جەر سٸلكٸنٸسٸنٸڭ ماگنيتۋداسى مەن بالدىق كٶرسەتكٸشٸ جەر سٸلكٸنٸسٸن باعالاۋ جەنە سيپاتتاۋ ٷشٸن قولدانىلاتىن ەكٸ نەگٸزگٸ پارامەتر. ەكٸ ۇعىم دا سەيسمولوگييا مەن گەولوگييادا كەڭٸنەن قولدانىلادى, بٸراق ولار جەر سٸلكٸنٸسٸنٸڭ ەرتٷرلٸ اسپەكتٸلەرٸن كٶرسەتەدٸ.
جەر سٸلكٸنٸسٸنٸڭ ماگنيتۋداسى
- انىقتاما: جەر سٸلكٸنٸسٸنٸڭ ماگنيتۋداسى – سەيسميكالىق وقيعا كەزٸندە بٶلٸنەتٸن ەنەرگييا مٶلشەرٸنٸڭ ٶلشەمٸ. ول شكالامەن ٶلشەنەدٸ, ونىڭ ەڭ تانىمالى – ريحتەر شكالاسى.
- ريحتەر شكالاسى: بۇل شكالا لوگاريفمدٸك, ياعني بٸر نٷكتەگە ٶسۋ بٶلٸنەتٸن ەنەرگييانىڭ 10 ەسەلەنگەن مٶلشەرٸن بٸلدٸرەدٸ.
- جاھاندىق قولدانۋ: ماگنيتۋدا جەر سٸلكٸنٸسٸن ولاردىڭ ورنالاسۋىنا جەنە شىعۋ تەرەڭدٸگٸنە قاراماستان سالىستىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
جەر سٸلكٸنٸسٸنٸڭ بالدىق كٶرسەتكٸشٸ
- انىقتاما: ينتەنسيۆتٸلٸك شكالاسى بويىنشا ٶلشەنەتٸن جەر سٸلكٸنٸسٸنٸڭ شاماسى (مىسالى, ٶزگەرتٸلگەن مەركاللي شكالاسى) جەر سٸلكٸنٸسٸنٸڭ جەر بەتٸنە, عيماراتتارعا جەنە ادامدارعا ەسەر ەتۋ دەرەجەسٸن كٶرسەتەدٸ.
- سۋبەكتيۆتٸ تابيعات: ماگنيتۋدادان ايىرماشىلىعى, قارقىندىلىق نەعۇرلىم سۋبەكتيۆتٸ جەنە جەرگٸلٸكتٸ جاعدايلارعا بايلانىستى ٶزگەرۋٸ مٷمكٸن, مىسالى, توپىراق تٷرٸنە, ەپيتسەنتردەن قاشىقتىققا, قۇرىلىس نورمالارىنا جەنە ت.ب.
- جەرگٸلٸكتٸ ماڭىزدىلىق: بالل بەلگٸلٸ بٸر ايماقتاعى ىقتيمال زالالدى جەنە قاجەتتٸ جاۋاپ شارالارىن باعالاۋ ٷشٸن پايدالى.
ماگنيتۋدا مەن بالدىق كٶرسەتكٸش اراسىنداعى بايلانىس
- تٸكەلەي كوررەلياتسييا ەمەس: جوعارى شاما ەرقاشان جوعارى باللدى بٸلدٸرمەيدٸ. ٷلكەن تەرەڭدٸكتە نەمەسە ەلدٸ مەكەندەردەن الىس جەردە بولعان ٷلكەن جەر سٸلكٸنٸسٸنٸڭ ماگنيتۋداسى تٶمەن بولۋى مٷمكٸن.
- رەيتينگتٸڭ ەرتٷرلٸ اسپەكتٸلەرٸ: ماگنيتۋداسى جالپى جەر سٸلكٸنٸسٸنٸڭ ەنەرگيياسىن ٶلشەيدٸ, ال بالدىق ونىڭ ناقتى ايماقتارعا ەسەرٸن ٶلشەيدٸ.
قوعام جەنە عىلىم ٷشٸن سالدارى
- تٶتەنشە جاعدايلاردى جوسپارلاۋ: ەكٸ تارازىنى تٷسٸنۋ قاراپايىم ادامدارعا جەنە تٶتەنشە جاعدايلار قىزمەتتەرٸنە اپاتتاردىڭ الدىن الۋ جەنە ولارعا ەرەكەت ەتۋدٸ جوسپارلاۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
قۇرىلىس كودەكستەرٸ: ايماقتىڭ كٶلەمٸن بٸلۋ بولاشاق جەر سٸلكٸنٸستەرٸنٸڭ زاقىمدانۋىن ازايتۋ ٷشٸن قۇرىلىس نورمالارىن ەزٸرلەۋگە كٶمەكتەسەدٸ.
قورىتىندى
جەر سٸلكٸنٸستەرٸنٸڭ ماگنيتۋداسى مەن بالدىق كٶرسەتكٸش اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى تٷسٸنۋ جەر سٸلكٸنٸستەرٸنٸڭ قاۋٸپ-قاتەرٸ مەن ەسەرٸن باعالاۋ, تيٸمدٸ ەرەكەت ەتۋ جەنە اپاتتاردىڭ الدىن الۋ ستراتەگييالارىن ەزٸرلەۋ ٷشٸن ماڭىزدى. ماگنيتۋدا بٸزگە وقيعانىڭ جالپى ەنەرگيياسى تۋرالى تٷسٸنٸك بەرەدٸ, ال بال ونىڭ ناقتى ايماقتار مەن قاۋىمداستىقتارعا ەسەرٸن ناقتىراق كٶرسەتەدٸ. بۇل كٶرسەتكٸشتەر بٸرگە ىقتيمال زالالدىڭ تولىق بەينەسٸن بەرەدٸ جەنە جەر سٸلكٸنٸسٸنٸڭ سالدارىن ازايتۋدى جوسپارلاۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
بۇل تەك سەيسمولوگتار مەن گەولوگتار ٷشٸن عانا ەمەس, قوعامدىق ۇيىمدار, تٶتەنشە جاعدايلار باسشىلارى مەن قۇرىلىس سالاسى ٷشٸن دە ماڭىزدى. ماگنيتۋدا مەن بالدىق كٶرسەتكٸش دەرەكتەرٸن تٷسٸنۋ جەنە دۇرىس پايدالانۋ تەۋەكەلدەردٸ ايتارلىقتاي ازايتادى جەنە قاۋىمداستىقتىڭ جەر سٸلكٸنٸستەرٸنە تٶزٸمدٸلٸگٸن ارتتىرادى.
وسىلايشا, ماگنيتۋدا مەن بالدىق كٶرسەتكٸش ەرتٷرلٸ ٶلشەمدەر بولسا دا, ولار بٸرٸن-بٸرٸ تولىقتىرىپ, جان-جاقتى تالداۋدى قامتاماسىز ەتەدٸ جەنە تەۋەكەلدەردٸ باسقارۋ مەن جەر سٸلكٸنٸسٸنە ەرەكەت ەتۋدٸ جوسپارلاۋدا نەگٸزدەلگەن شەشٸمدەر قابىلداۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
دەرەككٶز: infohub.kz
