ماڭعىستاۋدا جۇمىسسىزدىق مەسەلەسٸن شەشۋ ٷشٸن «جۇمىس جاسايمىن» ٶڭٸرلٸك جوباسىن قوسا العاندا, بٸرقاتار شارالار جٷزەگە اسىرىلۋدا. وسى جوبا اياسىندا 2022 جىلى 1,3 ملرد. تەڭگە بٶلٸنگەن. بٷگٸندە بۇل باعدارلاما بويىنشا 780 ادام جۇمىس ٸستەيدٸ. جۇمىسشىلاردىڭ ورتاشا جالاقىسى 240 مىڭ تەڭگەنٸ قۇرايدى.
2023 جىلى 19,6 مىڭ ادامدى جۇمىسپەن قامتۋ شارالارى بويىنشا جۇمىسقا ورنالاستىرۋ جوسپارلانعان. وسى ماقساتتا 10,2 ملرد تەڭگە قارجى بٶلٸنگەن.
جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىندا تٸركەلگەن ازاماتتار ٷشٸن سۋبسيدييالاناتىن جۇمىس ورىندارى ۇيىمداستىرىلعان. ولار: «جاستار پراكتيكاسى» «العاشقى جۇمىس ورنى», «ۇرپاقتار ساباقتاستىعى», «كٷمٸس جاس» جوبالارى. وسى باعىتتار بويىنشا اعىمداعى جىلى 7,8 مىڭ ادام ۋاقىتشا جۇمىس ورىندارىمەن قامتىلادى.
بۇدان بٶلەك, ٶڭٸردە كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ ٷشٸن حالىقتىڭ وسال توپتارىنىڭ ٶكٸلدەرٸنە 400 اەك (2023 جىلى 1,38 ملن تەڭگە) كٶلەمٸندە بيزنەس-يدەيالارىن ٸسكە اسىرۋعا باعىتتالعان «باستاۋ بيزنەس» جوباسى ٸسكە اسىرىلۋدا. سونداي-اق, كەسٸپكەرلٸكپەن اينالىسامىن دەيتٸن جاستارعا 2,5% شاعىن نەسيەلەر ۇسىنىلادى. بۇل ماقساتتا ارنايى 1,1 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ. ونىڭ اياسۆندا 415 جاسقا قولداۋ كٶرسەتٸلەدٸ دەپ كٷتٸلۋدە. سونىمەن قاتار, بيىل شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ دامىتۋ ماقساتىندا بيىل «Mangystau business» ٶڭٸرلٸك باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. جوبا اياسىندا كەسٸبٸن جاڭا باستاعان جەكە كەسٸپكەرلەر جىلدىق 1% - بەن 50 ملن تەڭگەگە دەيٸن نەسيە الا الادى.
ٶڭٸر باسشىسى ٶز بايانداماسىندا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ نەگٸزگٸ ٶنەركەسٸپتٸك سالاسى — حيمييا ٶنەركەسٸبٸ, ماشينا جاساۋ, مۇناي ٶنٸمدەرٸن ٶڭدەۋ, قۇرىلىس سالۋ يندۋستريياسى مەن مەتاللۋرگييا ٶنەركەسٸبٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ٶڭٸردٸڭ ٶنەركەسٸپتٸك ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 3,1 ترلن. تەڭگەگە جەتكەن. ونىڭ ٸشٸندە ٶنەركەسٸپتٸك ٶندٸرٸستٸڭ كٶلەمٸ - 205 ملرد تەڭگە, ياعني جالپى ٷلەستٸڭ 6,6%-ى. نۇرلان نوعاەۆ ٶڭٸردە پىسىقتالىپ جاتقان ٸرٸ جوبالاردىڭ بٸرٸ «قازمۇنايگاز ۇك» اق كومپانيياسى رەسەيلٸك «لۋكويل» مۇناي كومپانيياسىمەن بٸرلەسٸپ ٸسكە اسىرىپ جاتقان «قالامقاس-تەڭٸز, حازار جەنە ەۋەزوۆ» كەن ورىندارىن يگەرۋ جۇمىستارى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
جوبانىڭ قۇنى 2,7 ترلن.تەڭگەنٸ قۇرايدى. جوبانى ٸسكە اسىرۋدىڭ باستاپقى كەزەڭٸندە 2 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلماق. ال مۇناي ٶندٸرۋ 2028 جىلى باستالىپ, جىلىنا 4 ميلليون توننانى قۇراماق.
سونداي-اق, ٶڭٸردە ەلەۋەتتٸ ينۆەستورلارمەن پوليپروپيلەن ٶندٸرۋ جەنە مەتاللۋرگييا زاۋىتىن سالۋ جٶنٸندەگٸ جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ بويىنشا كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزٸلۋدە. ەگەر بۇل جوبا وڭ شەشٸمٸن تاپسا, وعان 900 ملرد. تەڭگە ينۆەستيتسييالانىپ, قۇرىلىس بارىسىندا 9 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلماق. ال نىسان پايدالانۋعا بەرٸلگەننەن كەيٸن 3 مىڭنان استام تۇراقتى جۇمىس ورنىمەن قامتىلماق.
سونداي-اق, وبلىس ەكٸمٸ جاڭاٶزەن قالاسىندا ٶندٸرٸستٸ وقشاۋلاۋ اياسىندا الداعى ۋاقىتتا ۇزاق مەرزٸمدٸ شارتتار جاساسۋ ارقىلى 696 جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن ايتتى.
- نارىقتىق ەكونوميكانىڭ نەگٸزگٸ تالاپتارىنىڭ بٸرٸ ازاماتتاردىڭ شاعىن بيزنەستٸ دامىتا وتىرىپ, ٶزدەرٸنٸڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋ, مەملەكەتتەن تەۋەلسٸز بولۋ مٷمكٸندٸگٸ. كەسٸپپەن اينالىسۋ جەنە ودان تابىس تابۋ — بۇل بارلىق ٶركەنيەتتٸ ەلدەردە قالىپتاسقان ەكونوميكالىق تۇجىرىمدا.
مەسەلەن, ٶتكەن جىلى وبلىستىڭ جۇمىسسىز ازاماتتارىن جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ماقساتىندا ٷكٸمەتتٸك دەڭگەيدەگٸ كەلٸسسٶزدەر ارقىلى "تاتنەفت" كومپانيياسى 600-گە جۋىق بوس جۇمىس ورنىن ۇسىندى. الايدا وندا قازٸرگٸ ۋاقىتتا تەك 43 ادام جۇمىس ٸستەيدٸ. ايماقتا جۇمىس ورىندارى جەتەرلٸك, بٸراق جۇمىس ٸستەگٸسٸ كەلەتٸندەر از. كٶبٸسٸ مۇناي سالاسىندا جۇمىس ٸستەگٸسٸ كەلەدٸ, تۇرعىلىقتى جەرٸن ٶزگەرتكٸسٸ كەلمەيدٸ. بٸر جەردە تۇرىپ, بٸر جەردە جۇمىس ٸستەگٸسٸ كەلەدٸ.
الايدا, قازٸر جاڭا جاعدايلارعا جاعدايلاردا بەيٸمدەلۋ كەرەك. ەسٸرەسە سٸزدٸڭ وتباسىڭىز بولسا, بالالارىڭىز ٶسٸپ كەلە جاتسا, ۋاقىتتى بوسقا كەتٸرگەننەن گٶرٸ مٷمكٸندٸكتٸ پايدالانعان دۇرىس, - دەدٸ نۇرلان نوعاەۆ.
سونىمەن قاتار, ٶڭٸر باسشىسى مۇنايدىڭ بٸر كەزدەرٸ اياقتالۋى مٷمكٸن ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. سوندىقتان ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋدى ودان ەرٸ جانداندىراتىن جەنە ەكونوميكالىق ٶسۋگە قوسىمشا سەرپٸن بەرەتٸن باسقا دا پەرسپەكتيۆتٸك سالالار مەن ٶسۋ نٷكتەلەرٸن زەرتتەۋ قاجەت.
– بٸلٸمگە جەنە ەرقاشان دامىۋعا ۇمتىلاتىن ٶز ٸسٸنٸڭ شەبەرٸ-ەرقاشان بەسەكەگە قابٸلەتتٸ بولادى. جاستاردىڭ ەڭبەككە دەگەن موتيۆاتسيياسىن ارتتىرۋ قاجەت. تەك سوندا عانا قوعام بٸلٸكتٸ مامانداردان تۇراتىن بولادى, - دەدٸ وبلىس ەكٸمٸ.
