مەن ٶزگەلەردٸڭ دٸني سەنٸمٸنە قول سۇقپايمىن. مەشٸتتەردەگٸ اراپشىلدىقتىڭ اسقىنىپ بارا جاتقانىنا, قازاقتىڭ بولمىسىن جالماپ بارا جاتقانىنا الاڭداپ وتىرمىن.
بەكبولات قارجان
ماقالا اۆتوردىڭ رۇقساتىمەن باسىلدى
