مەن جاقىندا عانا نورۆەگييا تەۋەلسٸز قورى باسشىسىنىڭ قىزمەتتەن كەتكەنٸن جەنە ٶزٸمٸزدٸڭ ۇلتتىق ەل-اۋقات قورىمىزداعى باسقارۋ ساپاسىنا قاتىستى مەسەلەنٸ كٶتەرگەنٸم ەسٸڭٸزدە بولار.
بٷگٸن مەن بولاشاققا دەگەن بٸزدٸڭ كٶزقاراسىمىز بەن نورۆەگتەردٸڭ كٶزقاراسىن ٶزارا سالىستىرۋدى جالعاستىرسام دەيمٸن.
نورۆەگييالىقتار سەكٸلدٸ, بٸزدٸڭ دە باعىمىز بار ەكەن, پايدالى قازبالاردىڭ اسا ٷلكەن قورى بار.
بٸراق بٸزگە قاراعاندا ولاردىڭ باعى 5 ەسە از. ولاردا 6.6 ملرد. باررەل, ال بٸزدە 30 ملرد. باررەل مۇناي بار, وعان مەندەلەەۆ كەستەسٸندەگٸ بارلىق ەلەمەنتتٸ قوسىڭىز.
سونداي-اق, ولار 50 جىل ٸشٸندە ٶزدەرٸنٸڭ تەۋەلسٸز قورىنا 1.1 تريلليون اقش دوللارىن جينادى, ال بٸز بولساق 30 جىل بويى تەك 68 ملرد. اقش دوللارىن جينادىق.
نورۆەگييالىقتار بۇعان قالاي جەتكەنٸن قاراستىرىپ كٶرەيٸك.
تەۋەلسٸز قور قۇرۋ ارقىلى ولار نە نەرسەگە ۇمتىلدى? جاۋابى - اقشا جيناۋ, دۇرىس, بٸراق تولىق ەمەس. بۇل تۋرالى مەتٸننەن جەنە قور دەكلاراتسيياسىنان وقۋعا بولادى.
نورۆەگتەردٸ تٷسٸنۋ ٷشٸن تاريحقا سەل تەرەڭٸرەك ٷڭٸلۋ كەرەك. سونىمەن, باستايىق (مەتٸندٸ وقۋ كەزٸندە قازاقستانمەن پاراللەل قاراستىرۋدى ۇسىنامىن).
نورۆەگتەر - بۇرىنعى ۆيكينگتەر. جاۋلاپ الۋشىلار.
ولار ٶز مٸنەزٸن, وڭاي اقشاعا دەگەن ەۋەستٸك, ٶزگەنٸڭ ماتەريالدىق يگٸلٸكتەرٸن دٶرەكٸلٸك پەن ارسىزدىق ارقىلى يەمدەنۋ سىندى مەنتاليتەتٸن جاقسى بٸلەدٸ.(بۇل ەشكٸمدٸ ەسٸڭٸزگە سالىپ جاتقان جوق پا? كٶشپەندٸلەر, شاپقىنشىلىق, بارىمتا, ابايدىڭ قاراسٶزدەرٸ).
ٶزدەرٸنٸڭ مٸنەزدەرٸن بٸلە وتىرىپ, نورۆەگييالىقتار مەملەكەت بيۋدجەتٸنەن تٷرلٸ سەكتورلاردى قارجىلاندىرۋ ارقىلى ٶز ەكونوميكاسىن ەرتاراپتاندىرۋدان سانالى تٷردە باس تارتتى.
ٶيتكەنٸ, بۇل جولدىڭ اقىر اياعىندا ۇلتتى تۇيىققا تٸرەپ تىناتىن جەمقورلىق الاڭى ەكەنٸن جاقسى تٷسٸندٸ. اقشا تالان-تاراجعا تٷسەدٸ, ال ەل قۇلدىرايدى.
نورۆەگييا ەكونوميكاسى مۇنايعا (شيكٸزاتقا) نەگٸزدەلگەن.
ونىڭ ورنىنا نورۆەگييالىقتار ەلدٸڭ تابىسىن ەلەمدٸك ەكونوميكاعا ينۆەستيتسييالاۋدى ۇيعاردى. نەگە دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرۋ ٷشٸن نەتيجەلەرگە كٶز سالايىق.
قارجى مينيسترلٸگٸنەن نورۆەگييا تەۋەلسٸز مۇناي قورىنا ەڭ العاشقى اقشا اۋدارىمى 1996 جىلى 19 658 628 711 نورۆەگ كرونى (NOK) كٶلەمٸندە جاسالدى.
نورۆەگييا ٶز كاپيتالىن بٷكٸل ەلەمگە, ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ بارلىق سالالارىنا سالىپ ەرتاراپتاندىردى. وسىلايشا, بٷگٸندە بٷكٸل ەلەم بويىنشا 9000 كومپانييا نورۆەگييا ەكونوميكاسى ٷشٸن جۇمىس ٸستەپ جاتىر.
ال نورۆەگييانىڭ ٶزٸنٸڭ ەكونوميكاسى نە بولىپ جاتىر? ەشتەڭە دە بولماي جاتىر.
نورۆەگييالىقتار 100 جىل بۇرىن مايشاباقتار اۋلايتىن, ەلٸ اۋلايدى. نورۆەگييا تابيعاتى قاز-قالپىندا – ەلٸ بۇزىلماعان. ٶزٸنٸڭ بار ەرەكشەلٸگٸن بولاشاق ۇرپاقتارى ٷشٸن ساقتايدى.
وسىنىڭ ارقاسىندا نورۆەگيياداعى تۋريزم بيۋدجەتتٸ تولىقتىرۋدىڭ نەگٸزگٸ كٶزدەرٸنٸڭ بٸرٸ بولىپ وتىر (مۇناي ٶندٸرۋمەن قاتار).
نورۆەگييالىقتار ٶز جەرٸندە زاۋىتتار سالمايدى. نەلٸكتەن?
دٷنيەجٷزٸندەگٸ ٷزدٸك 9000 (بيرجالاردا ليستينگتەن ٶتكەن) كومپانييا (زاۋىتتار مەن فابريكالار) ەل يگٸلٸگٸ ٷشٸن جۇمىس ٸستەيدٸ.
قاراپايىم نورۆەگييالىقتاردىڭ ٶمٸر سٷرۋ دەڭگەيٸ ەلەمدەگٸ ەڭ جوعارى دەڭگەي بولىپ ەسەپتەلەدٸ جەنە بۇل ٷزدٸكسٸز ٶسٸپ جاتىر.
نورۆەگييالىق كروننىڭ باعامى شەتەل ۆاليۋتالارىنا نەمەسە تەز قۇبىلاتىن مۇناي باعاسىنا ەمەس, ەلەمدٸك ەكونوميكانىڭ جاعدايىنا بايلانىستى.
وسىلايشا, 23 جىل ٸشٸندە نورۆەگييالىقتار ەل ەكونوميكاسىن كٶتەرٸپ, ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ ينفلياتسيياسىن جەڭٸپ, ٶزدەرٸنٸڭ تابيعاتىن ٶنەركەسٸپتٸك لاستانۋدان ساقتاپ, بٷكٸل حالىق ٷشٸن پاسسيۆتٸ كٸرٸس كٶزٸن جاسادى.
بەرٸ تاماشا – قاراپايىم!
ال بٸز 30 جىل بويى نە ٸستەدٸك? قانداي جەتٸستٸگٸمٸز بار?
