مەجٸلٸس دەپۋتاتى بولاتبەك نەجمەتدينۇلى تاعى بٸر باق ٶكٸلٸمەن سوتتاسپاق. سوڭعى شاعىمىندا ول بەلگٸلٸ جۋرناليست ميحايل كوزاچكوۆتى “جالا جاپتى” دەپ ايىپتاپ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا ارىز تٷسٸرگەن. الايدا بۇل شەنەۋنٸكتٸڭ اقپارات سالاسى ٶكٸلدەرٸنە قاتىستى العاشقى شاعىمى ەمەس. بۇعان دەيٸن دەپۋتات دەل وسىنداي ۋەجبەن جۋرناليست دياس نۇراقىندى دا سوتقا بەرگەن ەدٸ. Dalanews.kz اگەنتتٸگٸنە بەرگەن سۇحباتىندا نۇراقىن دەپۋتاتتىڭ ٶزٸنە نە ٷشٸن ارىزدانعانىن جەنە سول ٸستٸڭ قالاي اياقتالعانىن باياندادى.
“Dala Fruit” تٶڭٸرەگٸندەگٸ داۋ
جۋرناليستٸڭ ايتۋىنشا, بۇل داۋ 2022 جىلى ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ جازبادان كەيٸن باستالعان. ول كەزدە جۋرناليست بولاتبەك نەجمەتدينۇلىنىڭ يەلٸگٸندەگٸ “Dala Fruit” كومپانيياسىنا بايلانىستى ماتەريال جارييالاعان.
“سول جىلى باق-تا “Dala Fruit” كومپانيياسىنىڭ يتالييالىق الحورى ٶسٸرۋ ٷشٸن مەملەكەتتەن ميللياردتاعان سۋبسيدييا العانى, الايدا ٸس جٷزٸندە ەشقانداي جەمٸس-جيدەك ٶسٸرمەگەنٸ تۋرالى اقپارات تارادى. ال القاپتاردى شاڭ باسىپ, قاراۋسىز قالعانى ۆيدەودا كٶرسەتٸلدٸ. كەيٸن بەلگٸلٸ بولعانداي, جەمٸس-جيدەكتەر شەتەلدەن تاسىمالدانىپ, ٶزدەرٸ ٶسٸرگەندەي ەتٸپ كٶرسەتكەن. وسىلايشا مەملەكەتتەن بٶلٸنگەن قاراجات ماقساتسىز جۇمسالعان بولۋى مٷمكٸن دەگەن سارىندا جازبا قالدىردىم”, - دەدٸ ول.
نۇراقىن جازباسىندا بولاتبەك نەجمەتدينۇلىنىڭ بۇعان دەيٸن سوتتى بولعانىن جەنە وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى قىزمەتٸنەن ٸستٸ بولۋىنا بايلانىستى كەتكەنٸن دە اتاپ ٶتكەن.
وسى ماتەريالدان كەيٸن دەپۋتاتتىڭ ادۆوكاتى حابارلاسىپ, جازبانى ٶشٸرۋدٸ جەنە تەرٸسكە شىعارۋدى تالاپ ەتكەن. بٸراق نۇراقىن بۇل تالاپپەن كەلٸسپەگەن.
“سونىمەن ٸس سوتقا دەيٸن باردى. مەن سۋديادان جازبامداعى اقپاراتتاردىڭ بەرٸ اشىق دەرەككٶزدەردەن الىنعانىن دەلەلدەۋ ٷشٸن فيلولوگييالىق-لينگۆيستيكالىق ساراپتاما تاعايىنداۋدى سۇرادىم. ساراپتاما نەتيجەسٸندە مەنٸڭ جازبامدا ەشكٸمنٸڭ ار-نامىسىنا نۇقسان كەلتٸرٸلمەگەنٸ انىقتالىپ, ٸس توقتاتىلدى. ودان كەيٸن تاراپتار اپەللياتسييا بەرمەدٸ, قىسىم بولعان جوق”, - دەدٸ جۋرناليست.
دياس نۇراقىن بۇل ٸستٸڭ نٷكتەسٸ قويىلعاننان كەيٸن ارادا بٸراز ۋاقىت ٶتكەن سوڭ, ميحايل كوزاچكوۆقا قاتىستى دەل وسىنداي جاعداي قايتالانعانىنا توقتالدى.
“كوزاچكوۆ تا مەن سەكٸلدٸ بولاتبەك نەجٸمەدەنۇلىنىڭ بۇرىن ٸستٸ بولعانىن جازعان. سول سەبەپتٸ دەپۋتات ەندٸ ونى دا سوتقا بەرٸپتٸ. مەن كوزاچكوۆتىڭ جازباسىنا پٸكٸر قالدىرىپ, “مەن دە وسى كٸسٸدەن سوتتا جەڭٸپ شىقتىم, قورىقپاي سوتتاسا بەرٸڭٸز” دەپ جازعان ەدٸم”, - دەيدٸ نۇراقىن.
جۋرناليستٸڭ ايتۋىنشا, مۇنداي ەرەكەت دەپۋتاتتىڭ قوعام الدىنداعى اشىقتىق قاعيداتىنا قايشى.
“مەنٸڭ ويىمشا, ەل الدىندا جٷرگەن دەپۋتات ٷشٸن بۇل - ۇيات نەرسە. قوعام قايراتكەرٸ اشىق بولۋى كەرەك, سۇراقتاردان قاشپاي, ٶز ەرەكەتٸنە تٷسٸنٸكتەمە بەرۋگە دايىن بولۋى تيٸس. جۋرناليست ەرقاشان ەكٸ تاراپتىڭ پٸكٸرٸن دە تىڭداۋعا دايىن. بٸز ەشكٸمدٸ قارالاۋ ٷشٸن ەمەس, قوعامعا اشىق اقپارات ۇسىنۋ ٷشٸن جازامىز", - دەدٸ دياس نۇراقىن.
ميحايل كوزاچكوۆتى نە ٷشٸن سوتقا بەردٸ?
كوزاچكوۆ ٶزٸنە قارسى قوزعالعان ەكٸمشٸلٸك ٸس تۋرالى تەلەگرام ارناسىندا مەلٸمدەدٸ.
“مەنٸ ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتپاق. ال ارىزدى جازعان - مەجٸلٸس دەپۋتاتى بولاتبەك نەجمەتدينۇلى, سول باياعى 2000 جىلى سىبايلاس جەمقورلىق دەرەگٸمەن مەملەكەتتٸك قىزمەتتەن قۋىلعان شەنەۋنٸك”, - دەپ جازدى كوزاچكوۆ.
كەدەندەگٸ بىلىق پەن امنيستييا
جۋرناليستٸڭ جازۋىنشا, 2000 جىلى 30 جاستاعى كەدەن قىزمەتكەرٸ بولاتبەك ەليەۆ ٶزٸنە باعىنىشتى قىزمەتكەرلەرگە قازاقستان–ٶزبەكستان شەكاراسىندا ۇستالعان جٷك كٶلٸگٸن, ٸشٸندە 240 قاپ ۇن تيەلگەن ماشينانى جٸبەرۋگە بۇيرىق بەرگەن. وسىلايشا, ول كونترابانديستەرگە كٶمەكتەسكەن.
بۇدان بٶلەك, ەليەۆ ەرٸپتەسٸ ەرجان اسانوۆپەن بٸرگە اتالعان جٷككە قاتىستى بارلىق قۇجاتتى جويىپ جٸبەرگەن. بۇل دەرەكتٸ ۇقك قىزمەتكەرلەرٸ انىقتاپ, ەكٸ كەدەنشٸنٸ دە قىزمەتتٸك ٶكٸلەتٸن اسىرا پايدالانۋ (قر قك 308-بابى) جەنە قۇجاتتاردى جويۋ (قر قك 324-بابى) باپتارىمەن جاۋاپقا تارتقان.
سوت ولاردى كٸنەلٸ دەپ تانىعانمەن, امنيستيياعا ٸلٸنٸپ, ەكەۋٸ دە تٷرمەدەن قۇتىلعان.
كوزاچكوۆ كٶپشٸلٸكتٸ تولعاندىراتىن باستى سۇراقتى كٶتەردٸ.
“سىبايلاس جەمقورلىق ٷشٸن سوتتالعان شەنەۋنٸك مەملەكەتتٸك قىزمەتكە قايتا قالاي كەلدٸ?”, - دەپ جازدى ول.
وسى سۇراقتىڭ جاۋابىن تابۋ ٷشٸن ول بٸرنەشە مەملەكەتتٸك ورگانعا رەسمي ساۋال جولداعان.
“بٸز قىزمەتكە تەك ۇقك-نٸڭ ارنايى تەكسەرۋٸنەن ٶتكەن ازاماتتاردى عانا قابىلدايمىز”, - دەپ جاۋاپ بەرگەن تٷركٸستان وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ اپپاراتى جۋرناليسكە.
ال شىمكەنت قالاسى بويىنشا ۇقك دەپارتامەنتٸ بولاتبەك نەجمەتدينۇلى ارنايى تەكسەرۋدەن ٶتكەنٸن, الايدا ونىڭ نەتيجەلەرٸ جەكە دەرەكتەرگە جاتادى, سوندىقتان جارييا ەتۋگە جاتپايتىنىن مەلٸمدەگەن.
سونىمەن قاتار جۋرناليست ەليەۆتٸڭ 2008 جىلى سوت ارقىلى ٶز قىزمەتتەن بوساتىلۋ سەبەبٸن ٶزگەرتٸپ العانىن انىقتاعان.
بۇرىن ونىڭ ەڭبەك كٸتاپشاسىندا: “وڭتٷستٸك قازاقستان وبلىسى بويىنشا باس كەدەن باسقارماسىنىڭ باستىعىنىڭ ۇسىنىسى نەگٸزٸندە سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىس جاساعانى ٷشٸن جۇمىستان بوساتىلدى” دەپ جازىلعان بولسا, كەيٸن بۇل تۇجىرىم “ٶز ەركٸمەن جۇمىستان كەتتٸ” دەپ ٶزگەرتٸلگەن.
“بٸراق بەرٸبٸر تٷسٸنٸكسٸز. ەگەر ارتىندا “جەمقورلىق داۋى” بار بولسا 2007 جىلى ول مەملەكەتتٸك قىزمەتكە قالاي ورالدى?", - دەيدٸ جۋرناليست.
“جالا جاپتى” دەگەن ايىپ جەنە جاڭا ٸس
كوزاچكوۆتىڭ ايتۋىنشا, دەل وسى فاكتٸلەردٸ جارييالاعاننان كەيٸن, ياعني جازدا جارىق كٶرگەن ماقالاسىنان سوڭ, دەپۋتات پوليتسيياعا شاعىم تٷسٸرگەن. ەندٸ جۋرناليسكە قارسى “جالا جابۋ” بابى بويىنشا ەكٸمشٸلٸك ٸس قوزعالعان.
قازٸر ٸستٸ بوستاندىق اۋداندىق پوليتسييا باسقارماسىنىڭ ۋچاسكەلٸك ينسپەكتورى ولجاس جەمٸشەۆ جٷرگٸزٸپ جاتىر.
“مەنٸ 200 ايلىق ەسەپتٸك كٶرسەتكٸش كٶلەمٸندە ايىپپۇل سالۋ نەمەسە 25 تەۋلٸككە ەكٸمشٸلٸك قاماۋعا الۋ قاۋپٸ بار. نە بولارىن بٸلمەيمٸن, بٸراق مەن ەشقاشان شىندىقتى ايتۋدان باس تارتپايمىن. پروتوكولدار مەن قورقىتۋ ەرەكەتتەرٸ ماعان ەسەر ەتپەيدٸ. لاس كەدەنشٸنٸ تازا ادام دەپ ايتا المايمىن”, - دەپ مەلٸمدەدٸ جۋرناليست.
كوزاچكوۆ بۇل ٸستٸڭ استارىندا ەسەپ ايىرىسۋ مەن قورقىتۋ بار دەپ ەسەپتەيدٸ.
“مەنٸڭ ويىمشا, بولاتبەك نەجمەتدينۇلى مەنٸ ٷركٸتكٸسٸ كەلەدٸ. ٶيتكەنٸ ول ٶزٸنٸڭ اتى تاعى دا اتالعانىنان قورقادى”, - دەيدٸ ول.
